VOV4.K’ho- Tơngai lài, lơh jat jơnau sồr bơh Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlau jơh dà lơgar mờ Anih duh broă làng bol càr Kontum, ală mpồl cau tờm brê tàm càr neh ai tai mpồl cau, lòt sền, sền gròi jơh nùs sền gàr brê. Mờ bơta lơh bal kràn cê jơh nùs bơh gah lơh broă geh gơrềng dê, khà dơ\ lơh tìs adat atbồ mờ sền gàr brê neh gơmù uă ngan.

Nàng làng bol in gi\t wa\ dipal bè broă lơh atbồ sền gàr brê, tàm sơm bat tê bal mờ ală mpồl cau gàr brê mờ bơtàu tơnguh brê dùl bă geh cồng nha, ală mpồl lơh broă tàm càr Kontum neh mu\t lơh uă broă lơh mblàng yal tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ bơh làng bol dê:

Mpồl sền gàr brê kơnhoàl Ngọc Hồi geh mờr 1000 lồ brê geh dờp broă dong kờl tơm priă sền gàr brê. Mpồl neh jàu bă brê do ai 124 hìu làng bol tàm 7 [òn bơh 3 ntum dê là Đak Ang, Đak Nông mờ Đak Dục in atbồ mờ sền gàr. Nàng làng bol ngan ngồn rềp mềl mờ brê bơh hơ\ gàr brê gơ in niam rlau, Mpồl sền gàr brê kơnhoàl Ngọc Hồi gi\t pal tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ bơh làng bol dê bè brê. Ồng Võ Thanh Thành, Kuang atbồ Mpồl sền gàr brê kơnhoàl Ngọc Hồi, pà gi\t:“Nàng tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ bơh làng bol dê bè bơta kuơmàng bơh brê dê pal chồl pràn broă lơh mblàng yal sùm tàm rơdio, ti vi, sră [ău ală bơta. Mpồl sền gàr brê sồr mpồl sền gàr brê tàm tiah hơ\ pơgồp bal mờ ntum sùm lơh pràn broă lơh mblàng yal tơn làng bol in. Dơ\ bàr tai là bơh ală dơ\ pơrjum, cribơyai bè broă lơh atbồ sền gàr brê tàm tiah hơ\”.

Pơgăp mờ do ờ hềt jo\, bă brê bơh Mpồl atbồ sền gàr brê rơcang gàr bồ tô dà Đak Ang, tàm kơnhoàl Ngọc Hồi, lài do neh geh tu\ là tiah gơlik geh uă ngan bè broă koh kơl kơ`au dơm chi brê tìs mờ adat boh lam, mus brê ai ù lơh mìr, tam dră mờ lơh pờng wơl cau lơh broă dà lơgar. Pơnrơ ngan là tàm nhai 2/2012, bi Hồ Thanh Vương, là cau lơh broă bơh Mpồl dê gơtìp bol koh kơl kơ`au chi brê lơh sồt să kơn jơ\ ngan. Nhai 3/2013, Anih sền gròi ală gah tàm ntum Đak Ang gơtìp bol koh kơl kơ`au dơm chi brê chu ồs sa jơh. Gi\t geh dilah làng bol ờ dùl nùs bal den bulah lơh jơh ală broă lơh lơi den brê kung gam gơtìp roh sơl, Mpồl atbồ brê rơcang gàr bồ tô dà Đak Ang neh jàu brê ai làng bol in atbồ sền gàr, mơkung tơrgùm bơcri ai broă lơh mblàng yal in nàng gàr brê. Ồng Vũ Đình Chi, Kuang atbồ Mpồl atbồ sền gàr brê rơcang gàr bồ tô dà Đak Ang pà gi\t, săc rwah broă lơh [ươn gi\t, [ươn wa\, [ươn kah, đơs sùm là gi\t kah, jơnau gi\t wa\ bơh làng bol dê bè bơta kuơ ngan ngồn mờ jo\ jòng bơh broă sền gàr brê geh sơlơ tơnguh tai. “Mpồl atbồ neh blơi măy vi tính, măy chiếu nàng drơng broă mblàng yal mờ rùp hin gơlơh ngan ngồn ai làng bol in gi\t là priă jền mờ cau geh dờp bơh broă lơh sền gàr brê gơ mbơh ai mờ geh. Hơ\ là bơh dà tài bơh gàr brê gơ hòr tus dà dờng dà croh, gơ hòr tus nàng pờ đèng hìu măy pờ tơlik ồs đèng mờ bơh bơta hìu măy pờ tơlik ồs đèng hơ\ den geh tă priă bơnah rhiang nàng tơm wơl ai cau gàr brê in. Làng bol cau gi\t geh, den cau sền go\ là gàr brê hơ\ sồng geh priă jền hơ\, gi\t bơta kuơ bơh ală brê dê gơ là bè hơ\. Uă ngan ală làng bol bơh cau kra tus cau kơnòm là cau neh gi\t lơm, jơnau gi\t wa\ sền gàr is brê neh sơlơ tơnguh tai loh làng ngan”.

Geh jàu atbồ mờ sền gàr rlau 37 rbô lồ brê geh is, tàm hơ\, jơh ală bă brê geh dờp broă dong kờl tă tơm priă sền gàr brê, Mpồl atbồ Tiah sền gàr chi che brê bơnơm geh is Ngọc Linh neh lơh niam broă mblàng yal nàng làng bol in sền gàr bal. Ồng Đinh Ngọc Thanh, Kuang atbồ Mpồl atbồ Tiah sền gàr chi che brê bơnơm geh is Ngọc Linh, pà gi\t: 5 nam do, Mpồl neh lơh 323 dơ\ mblàng yal làm bă tiah tàm 58 [òn bal mờ 18 rbô nă làng bol tus bal iat. Cồng nha ai go\, sơlơ lơh pràn broă lơh mblàng yal, sơlơ geh uă cau gi\t bè Adat sền gàr mờ bơtàu tơnguh brê, Adat li la phan kis, Adat sền gàr tiah ơm kis den khà dơ\ lơh tìs sơgràm phà aniai brê sơlơ gơmù. Jat ồng Đinh Ngọc Thanh đơs, broă dong kờl tă tơm priă sền gàr brê là bơta niam ngan ai jơh bal anih lơh broă atbồ dà lơgar mờ làng bol sền gàr brê in. Tài bơh bè hơ\, mblàng yal broă do làng bol in pơn jat tai geh mpồl đơs là broă lơh tờm ngan tàm tơngai tus.“Mờ jơnau kờn nàng kờn gờn ai broă dong kờl tă tơm priă sền gàr brê bơh Gơnoar atbồ lơgar dê tus mờ jơh ală rơnàng làng bol, mpồl pơn jat tai sơlơ lơh tai broă lơh mblàng yal uă gùng dà broă lơh tă tơm priă sền gàr brê jơh ală làng bol tàm 58 [òn ơm rềp kềng tiah sền gàr chi che brê bơnơm geh is, hìu bơsram bơh uă broă lơh krơi is bè ngui dà đơs kòn cau tàm tiah hơ\ dê. Tu\ tơngai mờ anih mblàng yal dipal mờ adat bơhiàn ơm kis mờ rài kis mờ broă lơh sa bơh tơl jơi bơtiàn kòn cau dê mờ lơh geh tơl ală bơta niam ngan rlau jơh nàng làng bol jơh nùs lơh jat mờ lơh bal. Sền dờng màng tam gơl pa gùng dà mblàng yal pơ gồp bal mờ li\p cih sră nggal, pa nô, sră yal nàng lơh geh bơta gơ tam gơl pràn ngan rlau jơh bè jơnau gi\t wa\ mờ broă lơh bơh jơh ală rơnàng làng bol dê”.

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến