VOV4.K’ho - Tàm ala\ nam do, ala\ kơna\ mpồl cau ùr tàm dak Lak geh lơh pràn srơh lơh geh hìu nha\ boh gpbài, ram mhu\. Bơh ala\ broa\ lơh bè “Mpồl cau tam dra\ tam lah tam pờng tàm hìu nha\”, “mpồl hìu nha\ ròng bơto bơtê kòn niam”, “Mpồl cau bèp niam kòn dê”… neh pơ gồp dong git nđờ rbô hìu nha\ lik klàs rbah, lơh geh hìu nha\ boh gơbài, ram mhu\”.

Hìu nhă bi ùr Lê Thị Sửu ơm tàm [òn 14, ntum Ea Kiêt, kơnhòal Cư\ Mgar neh rbah kal ke, mờ gam geh gal kòn, den tàng ùr bơklau sùm tam lah. Tàm bơta kal ke bè hơ\, Mpồl cau ùr kơnhòal neh lơh sră ai hìu nhă bi ùr in càn 10 tơlak priă bơh Broă lơh ai càn hìu nhă rbah in, Mpồl tềm mềr bơh Mpồl cau ùr ntum dê kung ai càn 2 tơlak priă. Geh priă bơcri, hìu nhă bi ùr Sửu blơi sur mờ iar nàng ròng, mờ khà ròng ngai sơlơ uă. Kơnờm bơh hơ\, hìu nhă bi ùr neh jơh rbah, blơi tai 3 sàu ù mìr, lơh geh hìu ơm kơ\ kơljap, priă jền lơh geh pah nam bơh 150 tus 200 tơlak priă, rài kis hìu nhă chờ hờp. Bi ùr Sửu chờ hờp yal: “Lài do tu\ ờ hềt tus bal mpồl cau ùr den rài kis hìu nhă a` dê kal ke ngan. Kơnờm mpồl cau ùr dong kờl bè priă bơcri mờ tus bal ală ơdu\ bơto pơlam bè bơta chài ròng phan den tàng rài kis hìu nhă dê neh tam gơl, jơh rbah, ờ gam pal kơlôi rơcang tơl dơ\ sàu sa, hìu nhă kis chờ hờp rlau mờ lài do uă ngan.”

Bal mờ hìu nhă bi ùr Sửu, nam lài, gùt càr Dak Lak geh rlau 1.600 nă cau tàm mpồl cau ùr jơh rbah kơnờm ală priă ai càn dong kờl bơh mpồl dê. Ờ mìng dong kờl priă bơcri, ală kơnă mpồl tàm càr neh crơng gơs uă mpồl gơjat bal mờ broă bơt bơtàu hìu nhă gơboh gơbài bè: “ Bơt bơtàu hìu nhă 5 ờ, 3 kloh”, “ anih pin dờn”, “mpồl bơt bơtàu hìu nhă gơboh gơbài kơ\ kơljap”… Tơl mpồl sùm geh tơngume pơrjum ngan ngồn, niam ngan, gơhòi ngai sơlơ uă cau ùr tus bal. Bi ùr Trần Thị Tuyết Lan kuang atbồ Mpồl cau ùr kơnhòal Cư\ Kui` đơs:“ Ngan là ală cau ùr bol a` geh ală broă bè lơh pơ ùr, lơh mè, po me mờ kòn [an tus mờ hìu nhă geh 3 rơnàng ơm kis bal. Bal mờ hơ\ bol a` rwah ală bi ùr tàm mpồl cau ùr ală [òn geh bơta chài git wă, geh bơta pràn jak kuơ màng nàng mblàng yal ală oh mi cau ùr in mờ bơh ală dơ\ mblàng bè hơ\ den geh gal ngan oh mi cau ùr tus bal mờ cồng nha lơh geh tàm broă do là dờng ngan.”

Bal mờ ală broă lơh lời ai is oh mi cau ùr in, ală kơnă mpồl cau ùr gam bơyai lơh uă broă lơh mpồl bal nàng ală cau ndai tàm hìu nhă kung geh tus bal bè: “ Mpồl rơcang sơndră tam lơh tam pờng tàm hìu nhă”, “ Mpồl hìu nhă ròng siam kòn niam”, “ Mpồl cau bèp niam kòn dê”, “ Mpồl tài pràn kơldang să jan hìu nhă”…Tus bal pơrjum tàm ală mpồl do, ală cau tàm hìu nhă geh tơnguh bơta git wă bè broă bơt bơtàu hìu nhă gơboh gơbài, chờ hờp, tam pà kơnòl, rềp mềr kờ` gơboh bal. Là dùl tàm ală cau tus bal jơh nùs ngan bơh mpồl “ Hìu nhă ròng siam kòn niam”, bi Nhữ Văn Phức ơm tàm [òn Quyết Tiến 1, ntum Ea Tý, kơnhòal Ea Kar pà git:“ Bơh tu\ tus bal tàm ală dơ\ pơrjum tàm ală mpồl, a` go\ oh mi cau ùr neh đơs ală bơta mờ oh mi cau ùr kờ` geh tàm dùl nă cau klau tàm hìu nhă. Kuơ màng bơngă bơh cau klau dê tàm hìu nhă nàng bơt bơtàu hìu nhă gơboh gơbài là kuơ màng ngan. Bơh hơ\ să tờm a` neh ai geh uă ngan mờng chài tàm broă ròng siam oh kòn, sền gròi hìu nhă, bơt bơtàu hìu nhă gơboh gơbài, chờ hờp.”

Tus tu\ do, Mpồl tam klac cau ùr Dak Lak neh mut lơh geh rlau 380 broă lơh mờ 6.700 nă cau tus bal. Broă lơh geh cồng nha bơh ală mpồl do dê neh pơgồp bơnah niam ngan tàm broă bơt bơtàu hìu nhă ngac ngar jak chài, bơtàu tơnguh mpồl tam klac dờng tàm [òn làng bol ơm kis, rơcang sơndră ală tìs mpồl bơtiàn. Nàng pơnjat tai mut lơh niam srơh cau ùr bơt bơtàu hìu nhă chờ hờp kơ\ kơljap, mò Nguyễn Thị Lộc kuang jat jơng atbồ Mpồl tam klac cau ùr càr Dak Lak pà git:“Tàm tơngai tus Mpồl tam klac cau ùr càr geh sơlơ tơnguh rlau tai ală broă lơh dong kờl mpồl cau ùr tàm [òn lơgar bơt bơtàu hìu nhă gơboh gơbài kơ\ kơljap. Tơr gùm dong kờl bè mpồl cau lơh broă ală mpồl gam kal ke bè cau lơh broă, sơntìl chi tam, phan ròng, dong kờl bơta chài sền gròi mờ ròng kòn jak chài. Bal mờ hơ\ kung sùm bơyai lơh ală pơrjum rề ơnàng cau geh pơn rơ jak bè srơh bơt bơtàu hìu nhă gơboh gơbài.”

Bơh ală broă lơh ngan ngồn hơ\, Mpồl tam klac cau ùr càr Dak Lak neh pơgồp bơnah tơnguh git wă cau tàm mpồl in bè bơt bơtàu hìu nhă gơboh gơbài, tơmù khà deh kòn dơ\ 3 mờ khà hìu nhă cau ùr rbah. Srơh bơt bơtàu hìu nhă gơboh gơbài tàm Dak Lak kung pơgồp bơnah kuơ màng ngan tàm broă bơtàu tơnguh mpồl tam klac dờng, bơt bơtàu rài kis ngac ngar jak chài, gơguh jak tàm [òn lơgar.

                                                 Cau mblàng K’ Duẩn.