VOV4.K’ho- Pah tu\ sơnam pa sa Tềp tus, broă lơh sền gròi dong kờl sa Tềp ai cau r[ah in geh lơh tàm làm uă tiah. Jơnau do neh gơ gơs là broă lơh niam ngan gơ cèng bơta bơto tơngkah kòn bơnus bơh tơl nă cau Việt Nam dê. Bal mờ ală bơnah phan pà bơh ală anih lơh broă dà lơgar, uă mpồl cau, mpồl lơh broă niam, cau geh nùs nhơm niam tàm càr Dak Lak neh bal mờ gơ\p tàm sơm băt tê bal, tă pơgồp bal pràn, cèng phan sa Tềp tus tơn tàm ală [òn lơgar ngài ngan bal mờ jơnau kơ\p kờn sa Tềp hờm ram lơngăp lơngai tus mờ jơh tơl hìu.

            Lời wơl jơh ală broă rơ\ ru ờ ru tu\ ngan bơh ală ngai lồi nam dê, bi Đỗ Trung Kiên bal mờ rlau 35 nă cau lơh broă dong kờl is bơh broă lơh “sơnam pa tàm Yang Mao” gam lơh niam ngan klơm tơl bơnah phan nàng rơcang ai dơ\ lòt gùng tus mờ ntum r[ah tiah sar lơgar ngài Yang Mao, kơnhoàl Krông Bông, càr Dak Lak. Tàm dơ\ lòt do, mpồl lơh broă dong kờl is bơh bi dê geh cèng jat bal 500 bơnah phan, tơl bơnah phan kờp mờ priă 500 rbô, tàm hơ\ geh: 10 ki\ phe, 1 thùng [ung mi, 1 li\t dà màn, 1 ki\ sơdàng, gùl ki\ ka ri\, àu mpha ram mờ 200 rbô priă…nàng pà ală hìu bơnhă r[ah tàm ntum in. Gơ wèt mờ ală cau lơh broă dong kờl is bè bi, phan pà ờ uă mơya hơ\ là nùs nhơm là bơta tam pà bal mờ ală rài kis ờ bơtuah bơtoài di dơ\ sơnam pa sa Tềp tus. Bi Đỗ Trung Kiên, pà gi\t: “Kơnòl bơh ală bơyô dê uă ngan nàng tă pơgồp dùl bơnah bơta pràn dềt rơhền bơh he dê ai broă lơh sơnam pa tus tàm Yang Mao. Hơ\ là phan pà bulah dềt mơya nùs nhơm den gơ dờng ngan, cèng tus cau r[ah kal ke in dùl dơ\ sa Tềp ram mhu\ bềng bơta kờn gơboh tàm bồ sơnam pa do”.

Pà phan  cau rbah in

            Broă lơh “Sơnam pa tàm Yang Mao”, mìng là dùl tàm gi\t nđờ rhiang broă lơh tàm sơmbăt tê bal tài cau r[ah bơh Anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam càr Dak Lak lam lơh tàm dơ\ sa Tềp bơhiàn Bính Thân do geh ală mpồl cau mờ cau dùl nă să geh nùs nhơm dong kờl is lơh bal.        

            Dak Lak tu\ do gam 44 ntum r[ah, rài kis gam siơ\u siar uă bơta. Tus tàm ală tiah lơh broă niam pà phan sa Tềp sền go\ loh ngan bơta chờ hờp mpờl go\ tềng muh mat bơh tơl nă cau dê tu\ geh dờp phan pà sa Tềp. Ồng Pá Thông, ơm tàm [òn Tà Rần, ntum Ea Hiu, kơnhoàl Krông Pach, yal: Sa Tềp neh mờr tus rềp, mơya hìu bơnhă ồng kung gam ờ hềt rơcang geh bơta lơi tài bơh ùr bơklau ồng gam rơcang lơh broă apah kờn geh priă blơi phe sa. Hìu r[ah, geh uă kòn neh lơh ồng in ờ gam kơlôi mờ kơ\p tus dơ\ sa Tềp tai. Mơya, tu\ do, geh gơnoar atbồ [òn lơgar dong kờl priă sa Tềp, ồng gơlơh chờ hờp ngan. “Hìu bơnhă kal ke ngan, tu\ do kơnhoàl, càr mờ Dà lơgar dong kờl ai priă jền blơi phan sa Tềp gơlơh chờ hờp ngan, ưn ngài càr, kơnhoàl uă ngan. Geh priă dong kờl rê blơi phan sa, banh kèu ai oh kòn in halà dùl ki\, bàr ki\ ka, puăc nàng hìu bơnhă in sa chờ hờp, ơm rlô bàr pe ngai sa Tềp”.

            Ai gơ wèt mờ hìu bơnhă mò Bùi Thị Mộng, ơm tàm [òn 5, ntum Cư\ Suê, kơnhoàl Cư\ Mgar geh pà phan sa Tềp bơh gah tề lam gùng dră bal kơnhoàl dê pà, mò neh gơhòr dà mat. Tài bơh rài kis hìu bơnhă kal ke ir den tàng bulah ngai sa Tềp neh mờr tus rềp ngan, mơya mò kung gam ờ hềt geh sơl priă jền nàng blơi phe, den ba` đơs jơnau blơi mư\t, phan ơn pơdơng duh khuai mò pàng. Geh pà 500 rbô đong, priă dong kờl bềng bơta kuơ ngan tus mờ hìu bơnhă mò. Bè hơ\ là sa Tềp do hìu mò dê neh geh phe sa. Nam pa, bè hơ\ kung ờ kơlôi rơcang uă ir sơl tài bơh bơta pơndờm pơnđiang di tu\ do. Mò Mộng đơs: “Bơklau a` 74 sơnam, ai a` den 73 sơnam. Lài do, tu\ bơklau a` gam pràn den kung ờ huan bòl glar ir sơl, tu\ do ồng mat sền ờ loh tai. Kung geh sơl dùl nă kòn klau mơya tu\ do kòn lòt lơh apah mờ cau. Sa tềp ờ hềt geh phan lơi, tu\ do geh kơnhoàl, càr dong kờl di đau geh priă nàng blơi dùl bàu phe”.

Yang Mao

            Nàng kờn jơh tơl nă cau r[ah ndrờm geh phan sa Tềp, nam do, anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam càr Dak Lak neh ai 400 tơlak priă bơh kes priă tài cau r[ah nàng pà 700 bơnah phan pà ală hìu r[ah tàm càr in. Bal mờ hơ\, gah tề lam ală kơnă gam hòi jà tă pơgồp priă jền uă rlau bơh mpồl bơtiàn bơh ală mpồl lơh broă niam, ală cau geh nùs nhơm niam nàng bal mờ gơ\p sền gròi dong kờl bal sa Tềp. Ồng Lê Ngọc Tâm, kuang jat jơng atbồ Anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam càr Dak Lak, pà gi\t: “Sa Tềp Bính Thân nam 2016 do, lơh broă sùm Anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam càr Dak Lak lòt còp, pà phan ai ală hìu r[ah tàm càr in, kuơmàng là bol a` sền gròi uă tus mờ ală kơnhoàl nàng sền gròi rơcang ai cau r[ah in jơh ală pal geh phan sa Tềp. Bal mờ hơ\, den bol a` kung hòi jà ală mpồl lơh sa kă bro, ală mpồl dong kờl kơ\p kờn tă pơgồp dùl bơnah lơh tơn ram nùs nhơm, pơndờm pơnđiang làng bol geh đau dùl dơ\ sa Tềp bềng bơta kờn gơboh tam klac rlau tàm hìu bơnhă nàng khi pơn jat tai lơh ngan sơr lèt gan kal ke bal mờ dà lơgar”.

            Mờ bơta tàm sơmbăt tê bal tă pơgồp bal pràn gah tề lam gùng dră bal mờ ală mpồl cau, Sơnam pa kờn gơboh gam geh lơh uă tàm uă tiah kal ke bơh càr Dak Lak dê cèng wơl nùs nhơm rài kis kờn gơboh ai ală cau r[ah in tàm ală ngai sơnam pa sa Tềp tus. Ală phan pà do bulah dềt mơya, neh tơngkah jơh tơl nă cau, kis pal tàm kờn gơboh bal, tàm dong kờl bal, tàm pà bal mờ gơ\p uă rlau, mờ rlau mờ bơta lơi jơh là nàng ală rài kis r[ah lơ ời bòl glar kal ke sền go\ geh he ờ gơtìp sang lời tàm gùng lòt bòl glar jòi phan sa pah ngai.

            Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến