VOV4.K’ho - Tu\ đam prap kòi neh bềng, kòn cau Bơnhàr neh lơh jơh suơn mìr, kung là tu\ làng bol tàm bòn lơgar mut tàm `hai ală dơ\ bơyai lơh chờ, klau pơnu ùr ơruh chờ hờp mut tàm `hai tàm kờ`, `hai nô bau. Là bơta pơ gồp bal niam ngan đah chài rơ gơi lơh chờ mờ bơhìan lap klau tam bau ùr, dơ\ bơyai lơh sa rơpu tàm dơ\ `ô bau bơh kòn cau Bơnhàr tàm Kbang càr Gia Lai, ờ mìng ai tơngit bơta git wă sền gàr chài rơ gơi kòn cau, mờ gam ràng tơlik bơta bơceh pa tàm rài kis chài rơ gơi nùs nhơm bơh làng bol tiah do dê.

Sơnam pa neh rê tus, tu\ ală bơkàu pơlang lì gơklo\ gơ crà ngan tàm ală jơng bơ nơm là tu\ drong kòi bơh ală bòn lơgar neh pơdơng kòi bềng ngan, kàl lơh sa tàm nam neh tơn jơh. Mò Đinh Thị Thất, ơm tàm bòn Điện Biên, ntum Sơn Lang, kơnhòal K’bang, càr Gia Lai lơh nền bơyai lơh yàng sa rơpu chờ `ô bau bơh kòn ùr Đinh Thị Nhan mờ kòn bơrtơu Đinh Văn Của dê. Dơ\ lơh yàng sa rơpu tàm dơ\ `ô bau kòn ùr Nhan, geh bơh jơnau hơ mờ Yàng. Mò Đinh Thị Thất, mè ùr Nhan dê, yal bè do:“ Tu\ Nhan di pe sơnam, khai gơtìp kòp kơn jơ\ ngan, lòt sơm kòp sơl tàm hìu sơ nơm mơya ờ go\ bời kòp. A` hơ mờ Yàng, dilah kòn a` kis, den tơ nơ\ do tu\ geh bau den a` lơh yàng duh khuai sa dùl nơm rơpu. Kơno săp đơs lơh yàng duh khuai sa rơpu den khai tă nhơm wơl mờ kis tus tàm tu\ do. A` hơ mờ Yàng duh khuai sa rơpu dam, lòt blơi cau dê jơh 15 tơlăc priă”.

Bơh lài hơ\, jơh ală broă rcăng lài ai dơ\ `ô bau in neh geh rcăng tơl jơh. Ồng Đinh Văn Thân là cau kra bòn neh hòi jơh ală klau pơnu tơr gùm jơh bal tàm hìu bơyai tơr`a bòn dê. Ồng jàu kơ nòl dùl mpồl lòt tus tàm brê jòi chi ngát song ngan, geh ồng lơh tềl lài tàm brê dờng. Ai mpồl cau pơnu ndai den lòt jòi uă dăng che rơyah, jòi uă ding sơ kàr, Yàng rê nàng rcăng lơh chi gơnơng tàm dơ\ lơh yàng sa rơpu. Ồng Đinh Văn Thân đơs:“ Dơ\ lơh yàng sa rơpu do, geh lơh jăt jơnau hơ mờ yàng bơh mè ùr Nhan dê tàm tu\ Nhan gơtìp kòp lài do, la: Dilah Nhan khai bời kòp, kis ngăp lơngai ờdo ờdă tus sơnam geh bau, mờ tơ nơ\ do, den a` geh lơh yàng duh rơpu ai Yàng in. Tu\ do, Nhan kung neh dờng mờ bau, den mè Nhan dê pal sa rơpu, nàng kah ưn ngài Yàng neh sền gàr ai lơngai Nhan in kis pràn kơldăng, ngăp lơngai bè ờs. Mờ dơ\ lơh yàng do den ờ gơtùi ờ geh dròng cing mồng, nàng yal mờ yàng in gi\t là mò neh lơh jăt di jơnau hơ pơrgon bơh he dê, mờ jà yàng dờp rò phan ơn pơdơng duh khuai do”.

Tơnơ\ tu\ làng bol bòn lơgar neh dong kờl rcăng jơh ală phan bơna pal geh, dơ\ lơh yàng sa rơpu geh lơh tàm hìu cau tờm dê. Ồng kra bòn rơ wah dùl anih geh ù ring ha pah, nàng lơh Chi gơnơng. Chi gơ nơng tàm dơ\ lơh yàng sa rơpu ờ gơtùi ờ geh dùl tờm chi ngát là dùl tờm chi geh tàm brê, sùm ngui nàng lơh chi gơ nơng song ngan, jơnhoa rlau 5 thơk. Tềng cồng chi là dùl klàng dam dờng lơh mờ chi, pơrya tus bơta pràn mờ jơnau kơ\p kờn ngăp lơngai chờ hờp jơh dùl rài kis ai ùr bơklau pa bau in. Ală dar wil bè kòng geh tàm tơrbo\ tàm 4 chi bơkang bơh chi gơ nơng dê gam gơ pài tàm càl gơlơh bè ală tiang liang. Jơh ală broă neh jơh rcăng tơl, ồng Đinh Văn Thân tề rơpu dam pa dờng di 4 sơnam, geh tơr nò niam ngan mờ 2 nơm ngke jòng, kue\t hơđăng, mờ kơ\t tềng chi gơ nơng.

Tus măng, cau tờm hìu neh rcăng lài uă ngan drăp tơrnờm, mờ puăc nàng yờ mpồl drong cing mồng in dròng jơh bơh jơnau do tus jơnau ndai. Kềng bơta àng bơh bơnhă ồs dờng dê, dùl nă cau ùr sơnam neh dờng ngan đơs dờng jơnau đơs crih “ Nhìm rơpu”. Jơnau đơs crih mùl màl là bè do: Bơh jo\ do, rơpu kis bal mờ kòn bơnus, dong kờl kòn bơnus ală broă kơ` jơ\ kơ` ju\t tàm sươn mìr. Mơya, tu\ do, geh broă dờng màng, kờn tus rơpu nàng kah ưn ngài Yàng, kơ\p kờn rơpu chờ hờp, rê ơm hờ bòn Yàng, sền gàr blàng nhơ\t tàm tiah hơ\”…

Bơh rài yau, cau Bahnar bơh dì ală klau pơnu, ùr ơruh, tus dì ală cau mò, cau mè, mờ oh dềt ndrờm pơnìơ să ồi àu niam ngan rlau jơh. Jơnau dròng cing niam ngan bơh cau Bahnar dê tu\ geh dròng mpong ntas, mpồl ùr ơruh soh ồi bơ`à àu tơme, mpồl klau pơnu să ja` chham pràn ngan tròng sơpền tàm sơmbăt tê bal tam ya gùt dar chi gơ nơng. Ală klau pơnu bòn să ja` pràn kơldăng ngan rlau jơh tê ìa tà sơrbăc mhar ngan tus lơh yàng sa rơpu. Rơpu neh gơtìp srăp, gơl rơpu geh yồng tềng chi gơ nơng. Tu\ do, ồng Đinh Văn Thân lơh yàng jà Yàng rê sa rơpu. Ồng đơs: Ơ yàng, ơ yàng bơ nơm, yàng dà, rơpu bol a` neh gơ sơ\t, drăp tơr nờm bol a` neh rcăng tơl. Jà yàng mờ ală yàng mhar rê tus nàng sa rơpu, mhar rê tus nàng `ô jơh tơr nờm tàm drăp do. Ai lơngai te\ ùr bơklau pa bau in kis geh ngăp lơngai, pràn kơldăng mờ hờm ram sùm.

Săp ntas dròng cing mồng mpong ntas sùm mang àng. Kềng bơnhă ồs dờng, ală cau kra yal ơruh pơnu in iăt ală jơnau bè bơh tài geh jơnau lơh yàng sa rơpu bơh kòn cau he dê. Àng drim gờn ngai tơ nơ\, tu\ ală dà mhual gơkờn tềng cồng chi gơ nơng ờ hềt gơ dô jơh, làng bol tàm bòn neh tàm jà gơ\p lòt tus nàng di tu\ sền broă lơh dờng màng ngan rlau jơh bơh dơ\ lơh yàng sa rơpu dê. Tàm bơrlu\ bal tàm mpồl cau gal ngan hơ\, Đinh Thị Loan gơlơh duh hồl mờ kờn ngan, đơs bè do:“ Tus dơ\ lơh yàng sa rơpu, ală klau pơnu kờn lơh pờng rơpu, khi kờn bơhiàn hơ\. Dơ\ lơh yàng sa rơpu do bơh jo\ ngan tu\ do, hơ\ sồng geh lơh dùl dơ\ den tàng jơh dùl bòn cau lơi kung lòt sền lơm. Rơnàng kơ nòm să tu\ do hơ\ sồng geh sền. Rài yau, ồng mò he lơh sùm, ai tu\ do jo\ jo\ hơ\ sồng geh dùl dơ\. Tài bơh dơ\ lơh chờ do là dơ\ lơh chờ bơh mò pàng he dê, geh bơh jo\ rài ngan, tu\ do he lòt sền nàng gi\t gơ gơlơh bè lơi”.

Lồi dơ\ lơh yàng sa rơpu, puăc rơpu geh tam pà ndrờm bal ai ală hìu làng bol tàm bòn in nàng sa. Tu\ do, năc bơh cau tờm hìu dê neh tơr gùm să gal ngan nàng tus bal broă lơh tờm bơh dơ\ `ô bau dê. Cau lơi cau hơ\ kung kơ\p kờn bơta ngăp lơngai tus jơh dùl rài kis ai ùr bơklau pa bau in mờ pin dờn tàm dùl kàl lơh sa geh tơnhàu uă, dùl sơnam pa hờm ram ngăp lơngai tàm bòn lơgar kăc mạng bơh ồng Núp cau khin cha jak chài dê.

                                                            }au mblàng Lơ Mu K’ Yến.