VOV4.K’ho - Geh tàm gùl brê nho tiah kơh bơnơm Langbiang, [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng là 1 anih nhơl chờ ơm rơlô să geh pơnrơ niam ngan lơgar Việt Nam dê. Tài bơta niam bơh ù tiah, trồ tiah là bơta pràn, bơta kuơ kờ` đah nhơl chờ [òn dờng Dà Làc tơnguh bơtàu. Bơdìh mờ broă nhơl chờ ờs mờng, ală nam pa do, [òn dờng Dà Làc gam tơnguh bơtàu 1 bơta tơlòng nhơl chờ pa geh uă bơta niam, hơ\ là nhơl chờ tàm suơn tam phan mờ broă lơh pa. ală suơn tam bơkào, biăp kloh niam, ală àr dâu tây geh plai dum bơkah, ha là ală suơn bơkào gam lì niam mờ trồ tiah mrềt niam… neh ai tơl^k 1 broă nhơl chờ pa niam tus mờ cau năc dê tu\ tus mờ [òn dờng tàm tiah kơh bơnơm do.

Mìng kờp bơh dơ\ tơnkah sơntòm dà lơgar ngai 02/9 tus tu\ do, ồng Nguyễn Đình Lộc, 1 nă cau lơh broă suơn sre mìng tam ală bơta bơkào koh ntê, [òn bơkào Thái Phiên, sơnah [òn 12, [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng neh wă rơlao 10 mpồl năc tus sền suơn bơkào hìu nhă ồng dê, tàm hơ\ geh bal cau năc là cau lơgar bơdìh. Ồng Lộc pà g^t, bu\ lah ờ ru mờ broă lơh tàm suơn, mơya ồng bal mờ ală cau lơh broă ndai tàm [òn do ndrờm `hăp `har wă năc. Tài do ờ mìng là dơ\ kờ` yal phan geh lơh, dờp geh broă tăc bơkào tu\ cau năc kờ`, pơgồp bal tàm broă geh niam tàm broă tăc bơkào làng bol in. Ồng Nguyễn Đình Lộc đơs: “Broă pơgồp bal lơh sa suơn sre mờ năc nhơl chờ là 1 broă lơh niam ngan mờ pal geh. Tu\ pa geh dờp là [òn bơkào den neh geh uă cau năc nhơl chờ tus sền nhơl. Tu\ ală cau năc tus tàm suơn làng bol dê lùp bè broă tam bơkào, khà bơkào geh bè lơi den bol a` tu\ lơi kung hơ mờ yal. Suơn bơkào lơi cau năc go\ niam, kờ` mu\t sền den tu\ lơi he kung wă. Broă lơh bơh ală cau tam bơkào tàm sơnah [òn 12, [òn bơkào Thái Phiên sùm ai cau năc nhơl chờ in geh niam”.

Jăt lo\ Nguyễn Thị Nhung, 1 nă cau năc nhơl chờ tus bơh [òn dờng Hồ Chí Minh yal, ờ geh bơta lơi niam rơlao tu\ he geh koh is ală ntê bơkào niam, p^c ală plai dâu tây dum bơkah tàm suơn làng bol tam, ha là jòi kờ` g^t ală broă tam, sền gàr phan tam jăt broă lơh sa suơn sre mờ broă lơh pa. Kuơ màng ngan, là geh tus bal mờ gơs là 1 nă cau lơh broă mùl màl tàm suơn mờ geh ku\p wơl ală bơta niam do mờ ală pang rùp, ală gơl lơma kờ` lời kir tàm dơ\ nhơl chờ. Lo\ Nguyễn Thị Nhung pà g^t, bu\ lah neh uă dơ\ tus sền, nhơl tàm [òn dờng Dà Làc, mơya dơ\ do geh niam bơne\ rơlao jơh: “Go\ là chờ hờp ngan tu\ geh tus sền tàm suơn, nhơl tàm suơn. Tài tus tàm do he geh sền tơn ală phan tam gam hòn bè lơi. Bơh tu\ hơ\ he kung g^t bè broă tam mờ sinh học, kloh niam kờ` geh cồng nha phan geh lơh niam, ờ do ờ dă cau ngui sa in”.

Dà Làc là tiah lam lài gùt lơgar bè broă lơh sa suơn sre mờ broă lơh sa pa. Di pal mờ broă kờ` tus sền mờ nhơl jăt broă nhơl chờ suơn sre cau năc dê, bơdìh mờ ală [òn bơkào bè ờs, ală hìu lơh sa suơn sre dờng, uă broă tam biăp, bơkào, dâu tây… ờ uă làng bol lơh sa [òn dờng Dà Làc kung gam pờ is mpồng kờ` wă cau năc tus sền nhơl.

Mò Nguyễn Thị Bích Ngọc, gơnoar jăt jơng atbồ Gah chài rơgơi-tàp pràn să jan mờ nhơl chờ càr Lâm Đồng pà g^t, go\ geh cồng nha lài ngan mờ broă tơlòng nhơl chờ tàm suơn neh geh dê, đah nhơl chờ càr neh geh gùng dà, broă lơh tàm broă lam sồr ală mpồl lơh broă nhơl chờ, anih lơh sa kă bro đah nhơl chờ chồl pràn broă lơh bal, pơgồp bal mờ ală dơ\ nhơl chờ tàm ờ uă anih nhơl chờ tàm suơn geh pin dờn kờ` drơng cau năc in. Do kung geh sền là 1 bơta broă nhơl chờ pa, krơi is tàm do dê. Mò Nguyễn Thị Bích Ngọc đơs: “Lơh sa suơn sre mờ broă lơh pa tơnguh bơtàu tàm [òn dờng Dà Làc tàm tơngai pa do là broă kờ` tơnguh bơtàu 1 bơta tơlòng nhơl chờ pa, hòi jà geh uă cau năc tus. Den tàng, tàm tơngai tus, tơnguh bơtàu nhơl chờ tàm broă tam, sền gàr phan tam là 1 tàm ală broă kờ` lơh kung bè 1 gùng dà broă lơh đah nhơl chờ càr Lâm Đồng dê. Bol a` kung gam geh uă broă lơh, lài ngan là tơnguh broă yal bè bơta tơlòng nhơl chờ do; dơ\ 2 là pơgồp bal mờ ală gah, mpồl lơh broă geh gơnoar, gơnoar atbồ tàm ală tiah kờ` chồl pràn broă lơh khà măt tus mờ broă nhơl chờ tàm suơn. Bơnah gam tai là kung geh jơnau dan dong kờl ai ală mpồl lơh broă nhơl chờ tam, sền gàr phan tam in bè bơcri priă lơh, dong kờl bơto cau lơh broă đah nhơl chờ in, tàm hơ\ uă ngan là dong kờl broă yal bè nhơl chờ do”.

Mơya tàm mùl màl, nhơl chờ tàm suơn gam sơnđan là nhơl chờ lơh sa suơn sre tàm [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng bè bơta tòm neh geh bơh jo\, mơya tus tu\ do kung gam mìng geh nùs nhơm lơh is. Kờ` geh tơnguh bơtàu kuơ màng, chồl pràn broă nhơl chờ tàm suơn tơnguh bơtàu kơl jăp tàm broă lơh bal bơh broă tơnguh bơtàu đah lơh sa suơn sre mờ nhơl chờ Dà Làc in, càr Lâm Đồng gam pal bơ\t bơtàu 1 broă lơh jo\ jòng, ndrờm bal mờ geh sùm, tàm hơ\ uă ngan là bè ală gùng dà, broă dong kờl ai ală broă lơh krơi is, ai lài tus mờ ală cau, ală mpồl lơh broă geh gơnoar in.

        Cau cih mờ yal tơng^t Ndong Brawl