VOV4.K’ho- Mờ kơ\p kờ` gờ` ai bă brê tàm ù tiah kơnhoàl Kon Plông, càr Kon Tum tàm broă rơndap ù tiah sền gàr brê bơnơm geh is li la dà lơgar, tàm [òn dờng Kon Tum, Sở Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn càr Kon Tum pơ gồp bal mờ Mpồl Sền gàr phan brê dunia (FFI), Anih tờm Sền gàr li la sinh học Nước Việt Xanh ( Green Viet) neh bơyai lơh pơrjum “ Sền gàr li la sinh học pơ gồp bal mờ bơtàu tơnguh rài kis lơh broă sa kơ\ kơl jap” nàng kờ` tơnguh ală broă sền gàr brê tàm Kon Plông dùl bă geh cồng nha, ring bal đah sền gàr mờ bơtàu tơnguh rài kis lơh broă sa tàm tiah do dê.

 Là 1 kơnhoàl ơm tàm tiah đah Tô mat tơngai lik càr Kon Tum dê, Kon Plông tu\ do geh rlau 84 rơbô lồ brê mờ chi che ru\ rơm jơm glòm geh rlau 82%. Ală kơlôi sơnơng uă nam do bơh mpồl Sền gàr phan brê dunia mờ ală lơgar lơh broă bal đơs nền bơta li la, krơi is bơh brê Kon Plông dê. Ngan là broă sền go\ ală jơi ờ hoan geh ngan kờ` pal geh sền gàr jal mhar gam kờ` geh sền gàr lài ngan tàm khà uă ngan rlau jơh tàm Việt Nam mờ tàm dunia dê bè: Mpồl Chà vá jơng jù mờ geh pơgap 500 nơm; Dồ jù [ò rơm^t Trung Bộ mờ geh pơgap 100 nơm,  bal mờ uă phan poan jơng ờ hoan geh ngan ndai, rơ ngòt ờ gam tai mờ pal geh sền gàr jal mhar bè: Cầy vằn, Cu li dềt,  krih ơ seh, Phìng, ală jơi sềm kuơ màng tàm Việt Nam mờ tàm tiah do dê, bè: Khướu non Ka Kinh, Khướu Ngọc Linh.

Ồng Josh Kempinski, Kuang atbồ ala mat mpồl Sền gàr phan brê dunia, đơs nền bơta kờ` pal geh ai brê Kon Plông mut tàm broă lơh rơndap ù tiah sền gàr brê bơnơm geh is li la dunia dê.

Brê Kon Plông là dùl tàm ală brê gơtùi đơs là kuơ màng tàm khà dùl mơya den gơ ơm wơl bơdìh mờ ală brê kuơ màng geh mut ngui bơh Việt Nam dê. Brê Kon Plông geh dùl gơnoar broă kuơ màng ngan mờ bơta kuơ màng bơh brê do dê ờ mìng gơ wèt mờ tàm tiah do lơm gời mờ digơlan cèng bơta kuơ màng dunia dê. Brê Kon Plông gơtùi đơs là kuơ màng ngan gơ wèt mờ phan lời wơl brê bơnơm geh is Việt Nam dê mờ brê do di pal là dùl tiah phan lời wơl. Brê Kon Plông kung là kuơ màng ngan tài bơh brê geh gơ noar broă tàm tơr bo\ bal jơh bal dùl bơnơm dờng Trường Sơn bơh tiah đah Jum tus tiah đah Tô bơh bơnơm dờng Trường Sơn dê.

Dơ\ pơrjum

Tus bal pơrjum geh 90 nă cau ala mat là ală cau atbồ, cau khoa học mờ làng bol kơnhoàl Kon Plông dê. Tàm dơ\ pơrjum, ală cau ala mat tơr gùm cribơyai 2,3 tơngume tờm kuơ màng wèt tus broă gờ` ai bă brê tàm ù tiah kơnhoàl Kon Plông, càr Kon Tum mut tàm broă lơh rơndap ù tiah sền gàr  brê bơnơm geh is li la dunia, bè: sền g^t nhàr tiah sền gàr mờ pơgap 42 rbô lồ; ală broă lơh tam gơl mờ priă jền nàng mut lơh tiah sền gàr; ală bơta kal ke kòl yan gơtìp tu\ crơng gơs tiah sền gàr mờ ală gùng dà broă lơh jat; gùng dà atbồ sền gàr brê, li la sinh học lài mờ tu\ mờ tơnơ\  tu\ crơng gơs pơgồp bal mờ bơtàu tơnguh rài kis lơh broă sa kơ\ kơl jap tàm ù tiah do dê.

Ồng Hoàng Văn Lâm, atbồ broă lơh bơh mpồl Sền gàr phan brê dunia đơs là, pal sền gròi uă ngan tus 3 jơnau kờ` nàng ring bal đah sền gàr li la sinh học mờ bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtìan tàm tiah do dê.

 Pal gàr niam broă sền gàr gơtùi bơta kuơ li la sinh học, ală tiah tơr gùm uă ngan rlau jơh. Mơ kung lơh mbè lơi nàng ring bal jơnau đah broă sền gàr mờ bơtàu tơnguh lơh sa tiah do in. Lơh mbè lơi mờ kung pal gàr niam broă lơh sùm tàm tơr bo\ gùng pleh tiah ơm kis bal mù tàm tiah đah Jum mờ guh tus tiah đah tô.

Bal mờ broă jòi ală gùng dà broă lơh nàng kờ` sền gàr li la sinh học brê Kon Plông dê, wèt tus jơnau kờ` crơng gơs tiah sền gàr, ală cau ala mat tus bal pơrjum kung neh loh làng sơn`io uă bơta digơlan gơbàn gơ wèt mờ bơta li la, krơi is bơh brê Kon Plông dê tu\ do; hơ\ là: tiah ơm kis bơh ală phan brê ngai sơlơ ờ uă; gơmù bơta niam tài bơh jơnau koh kơl dơm chi tìs mờ kơr noat boh lam; kơl mus brê lơh mìr mờ ală broă lơh bơt bơtàu ndai kung gam gơlik geh sơl. Bơdìh hơ\, là jơnau ku\p mòc mờ tăc phan brê.

Tàm dơ\ pơrjum, mpồl Sền gàr phan brê dunia hơ pơr gon lài ngan là geh dong kờl gơ noar at bồ mờ gah lơh broă càr Kon Tum in tàm broă sơlơ tơnguh lòt sền, gròi sền, tă sang dă ku\p phan brê; dong kờl ală cau kơlôi sơnơng, lòt sền, sền g^t tiah nhàr nàng lơh gơs rơndap broă lơh sền gàr; mblàng yal jơnau tơnguh bơta g^t wă sền gàr ai mpồl bơtìan in; jòi mờ hòi jà ală cau dong kờl ai broă sền gàr brê Kon Plông in đơs is mờ brê tàm càr Kon Tum dê đơs bal.

Cau cih Khoa Điềm- Cau mblàng K’ Hạnh