VOV4.K’ho - Uă tiah tàm tiah sar lơgar ngài càr Dak Nông, làng bol kòn cau neh lơh ngan dờp mờ ngui uă broă lơh sa pa tàm broă lơh sa suơ sre, den tàng broă lơh sa neh tam gơl mờ broă lơh sa lài do, sơlèt lơh pas mờ broă lơh sa tòm bal mờ bơta ngăc ngar să tòm dê, kơnờm mờ hơ\, neh lơh tam gơl rài kis uă hìu nhă, pơgồp bal tàm broă lơh tam gơl muh măt uă [òn. Jơnau tơnơ\ do, geh yal bè broă tam gơl tàm ntum Dak Rtih, kơnhoàl Tuy Đức, càr Dak Nông dê.

Jat kềng gah gùng dờng mut tàm ntum Dak Rtih, ntum Tuy Đức, càr Dak Nông, buơn ngan sền go\ uă hìu dờng, niam, tàm hơ\ hìu bơh ồng Điểu Then dê là 1 pơn rơ. Kung bè uă cau ndai, lài do rài kis hìu nhă ồng dê kal ke uă ngan, lơh broă glar bòl, nam 2012, ồng tềm pềr mờ lơh geh hìu. Nam 2000 geh rơndap broă lơh kau su suơn dềt dong kờl priă càn, ồng bơcri tam 5 lồ kau su. Bơdìh mờ kau su, hìu nhă ồng gam tam mờr 2 lồ kơphe, mờ rề ơnàng broă ròng phan. Bơh broă tam uă phan, ai lơyah tơngai nàng lơh jo\ tơngai, pah nam, hìu nhă ồng Điểu Then lơh geh git nđờ rhiăng tơlak priă. Tu\ do, hìu nhă ồng Điều Then neh brồ guh gơs cau lơh broă sa jak.

Hìu nhă ồng Điểu Rmăng tàm ntum Dak Rtih kung là 1 hìu nhă lơh broă sa jak, sơr lèt gan kal ke lơh pas. Là 1 nă cau tryang tryồng, bơh 6 lồ kau su, 2 lồ kơphe, 20 nơm sur, 10 nơm kơn rồ, ồng Điểu Rmăng neh mut ngui bơta chài lơh broă nàng chi tam phan ròng lơh geh cồng nha niam. Ồng sùm bơsram is, lơh ngan tus bal ală ơdu\ bơto pơlam bơta chài lơh broă bơh gah lơh sa suơn sre mờ gơnuar atbồ tàm bòn lơgar bơyai lơh. Hìu dờng niam kờp tus rlau 1 tơmàn priă, geh rơndeh dờng, bal mờ ală phan bơna drơng broă lơh sa, rài kis pah ngai là cồng `ha 1 tu\ tơngai lơh ngan brồ guh bơh hìu nhă ồng dê. Ồng Điểu Rmăng đơs:“ Geh Đảng, dà lơgar dong kờl, sồr mpồl pơlam broă lơh sa suơn sre tus bơto pơlam tàm bòn tềng hìu pơrjum bòn. Tu\ do, tờm kơphe niam, tờm kau su kung niam sơl. Lài do, a` tam kau su den mìng jòi phan nàng tồt, ờ tờ trồm, den tàng ờ huan niam. Ai tu\ do tam den he tờ trồm, 5 nam den neh gơtùi tơnhàu. Lài do, kơphe kung mìng po\ ù, ai tu\ do den he tờ trồm, cau lơi geh priă jền den ai rơndeh cho\ ù, tơnơ\ do sơngka sền gàr buơn rlau.”

Tu\ do, gùt ntum Dak Rtih geh 1 rbô 745 hìu nhă, tàm hơ\ 65% là hìu nhă làng bol kò cau. Jat khà kờp pa ngan rlau jơh bơh anih duh broă làng bol ntum, geh pơgap 10% khà hìu nhă kòn cau ơm kis bơh jo\ tàm bòn lơgar là hìu nhă pas gơs. Tơngai lài, bal mờ bơta dong kờl bơh broă lơh, rơndap broă, broă dong kờl bơh dà lơgar dê, uă hìu nhă làng bol kòn cau tàm bòn lơgar neh brồ guh lơ pas. Git bơtàu tơnguh ală bơta pràn tàm bòn lơgar nàng tơnguh priă jền lơh geh. Rài kis ngai sơ lơ bơtàu tơnguh, geh phan bơna, tềm pềr priă jền, ngan là làng bol neh hời rơ hời tam gơl broă lơh sa bơr ngơl gơla, git ngui bơta chài lơh broă, den tàng cồng nha lơh geh bơh chi tam phan ròng kung bè cồng nha lơh sa ngai sơ lơ gơguh uă.

Bulah là 1 ntum geh làng bol kòn cau ơm kis uă, mơya sền bal làng bol neh git brồ guh is, bơtàu tơnguh ală bơta pràn bơh bòn lơgar dê, tàm gơl niam rài kis phan bơna mờ nùs nhơm. Uă hìu nhă neh lơh geh git nđờ rhiăng tơlak priă pah nam, lơh geh hìu đam dờng niam, blơi uă bơta phan ngui kas priă, oh kòn geh bơsram tus gùng tus dà. Ồng Điểu B’lế kuang jat jơng atbồ anih duh broă làng bol ntum Dak Rtih pà git:“ Tus tu\ do, ờ uă àng bol geh broă lơh sa bơtàu tơnguh, lơh hìu ơm dờng niam, tơ nơ\ do bol a` geh pơnjat tai lam sồr ală hìu nhă gam kal ke đòm jat ală hìu nhă neh lơh geh cồng nha.”

Broă geh uă hìu nhă làng bol kòn cau lơh sa geh priă jền uă là bơta kuơ màng nàng ală tiah bè Dak Rtih mhar mut lơh geh cồng nha broă lơh bơt bơtàu bòn lơgar pa.

Lơh sa bơtàu tơnguh, jơnau kờ` ngui tàm rài kis ngai sơ lơ gơguh, làng bol tu\ lơi kung rơcang tă pơ gồp bơta pràn nàng bơt bơtàu bòn lơgar ngai sơ lơ pas gơs, niam rlau.

K’ Hạnh ngui bơh anih pờ tơlik jơnau đơs sơdio rùp càr Dak Nông, }au mblàng K’ Duẩn.