VOV4.K’ho– Tàm ală nam do, kơ nờm tam gơtùi tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh tàm bơnơm Ngọc Linh, git nđờ rhiang hìu bơnhă làng bol kòn cau Sơdàng tàm 3 xã Măng Ri, Tê Xăng mờ Ngọc Lây, kơnhòal Tu Mrông, càr Kon Tum tu\ do neh gơ gơs pas sơm. Sa tềp bơhìan yau Tân Sửu nam 2021, bal mờ bơta chờ hờp hờm ram, wil tơl, gam là tu\ nàng làng bol in tam klac bal [òn lơgar, pơn jat tai tơnguh nùs nhơm niam bơh cau tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh tàm bơnơm Ngọc Linh dê.

Nam do, 65 hìu bơnhă làng bol tàm [òn Pu Tá, xã Măng Ri wă rò sa tềp gơ lơh bè chờ hờp rlau, tài [òn neh geh tai ua\ hìu bơnhă tam gơtùi tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh bal mờ 2, 3 bơta tờm chi lơh sơnơm ndai tai. Ồng A Tôn, dùl tàm ală cau tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh jak ngan rlau jơh [òn Pu Tá đơs nền: tam gơtùi tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh là pas sơm kơ\ kơljap sùm tơn: “Bơh tu\ làng bol git tờm kơnuh sơnơm là dùl tờm chi kuơmàng, geh bơta kuơ gơtùi bơtàu tơnguh lơh sa hìu bơnhă den làng bol neh git sền dờng màng, jòi broă nàng tam ua\ rlau tai, sền gàr gơ nàng geh broă lơh sa kơ\ kơljap. Kơ nờm tam tờm kơnuh sơnơm mờ làng bol neh bơtàu tơnguh lơh sa, tơl ngui tơl sa, blơi geh rơndeh, lơh hìu, blơi wil tơl phan ngui tàm hìu bơnhă, geh pria\ nàng kơ lôi rơcang ai oh kòn in lòt bơsram”.

Mờ khà pria\ tac kờp bal rlau 100 tơlak đong tàm dùl ki\ kơnuh sơnơm Ngọc Linh ris geh bal mờ nha bè tu\ do, ua\ hìu bơnhă làng bol kòn cau Sơdàng tàm ală xã: Măng Ri, Tê Xăng mờ Ngọc Lây bơh kơnhòal Tu Mrông dê neh gơ gơs cau pas geh pria\ tơmàn. Mơya ờ cau tờm suơn lơi kờ` mut tàm brê dus tac kơnuh sơnơm Ngọc Linh dilah ờ geh broă nisơna kờ` pal geh pria\.

Tơl tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh dùl nam lì bơkàu dùl dơ\, kờp bal tơl tờm geh bơh 25 tus 30 nai gar, mìng is geh tờm geh tus 50 nai gar. Lồi nam tơnhàu tơl nai gar kơnuh sơnơm kung geh rlau 100 rbô đông, dilah ờng mờ hòn gơs chi den khà pria\ tac ờ hơ đơm 300 rbô đong. Kuơmàng den sùm kal ke, mơya bơta kuơmàng tàm xã Măng Ri kung bè Tê Xăng mờ Ngọc Lây là hìu bơnhă r[ah kungtam gơtùi kơnuh sơnơm Ngọc Linh sơl. Bè hơ\ den tàng gơtùi đơs, tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh ờ mìng là tờm chi bơtàu tơnguh lơh sa mờ gam là tờm chi nùs nhơm niam tai.

Ồng A Sĩ, Bí thư Đảng ủy xã Măng Ri pà git, nàng ua\ cau tam gơtùi tờm kơnuh sơnơm, làng bol neh tàm pà gơp in jồm, hơ\ sồng tam pà khà sơntìl. Să tờm ồng A Sĩ kung là cau lam lài tàm broă prap gàr sơntìl kơnuh sơnơm Ngọc Linh, hơ\ sồng tam pà wơl làng bol in: “Jat a` den dilah tơnhàu sùm den geh jơh kơnuh sơnơm. Bơh hơ\, a` ờng sơntìl tàm suơn hìu bơnhă, blơi tai sơntìl làng bol ai bơh brê nàng tam. A` tam bơh nam 2003, nam 2004, tu\ do a` tam pà sơntìl làng bol in. Ua\ hìu neh geh ua\ kơnuh sơnơm bơh tờm sơntìl mờ a` tam pà”.

Bal mờ bơta tam pà, dong kờl tàm dơlam is [òn lơgar dê, 2, 3 mpồl lơh sa kă bro tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh tàm kơnhòal Tu Mrông kung geh ală broă lơh dong kờl geh cồng nha làng bol in. Kong ti Cổ phần kơnuh sơnơm Ngọc Linh Kon Tum là dùl pơn yơu. Kong ti do neh dờp cau bơh mờr 300 hìu bơnhă làng bol kòn cau Sơdàng mut tam kơnuh sơnơm, pà àu mpha sền gàr, ai sàu sa, anih ơm mờ pah nhai tong bơh 3 tus 5 tơlak đong pria\ nhai. Nàng làng bol in đềt mềr rlau mờ mpồl lơh sa kă bro mờ gam gơtùi bơtàu tơnguh lơh sa hìu bơnhă dê tai, pah nam, kong ti do dong tơl nă cau 100 tơmàn kơnuh sơnơm sơntìl nàng tam is. Mờ kung pơlam bơta chài tam, sơngka sền gàr làng bol in tai. Ồng A Phú, atbồ thôn Long Láy pà git, tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh ờ mìng kươmàng bè bơta kươ lơh geh mờ gam là nùs nhơm niam, là cồng nha ua\ gah mờ tờm chi sơnơm do cèng wơl ai rài kis làng bol in: “Tam gơtùi kơnuh sơnơm Ngọc Linh den làng bol geh pria\ jền, geh hìu niam, oh kòn geh tơl bơta nàng bơsram sră. Nàng gơtùi tam kơnuh sơnơm, làng bol pal sền gàr brê, ba` mus kơl brê lơh mìr. Geh kong ti dong kờl ua\ ngan, pơlam jơh nùs, bol hi git bơta chài tam kơnuh sơnơm mờ lơh jat jơnau pơlam. Làng bol tàm tơngkah gơp lơh ngan tam kơnuh sơnơm, ba` ai kơnuh sơnơm ờ ngan, ờ ai sơntìl bơh tiah ndai nàng tam mờ bal mờ gơp sền gàr brê”.

Kờp tus lồi nam 2020, càr Kon Tum geh bă ù tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh mờr 630 lồ, tàm hơ\ git nđờ jơt lồ gơ wèt gơ noar atbồ bơh làng bol kòn cau Sơdàng tàm 3 xã Măng Ri, Tê Xăng mờ Ngọc Lây, kơnhòal Tu Mrông dê. Kơ nờm tơnguh nùs nhơm tàm dong kờl bal mờ gơp, tàm kờ` gơboh bal mờ gơp tàm [òn lơgar mờ geh kơ nòl mờ [òn lơgar bơh mpồl lơh sa kă bro den tàng bă ù tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh tàm kơnhòal do gam ngai sơlơ gơguh ua\. Sa tềp bơhìan yau Tân Sửu nam 2021 tàm tiah tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh Tu Mrông gơ lơh bè chờ hờp rlau tài tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh ờ mìng gam cèng wơl bơta kươ lơh sa ua\ ai cau tam in mờ gam là bơta ai tơnggo\ bơh nùs nhơm tài [òn lơgar bơtàu tơnguh dê tai.

Cau mblàng K’Duẩn