VOV4.K’ho-Ia R’vê là xã tiah nhàr lơgar kal ke bơh kơnhòal tiah nhàr  lơgar  Ea Sup, càr  Dak Lak dê. Xã geh 14 thôn mờ 22 jơi bơtìan  làng bol ơm kis. Làng bol ua\ ngan tus bơh ua\ tiah tàm gùt lơgar tus ơm kis, rài kis gam ua\ ngan kal ke mờ khà hìu bơnhă r[ah geh tus 60%, khà cau ờ g^t sền sră kung gam ua\ ngan. Ală nam do, Mpồl ling sền gàr  tiah nhàr lơgar neh gơ gơs là ală cau pơgru bơto bơtê  sền g^t akhar ai làng bol tàm tiah do in..

Mờ bơta lơh ngan dong làng tơnguh bơta g^t wă, ală nam do kuang bàng, cau ling Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia R’vê, Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar Dak Lak neh pờ ua\ ơdu\ bơsram tơn jơh bơta ờ g^t sền sră. Pa do ngan rlau jơh, tàm nhai 6 nam 2020, Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia R’vê mờ Hìu bơsram kấp dùl- kấp bàr Chu văn An pơn jat tai pờ ơdu\ bơto tơn jơh bơta ờ g^t sền sră ai làng bol tàm ù tiah xã dê. Ơdu\ geh pờ tàm ală [ùi mang tàm poh, bơh dùl nă kuang bàng ling sền gàr tiah nhàr lơgar mờ cau pơgru hìu bơsram kấp dùl- kấp bàr Chu Văn An tus tơn tàm ơdu\ bơ to bơtê.

Mò Lữ Thị Sáng geh cau pơgru jơh nùs bơto pơlam broă sền akhar

Ơdu\ bơsram geh 19 nă cau, ua\ ngan là cau ùr, cau dờng sơnam ngan nam do kung neh rlau 60 sơnam, cau ết sơnam ngan là 30 sơnam. Là cau bơsram dờng sơnam ngan tam ơdu\, mò  Lữ Thị Sáng đơs: “ Lài do, hìu bơnhă kal ke ngan, ờ gơtùi nàng lòt bơsram, tu\ do geh mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar mờ cau pơgru tus tàm hìu hòi jà den hơ\ sồng pờ ơdu\ bơsram den a` cih mat dan mut bơsram tơn.  A` kờ` ngan lòt bơsram nàng lơh krơh oh kòn kòn sau in g^t sền sră, pah dơ\ lòt kham kòp a` gơtùi sền g^t is bơta pràn kơl dang să jan bơh he dê tu\ bác sĩ cih tàm sră kham kòp ala mờ broă pal kơnờm cau lơi hơ\ sền [à”. Dờng sơnam mơya mò Sáng là dùl tàm ală cau bơsram tryang tryồng ngan tàm ơdu\, tus tu\ do tơnơ\ mờr 5 nhai bơsram mò neh g^t sền sră, g^t cih mờ kờp ală phép tính jak ngan.

Mờ bi Hoàng Mùi Lai (ơm tàm thôn 14), xã Ia R’Vê bơta gơn kơnờm nàng bi in tus mờ ơdu\ bơsram sền g^t sră là ală cau tàm [òn bal. Bi đơs: “ Sền go\ ală cau tàm [òn lài do kung bè a` sơl ờ g^t sền sră, ờ g^t cih mơya tơnơ\ tu\ bơsram ơdu\ tơn jơh bơta ờ g^t sền sră rê, cau lơi kung gơtùi g^t sền sră mờ g^t cih jak ngan, neh geh ua\ cau bơtàu tơnguh lơh sa kơnờm bơh broă bơsram tàm ơdu\ bơsram tơn jơh bơta ờ g^t sền sră bơh mpồl ling dê, den tàng a` lơh nền là pal lòt bơsram.

Dùl dơ\ bơsram bơh ơdu\ bơsram tơn jơh bơta ờ g^t sền sră tàm xã Ia R'vê

Tàm ù tiah xã tiah nhàr lơgar Ia R’vê, kơnhòal Ea Súp, càr Dak Lak neh ua\ hìu bơnhă bơtàu tơnguh lơh sa geh cồng nha rlau tai bơh tu\ g^t sền sră bè ồng Hà Công Thức, ơm tàm thôn 13. Jat jơnau đơs bơh ồng Thức dê, hìu bơnhă lơh broă sa sươn sre, ua\ ngan là ròng phan mờ tam phan, lài do tài bơh ồng ờ g^t sền sră, ờ g^t cih, ua\ tu\ phan ròng gơbàn kòp den mìng g^t broă sơm kòp mờ broă lòt tàm anih tăc sơnơm phan ròng blơi rê sơm kòp lơm, ală khà sơnơm tàm klài bal jat nùs nhơm he dê lơm tài bơh ờ g^t sền sră bơto pơlam ngui halà ai cau lơi hơ\ bơtê lơh bè lơi den lơh jat bè hơ\, ờ g^t  là geh cồng nha halà ờ. Sră bơto pơlam ròng phan, tam phan, bơh Mpồl cau lơh broă sa xã dê ai kung mìng g^t lời te\ tềng hơ\ sơl. Bơh tàm tu\ tus bal tàm ơdu\ bơsram tơn jơh bơta ờ g^t sền sră bơh mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar dê bơyai pờ, ồng Thức gơ lơh bè “g^t wă” ngan tơn. Ồng rcang jòi sền sră ba\o, sră yal bè ròng phan, g^t broă rcang sơn dră kòp bơh ngài ai phan ròng mờ phan tam in, g^t sền jơnau bơto pơlam ngui bơh ală bơta sơnơm sền gàr phan tam dê, broă kờp pria\ cau lơh broă bươn ngan rlau sơl. Kơnờm g^t ngui di bơta chài, broă lơh sơng ka sền gàr phan tam, phan ròng, broă lơh lơh sa hìu bơnhă ồng dê geh cồng nha ua\ rlau tai. Pah nam, ờ kờp pria\ tă lơh hìu bơnhă ồng Thức dê gam tềm pềr geh rlau 50 tơlak đong.

Ndrờm bè hơ\ sơl, bi Hoàng Thị Yến (ơm tàm thôn 13) tơnơ\ tu\  sền g^t sră, g^t cih jak ngan den bi neh khin cha lơh jat jơnau kơ\p kờ` bơh jo\ là pờ anih ràng tăc phan nàng kă bro, bơtàu tơnguh lơh sa hìu bơnhă dê. G^t sền sră, g^t kờp, broă kă bro gơ wèt mờ bi bươn rlau ngan, broă cih sră phan kă bro, kờp pria\ dồs ờ gam là bơta kal ke kòl yan tai. Halà kung bè bi Bàn Sàng Cán (ơm tàm thôn 14), bơta kuơ ua\ ngan bơh broă g^t sền sră dê là tu\ do tu\ phan ngui tàm hìu bơnhă gơbàn ờ diơng bi gơtùi lơh niam wơl is mờ broă sền sră bơto pơlam ngui mờ lơh niam wơl hìu lơh sa halà jòi g^t tàm internet nàng bơsram broă lơh niam wơl ala tài mờ broă cèng tus tàm anih drơng broă lơh niam wơl bè lài do.

Tàm ală nam do, Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia R’vê, gơ wèt Gah đơng lam ling sền gàr tiah nhàr lơgar Dak Lak neh pơgồp bal pờ 4 cơdu\ tơn jơh bơta ờ g^t sền sră ai rlau 150 nă làng bol tàm ù tiah do dê. Tơn jơh khóa bơsram, jơh ală cau bơsram ndrờm g^t sền sră, g^t cih, ngui ală phép tính bal hiă. Bơh ală ơdu\ bơsram, mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar kung pơlam làng bol lơh jat broă lơh bơtàu tơnguh lơh sa, tơn jơh jơgloh tơr mù r[ah.

Quốc Học jat Ba\o Dak Lak- Cau mblàng K’ Hạnh