VOV4.K’ho – Gơwèt mờ cau r[ah, ờ geh bơta chờ hờp lơi rlau tu\ geh pà hìu ơm, ngan là làng bol kòn cau kis tàm tiah nhàr dà lơgar. Bơta chờ hờp hơ\ gam geh gơ rề tàm ală [òn ơm kis pa tiah nhàr dà lơgar Bù Gia Mập, càr Bình Phước. Do là cồng nha bơh bơta lơh ngan uă gah broă lơh, uă kơnă dê mờ bơta tă pơ gồp bal bơh ală mpồl lơh broă mpồl bơtiàn, ală mpồl bal, cau dùl nă să tàm càr mờ bơdìh càr. Ală hìu pa kơ\ kơljap, dờng niam geh dong làng bol kòn cau tiah do gơtùi lik klàs r[ah, gàr kơ\ kơljap rài kis:

Hìu nhă bi ùr Thị Nhơ lài do ơm tàm mpồl 6, [òn Tân Lập, xã Phú Nghĩa, kơnhoàl Bù Gia Mập, càr Bình Phước là dùl tàm ală [òn sùm gơtìp tam cah is tàm nhai mìu nhàc dà ko\ dà cò. Ờ geh đèng, ờ geh gùng lòt, ờ geh hìu bơsram, ờ geh hìu sơnơm xã, rài kis hìu nhă bi ùr dê uă ngan là kơnờm tàm ală bơta phan brê bơnơm dê. Bơh tu\ mpồng brê gơtìp til, ù rơndap broă geh mut lơh, ală hìu nhă làng bol bè hìu nhă bi ùr Thị Nhơ sơlơ gơbàn kal ke rlau. Git bơta do, gơnoar atbồ tiah do neh lơh [òn ơm kis pa ai 40 hìu nhă làng bol kòn cau S’tiêng [òn Tân Lập in tàm [òn Hai Căn, xã Phú Nghĩa. Tơnơ\ mờr 2 nam rê ơm kis tàm [òn ơm kis pa, rài kis hìu nhă bi ùr dê neh hời rơhời tơl niam. Bi ùr đơs: “Lài do kis tàm brê, jơgloh tơ hìr hơ\sồng kòp jê tai. Tu\ do rê hờ [òn ơm kis pa do go\ gơ lơh chờ hờp ngan. Dà lơgar lơh hìu hơ\sồng gam lơh đèng, dà ngui sa, hìu bơsram, hìu sơnơm geh jơh, làng bol cau lơi kung chờ hờp lơm. Chờ hờp ngan, tu\ do mìng kơlôi rơcang lơh sa.”

Tàm hìu pa ơnàng mờr 50 thơk vuông, hìu nhă bi Điểu So ơm tàm [òn Hai Căn, xã Phú Nghĩa kung ờ gơtùi pồn bơta chờ hờp. Bi pà git, dilah ờ geh bơta sền gròi bơh Đảng, dà lơgar den hìu ơm kơljap gơwèt mờ bi kung gam là bơta kơp kờ`. Bi Điểu So đơs: “Hìu nhă kal ke ngan, lơh ờ tơl sa, geh dà lơgar dong kờl lơh hìu den chờ hờp ngan. Tu\ do den ờ gam kơ lôi rơcang tai. Ờ mìng pà kơnrồ, dà lơgar gam pà tivi, glah đèng tru\ piang, ưn ngài uă ngan.”

Kuang bàng mpồl lơh sa Quốc phòng 778 lùp còp làng bol [òn Hai Căn

Bơh tu\ ntrờn tus hờ [òn ơm kis pa tàm [òn Hai Căn do, rài kis bơh ùr bơklau kơnòm să Điểu So [uơn uă rlau. Bơdìh mờ broă sơngka sền gàr 1 lồ điều mờ tơngời, ùr bơklau bi gam dờp lơh gar điều tu\ ru tai. Bă ù gời đah tơnơ\ hìu bi tam tai tờm [ơ mờ biap. 2 nă kòn bi dê geh tus hìu bơsram, ờ gam tai bơta pal mă kòn lòt tàm mìr bè lài do. Sền ală hìu ơm pa, kơ\ kơljap geh lơh tàm [òn pa do, cau lơi kung gơtùi git go\ bơta kis pa tàm tiah do. Ồng Đặng Sỹ Oánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phú Nghĩa, kơnhoàl Bù Gia Mập pà git: “Bơh tu\ ntrờn ờ uă hìu nhă làng bol kòn cau tàm mpồl 6, [òn Tân Lập tus [òn ơm kis pa den rài kis làng bol dê neh bơtàu tơnguh rlau. Ơm tàm [òn yau lòt rê kal ke, ờ geh đèng, ờ geh dà, hìu đam den sèt. Tu\ do tus [òn ơm kis pa geh hìu lơh mờ sơmang, geh gùng bê tông, gùng lu\ rơđeh, hơ\sồng geh đèng, geh dà. Mpồl lơh sa Quốc phòng 778 lơh hìu jơh gam pà tivi, quạt mai\, glah đèng tru\ piang. Tu\ tus [òn ơm kis pa do den rài kis làng bol dê neh tam gơl rlau.”

Suơn biap tàm hìu

Bơta chờ hờp ờ mìng tus mờ mìng is bi ùr Thị Nhơ, bi Điểu So mờ gam geh tus mờ uă hìu nhă r[ah kòn cau S’tiêng ndai tàm mpồl 6, [òn Tân Lập. Hơ\ là 15 nơm hìu pa, tơl hìu kờp priă rlau 60 tơlak bơh mpồl lơh sa Quốc phòng 778 lơh cau tờm bơcri gam geh mut lơh, geh lơh gơs mờ jàu làng bol in tàm lồi nam 2016. Bơta tă pơgồp bal ngai lơh broă, priă jền, phan bơna bơh mpồl lơh sa Quốc phòng 778 lơh broă tàm tiah nhàr dà lơgar Bù Gia Mập, càr Bình Phước mờ làng bol geh kuơ ngan. Ồng Đặng Công Bầu, atbồ mpồl lơh sa Quốc phòng 778 pà git: “Hòi cau rê ơm tiah pa den pal dong kờl khi in kis gơ rờm bal mờ [òn pa. Dơ\ 2 tai là dong khi in git ròng phan, tam phan, pơlam khi in git rơcang sơndră kòp bơ tờp, gàr kloh niam tiah kis nàng lơh bè lơi tiah ơm kis pa pal niam rlau mờ tiah ơm kis yau. Tu\ do, làng bol neh git tam biaơ. Pa do, bol a` bal mờ Công ty Hải Vương dong kờl sơntìl [ơ làng bol in tam, tơl hìu nhă geh bơh 5 tus 7 tờm.”

Dùl gah [òn Hai Căn

Bơdìh mờ rơndap broă [òn ơm kis pa tàm [òn Hai Căn, bă brê 119, xã Phú Nghĩa, kơnhoàl Bù Gia Mập, càr Bình Phước kung neh lơh jơh 9 rơndap broă [ơn kis mờ lơh broă kơljap dùl bă tiah ai làng bol kòn cau in, dong 681 hìu nhă gàr kơ\ rài kis tàm tiah mut lơh rơndap broă. Ală tiah gam dong kờl sơntìl chi tam, phan ròng, phơng sih ai làng bol tiah ơm kis pa in bơtàu tơnguh broă lơh sa, gàr kơ\ rài kis. Broă lơh [òn ơm kis mờ lơh broă kơljap dùl bă tiah neh pơgồp bơnah tơmù r[ah kơ\ kơljap tàm tiah làng bol kòn cau.

Càr Bình Phước geh 14 rbô 600 hìu nhă r[ah, tàm hơ\ hìu nhă r[ah kòn cau geh rlau 44%, uă ngan là làng bol kòn cau S’tiêng, M’nông mờ Khmer. Tàm khà do gam uă ngan hìu nhă kờ` geh hìu ơm. Bè hơ\, tơngai tus, ală kơnă gơnoar atbồ tiah do pơnjat tai tơrgùm tơl bơta pràn, lam sồr ală cau geh nùs nhơm niam tàm càr mờ bơdìh càr nàng sền gròi anih ơm làng bol in.

                                                                              Cau cih mờ yal tơnggit K’Duẩn