VOV4.K’ho – Tam ya lì là bơta chài rơ gơi geh lời wơl bơh rài do tus rài ne, gơ geh bơh rài kis lơh broă sa ờs mờng pah ngai bơh làng bol kòn cau Thái Sơn La dê. Nàng sền gàr mờ brồ guh bơta kuơ chài rơ gơi niam ngan do, tàm bơta geh bơh sơnrờp jat tàm jơnau tam ya lì bơh yau, pơgồp bal mờ ală jơnau tam ya yô yau, Anih duh broă làng bol càr Sơn La neh geh kơrnoat ki\ rơndăp broă lơh “jòi tơrgùm, mờ bơto pơlam bàr pe jơnau tam ya lì cèng rài kis chài rơ gơi is ală kòn cau Sơn La dê”.

Lài do cau Thái sơnđan bơta tam ya bơh he dê là “xe”, tơnơ\ do jơnau “xe” tam gơl gơ gơs là “xoè” hơ\ là lì mờ bơta tam ya lì gơ gơs mờng quèng ngan tus mờ jơh tơl nă làng bol Sơn La. Tam ya lì geh bơh rài kis lơh broă sa ờs mờng pah ngai bơh làng bol dê, pah tu\ [òn lơgar geh dơ\ lơh chờ, halà tus sơnam pa sa tềp, làng bol sùm bơyai lơh nhơl chờ đơs crih tam ya [òn lơgar. Mờ tam ya lì neh gơ gơs là phan nhơl nùs nhơm ờ gơtùi ờ geh tàm rài kis làng bol ală kòn cau dê. Ồng Cầm Văn Vui, là dùl nă cau chài gi\t wa\ jrô ngan bè bơta chài rơgơi cau Thái dê đơs bè jơnau tam ya lì bè do: “A` sền go\ lài do tam ya lì mìng geh lơh tàm ală tiah geh [òn lơgar dờng, tiah geh uă làng bol ơm kis lơm. Làng bol sùm lơh sơngơr mờ kơltau rơpu, cing mờ lơngo. Tu\ chờ hờp tam ya lì làng bol sùm ơn 2 yô sơngơr, cing mờ geh jan sơngơr, dròng cing nàng tàm pơndrờm. Ngai sa tềp làng bol hơ\ sồng tam ya lì, pơgăp tàm ngai 4 sa tềp tus ngai 7 sa tềp jat tơngai sơnam he dê đơs là tam ya lì nàng gơ in chờ hờp wa\ rò àng ndar me sơnam pa, geh drăp tơrnờm, geh to plai kòn, geh dar lì, jơh dùl [òn lơgar nhơl chờ hờp bal wa\ rò sơnam pa”.

Mơya, tềng đap rài kis jat gùng dà bơtàu tơnguh mờ bơta tàm bơrlu\ bal bơta chài rơgơi, bal mờ ală jơnau tam ya lì bơhiàn yau, tàm rài kis ờs mờng pah ngai bơh làng bol dê tàm ală [òn lơgar tàm càr Sơn La neh geh, tàm bơrlu\ bal ală jơnau tam ya, mờ gùng đơs crih pa ngan, kung neh lơh roh te\ sơl dùl bơnah lơi bơta mùl geh bơh yau bơh jơnau tam ya lì bơhiàn yau dê. Den tàng bè hơ\, Anih duh broă làng bol càr Sơn La neh geh rơndăp broă lơh lơh bal mờ broă geh jơnau sồr kờn ngan pal lơh wơl bè ờs bơh yau ală jơnau tam ya lì, pơgồp bal mờ ală jơnau tam ya yô yau ndai cèng rài kis chài rơgơi ală kòn cau Sơn La dê.

Tus tu\ do, tu\ rơndăp broă lơh neh jơh lơh broă lòt sền, jòi tơrgùm, săc rơ wah bàr pe bơta tam ya lì pơnrơ ngan bơh ală kòn cau càr Sơn La dê nàng ngui mờ lơh tam gơl wơl. Bơh dơ\ pơrlòng tam ya lì [òn lơgar, ală pơrjum cribơyai tơngume is, bơh 2 dơ\ cribơyai, rơndăp broă lơh neh lơh geh jơnau đơs dùl nùs bal bè gùng đơs crih tam ya lì mờ ală bơta tam ya lì pơnrơ is bơh Sơn La dê. Broă bơto pơlam “Tam ya lì Sơn La” neh geh lơh tàm ală kơnhoàl Thuận Châu, Mường La, Phù Yên, Bắc Yên, Quỳnh Nhai mờ [òn dờng Sơn La ai ală cau là cau chài đơs crih tam ya, cau mblàng, cau tờm lơh broă chài rơgơi tàm [òn lơgar in. Mò Cà Thị Xôm, cau đơs crih tam ya làng bol tàm mpồl đơs crih tam ya [òn Tà Lanh, ntum Chiềng Hoa, kơnhoàl Mường La tus bal bơsram ơdu\ bơto pơlam tam ya lì tàm kơnhoàl pà gi\t bè do: “Bơh rài ală ồng mò neh gi\t tam ya lì, ngai lơh chờ, ngai sa tềp tàm [òn bơyai lơh nhơl chờ hờp tam ya lì, ờ tam cah is cau kra, cau kơnòm, cau klau cau ùr, jơh tơl nă tàm ku\p tê bal tam ya lì. Lài do, bol a` sùm nhơl chờ hờp đơs crih tam ya [òn lơgar jat bơta gơ dan mờ ờ go\ jat gùng đơs crih lơi loh làng. Tu\ do, geh cau pơgru tus bơto pơlam he in, oh mi kung neh gi\t bơsram jat ală broă lơh, bơne\ bơnài niam rlau jat săp ntas tur cing ja` sơngơr, bơh sơnrờp sền go\ kung gơlơh kal ke sơl, tơnơ\ tu\ bơsram den sền go\ gơlơh kung [ươn ngan sơl. Tus tơnơ\ do bol a` geh bơto pơlam wơl ală bơta lơi neh bơsram tàm cau pơgru nàng bơto pơlam wơl làng bol [òn lơgar in gi\t bal”.

Jat broă rơndăp lơh bơh rơndăp broă lơh dê, tơngai tus do, tam ya lì Sơn La geh pơn jat tai geh bơto pơlam tus tàm ală tiah ndai tàm gùt càr mờ wèt tus bơto pơlam mờ ring bal jơh tus jơh ală làng bol ală bơta tam ya ngan ngồn bơh tam ya lì dê. Ồng Lò Minh Tiến kuang jat jơng atbồ Mpồl mblàng yal gùng dà broă lơh di Mpồl đơng lam Đảng càr Sơn La, là cau tàm Mpồl đơng lam mờ lam lơh rơndăp broă lơh do, pà gi\t: “Rơndăp broă lơh “Jòi tơrgùm mờ bơto pơlam wơl bàr pe jơnau tam ya lì cèng bơta chài rơgơi is ală kòn cau Sơn La dê” kờn lơh jat ală gùng dà broă lơh bơh Đảng dê bè chài rơgơi đơs crih tam ya, kuơmàng là lơh jat Kơrnoat Dà lơgar 5 kơnă 8 mờ pa do là Kơrnoat sồ 33 kơnă 11 bơh Đảng dê bè bơ\t bơtàu mờ bơtàu tơnguh bơta chài rơgơi mờ kòn bơnus Việt Nam lơh geh jơnau kờn bơtàu tơnguh bơh Dà lơgar dê. Bơta ndai kờn kơlôi sơnơng, jòi tơrgùm, săc rơ wah bàr pe jơnau tam ya lì mờ bơta tam ya pơnrơ ngan cèng uă rài kis chài rơ gơi is cau Thái dê đơs is mờ bơta chài rơ gơi ală kòn cau càr Sơn La dê đơs bal, bơh hơ\ bơto pơlam wơl tus kuang bàng, cau geh đảng, làng bol ală kòn cau tàm càr, drơng tàm rài kis pah ngai tàm [òn lơgar nàng sền gàr, brồ guh mờ tìp mat lơh quèng bal bơta chài rơ gơi tàm tu\ tơngai mu\t gơ rờm bal mờ dunia tu\ do”.

Jơnau tam ya lì Sơn La dê geh bơto pơlam mờ ring bal jơh tàm gùt càr geh pơgồp bơnah uă ngan tàm broă sền gàr, brồ guh bơta kuơ chài rơ gơi ală kòn cau Sơn La. Do kung là broă lơh geh kuơ ngan nàng yal tơngi\t bơta chài rơ gơi pơnrơ is ngan bơh ală kòn cau tàm càr dê tus mờ gùt lơgar.

          Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến