VOV4.K’ho - Tu\ càl bồ sơnam pa cèng bal bơta bô thồm bơh brê bơnơm dê tus mờ ală bòn tiah kơh bơnơm kung là tu\ làng bol ală kòn cau pa jơh tơnhàu phan tàm mìr, duh hồl, chờ hờp wa\ rò sơnam pa. Sa Tềp do, làng bol geh tai bơta chờ hờp tài bơh gi\t nđờ rbô nă cau ling wa Hồ rê tus mờ ală bòn tiah kơh bơnơm tiah nhàr lơgar nàng chờ bal sơnam pa, wa\ rò sơnam pa sa Tềp bal mờ làng bol. Nùs nhơm ling klàng mờ làng bol đềt mềr ngan tàm tiah kơh bơnơm nhàr lơgar lơh chờ hờp nùs nhơm kuang bàng, cau ling ơm wơl mờ brê bơnơm tu\ sơnam pa sa Tềp tus.

Ala\ ngai sa tềp pa do, [òn bơh tiah kơh bơnơm nhàr lơgar ngai lơi kung ngồr ngà]. Tơngai sơnam pa gơ sòl niam ngan tàm ala\ tiah bơnơm làc, lơh tus rùp sa\ brê bơnơm Tây Nguyên slơ niam rlau. Dà dờng Sê San  geh bềng bơta kờ` gơboh bơh cau ling kơnòm sa\ mờ ala\ ùr ơruh cau kòn cau, ala\ dơ\ kờ` gơboh do geh gơlik tàm bơta kềng gah tiah nhàr lơgar.

Sơnam pa kung la nhai `ô sa chờ hờp den tàng làng bol ala\ kòn cau  tiah kơh bơnơm geh lời ing jơh broa\ lơh pah ngai, geh bal mờ cing mồng, sơng gơr ntas bè gơ chul gơ chồl tàm brê bơnơm.

Nam pa tus, làng bol ala\ kòn cau Jarai tàm [òn Dut, ntum Ia Lâu, kơnhoàl }ư\ Pro\ng, càr Gia Lai gơ lơh chờ ngan. Sa tềp do, tàm [òn lơi kung geh phe sa. Tàm ala\ ngai mờr tus sa tềp, ala\ cau ling sền gàr nhàr lơgar Ya Lốp, cau ling sền gàr nhàr lơgar Gia Lai neh bal mờ mpồl geh phàu crong [òn lơgar neh geh ai tus dong làng bol lơh niam wơl hìu, tru\ mbar kơnơm sa tềp. Nam do ùr bơklau ồng A Zet kis tàm [òn Dut rcang sa tềp sir tơl rlau pah nam. Hìu ồng pa geh tơnhàu phan lơh geh, bùm mờ kòi mìr, tàm ala\ ngai mờr sa tềp geh ua\ anih lơh broa\, mpồl bal tus lùp còp, pà phan den tàng geh pria\ nàng blơi ngui phan sa tềp.“Tus nam pa pal lơh ngan broa\ lơh sa, cồng nha lơh sa geh bơtàu tơngguh rlau, bơsram ua\ rlau tai, jat Đảng,  jat Dà lơgar, lơh jat adat boh lam dà lơgar, ba` iat bol ờ niam chul chồl”.

Sơnam pa do, ala\ [òn tiah nhàr lơgar geh bềng bơta  chờ  tu\ ua\ cau kuang, cau ling bơh ala\ cau ling geh phàu ling klàng kơnhoàl 5 tus tiah kơh bơnơm jơnhua sa tềp mờ làng bol kòn cau. Bơh lài sa tềp, sư đoàn 2, mpồl tờm ngan bơh cơ động bơh mpồl ling kơnhoàl 5 geh pôs tàm [òn drà An Khê, càr Gia Lai neh ai tus rbô na\ cau ling, cau kuang tus tàm tiah sar lơgar ngài bơh 2 càr Gia Lai mờ Dak Lak geh dong làng bol lơh  niam wơl hìu, tơnhàu phan bơna, lơh kloh hìu đam nàng rcang sa tềp. Đại tá Lê Ngọc Nam chính uỷ sư đoàn 2 ai git: Mpồl neh ta\ ai ngui tus  mờr 100 tơlak pria\ bơh kes pria\ “Dong phe tus cau rbah in” nàng geh pà phan sa tềp ai tus ala\ hìu nha\ rbah, hìu nha\  cau ling geh rài kis ua\ ngan kal ke:“Mut lơh broa\ lơh “sa bal, ơm bal” mờ làng bol, geh bơyai lơh chờ sa tềp, bơyai lơh ala\ broa\ lơh bơh cau ling bal mờ làng bol [òn lơgar. Nùs nhơm ling klàng mờ làng bol, cau ling sư đoàn bal mờ làng bol kòn cau kis tàm Tây Nguyên geh bol a` sùm geh lơh. Den tàng ngan, làng bol mờ gơnoar atbồ [òn lơgar đơs mờ ling klàng, dan sư đoàn la mpồl tờm ngan tus sa bal. ơm bal mờ làng bol tàm ala\ ngai sa tềp do”.

Lồi nam, ala\ phan pà bơh cau ling kơnhoàl 5 neh geh jàu pà làng bol cèng geh sơnam pa gờ` rlau tus tiah nhàr lơgar. Cau ling,  cau kuang bơh đại đội 189 geh pôs tàm Dak Glei, càr Kon Tum gam tus gal ngan klơm mbar, sền gàr  bơkàu nàng gơ geh gơ lì tàm nam pa. Mang tus, oh mi geh ơm bal ur nàng đơs crih teh kơl`i. Rài kis mhu\ nùs nhơm oh mi tiah nhàr lơgar ngài neh lơh ala\ cau ling kơnòm sa\ ờ gơlơh kah hìu tai. Thượng úy Hà Sỹ Thiều chính tri viên Đại đội 189, at bồ ling  klàng càr Gia Lai yal jơnau, tiah  geh pôs bơh mpồl ling ù tiah den klàr ngan den tàng oh mi neh sồr pal pơndiang ù pơrhê nàng ơn tềng ù  yau geh ù tam biap, ròng sur, kơnrồ…geh tai phan sa. Sa tềp do,  mpồl gam peh sur nàng cau kuang cau ling geh sa tềp bal:“Di tàm tu\ sa tềp, mpồl geh bơyai lơh ai cau kuang, cau ling chờ sa tềp ờ hiu\ broa\ lơh, bơyai lơh nhơl nho\ chờ hờp tàm ala\ ngai sa tềp, geh bal nhơl ala\ bơta nhơl bơhìan, tàp pràn sa\ ja`, đơs crih tam ya”.

Tiah nhàr lơgar Tây Nguyên, tiah geh sền la tiah tờm kuơ màng ngan bơh dà lơgar, tàm nđờ nam do, làng bol neh gal rhời. Lài do, cau kuang, cau ling bơh mpồl geh tus ala\ [òn bơh làng bol kòn cau pal jơh dùl bùi gùng, tu\ do neh geh gùng rơndeh lòt, mìng dùl jiơ den la geh tus mơ hờ [òn kòn cau. Đại tá Võ Thanh Chín at bồ mpồl ling klàng làng bol càr Kon Tum ai git, mpồl ling neh ai git nđờ rhiang na\ ling klàng, cau uang geh tus ala\ [òn làng bol tiah kơh bơnơm  lơh broa\ lam sồr làng bol mờ sa tềp mờ làng bol:“Tu\ do tàm tiah nhàr lơgar càr Kon Tum rềp mờ Attapeu lơgar Lào mờ Ratanakri, lơgar Campuchia, ala\ mpồl ling neh bal mờ mpồl cau ling sền gàr nhàr lơgar, ling gàr [òn mờ ala\ mpồl ndai geh tus lòt sền gàr, sền gròi tơl jơh gùt ù tiah. Mờ cau kuang, cau ling geh tus sa tềp bal mờ làng bol, bal mờ  pria\ dờp geh bơh anih lơh broa\, tơl mpồl bơh 3 tus 6 tơlak pria\, blơi phan pa hìu nha\ geh khà sra\ dong kờl bơh dà lơgar, bơyai lơh bal mờ làng bol chờ sa tềp tàm nđờ ngai sa tềp”.

Dùl sơnam pa geh tus tai mờ tiah kơh bơm jơnhua Tây Nguyên. Tiah nhàr lơgar tềl jơng bơh cau “lòt jòi jơnau pơndiang bơh mat tơngai, geh đơs bal jơnau đơs crih dùl tu\ tơngai bal mờ làng bol cau Rơđê, M’nông, đơs bè “Yàng mat tơngai”.

                    Hoài Nam-VOV Miền Trung-}au mblàng K’ Brọp