VOV4.K’ho- Ală nam pa do, lơh sa- mpồl bơtìan bơtàu tơnguh, kơnòm dềt đơs bal mờ kơnòm ùr dềt đơs is tàm càr Kon Tum geh hìu bơnhă, mpồl bơtìan sền gròi. Mơya tam tiah lơi hơ\ kung gam geh sơl ală cau geh bồ tơngoh “sền dờng màng kòn klau mờ sền ờ sơ\p kòn ùr” den hơ\ sồng jơnau pù pờng, kơnòm dềt gơbàn kơl tơ\ kung gam gơlik geh sơl. Tềng đap bơta geh ngan do, nàng sền gàr kơnòm ùr dềt, tàm càr Kon Tum neh geh uă broă lơh cèng wơl cồng nha ngan ngồn ngan.

Tàm jơnau yal pah ngai mờ làng bol tàm [òn, ồng A Jar, dùl nă cau geh bồ tơngoh jak chài kòn cau Sơdàng dê geh pơ ùr là kòn cau Bahnàr, ơm kis tàm [òn Plei Đôn, sơnah [òn Quang Trung, [òn dờng Kon Tum sùm chài ngan tu\ đơs tus bơta bòl glar kal ke bơh cau ùr dê tàm hìu bơnhă. Ồng pà g^t, g^t nđờ jơ\t nam tus bal broă lơh mpồl bơtìan, là cau tàm Ủy ban Mặt trận dà lơgar Việt Nam càr Kon Tum, tơnơ\ hơ\ là Hội thẩm Nhân dân dê… ồng neh sền go\ uă ngan rài kis kal ke mờ cau ùr, kơnòm ùr dềt là cau gơbàn rềs àr bơh dơ\ lơh pờng hìu bơnhă dê mờ kơl tơ\ kơnòm dềt. Làng bol kòn cau tàm Tây Nguyên jat jơi đah mè, cau ùr đơs bơr gời là cau geh gơnoar rcang sir ală broă tàm hìu bơnhă jơi nòi, mơya tàm rài kis ngan ngồn là cau ùr khi kal ke ngan tài bơh tơl broă lơh bơh broă dờng tus broă dềt rơ hền tàm hìu bơnhă ndrờm tus tàm tê cau ùr dê lơm. Den tàng bè hơ\, ồng A Jar kờ` pơgồp bal dà kơl hề he dê tàm broă tam gơl bơta g^t wă bơh làng bol dê nàng g^t tam pà bal bơta à` ơnòng kơn jơ\ broă lơh bal mờ cau ùr đơs bal mờ kơnòm ùr dềt đơs is.

Cau ùr den dong mè bèp uă rlau. Jơh ală broă tàm hìu bơnhă, bè gơm  biăp piang, den là lòt jòi lòng, lòt bơ\ dà ndrờm là cau ùr lơm. Cau ùr sền là bè hơ\ mơya mờ broă lơh là kơn jơ\ ngan, uă rlau. Cau klau gam gơtùi geh ală tu\ tơngai ơm rlô mơya cau ùr den gơ lơh bè là lơh sùm jơh ngai tơn. Mang, hơ\ là iar nrau dơ\ 1, dơ\ 2 là neh pal guh b^c bo\ kòi, bo\ phe den hơ\ sồng lòt bơ\ dà, tàm tu\ cau klau den gơtùi b^c tus trồ àng.

Kơnòm dềt Bơnhàr pin dờn ràng tơlik cing mồng

Càr Kon Tum tu\ do geh rlau 184 rơbô nă kơnòm dềt, tàm hơ\ kơnòm ùr dềt geh tus 49%. Nàng lơh geh bơta ring bal ùr klau tàm broă g^t wă bơh cau dờng dê gơ wèt mờ ală kơnòm ùr dềt, 102 xã, sơnah [òn, thị trấn 10 kơnhoàl, [òn dờng bơh càr dê neh geh uă broă lơh niam. Bè, 42 xã geh cau lơh broă bal sền gàr kơnòm dềt tàm mpồl bơtìan; 21 Câu lạc bộ gơnoar tus bal bơh kơnòm dềt dê… Bơh ală broă lơh do, bơh ală dơ\ tìp mat halà dơ\ pơr jun tơngume, oh mi cau ùr mờ jơh bal cau klau geh dơ\ cribơyai bal bè broă ròng siam ring bal gơ wèt mờ oh kòn; broă ròng siam, sền gàr kơnòm dềt tềng đap bơta pơ hìn pù pờng, kơl tơ\... Broă lơh mblàng yal geh lơh jat sùm mờ uă broă lơh li la ngan neh hời rơ hời lơh tam gơl bơta g^t wă  bơh ală cau geh bồ tơngoh “ sền dờng màng kòn klau mờ sền ờ sơ\p kòn ùr”. Bi Ngô Thị Sâm, ơm tàm Khối 9, thị trấn Đăk Tô, kơnhoàl Đăk Tô geh dùl hìu bơnhă dềt kis chờ hờp mờ 2 nă kòn ùr đơs bè do.

Hìu bơnhă a` den ờ kơlôi là kòn klau halà kòn ùr. A` kơlôi là 2 nă kòn ùr a` dê pràn kơl dang, bơsram sră jak bè hơ\ là a` gơ lơh chờ hờp ngan bloh. Den tàng bơh tu\ deh kòn, 2 nă ùr bơklau kis chờ hờp ngan tài bơh sền go\ oh kòn he dê pràn kơl dang. Dơ\ 2 tai là tu\ do, neh dờng ală sau bơsram lơbơn niam ngan, jak ngan den a` sền go\ là ờ go\ geh bơta moat jrùm lơi ờ mờ bau klau a` kung bè hơ\ sơl. Gơ boh ngan kòn, kòn ùr là kuơ màng ngan den ală jơnau lơi dờng halà dềt ndrờm yal mờ bèp lơm, den tàng bè hơ\ a` gơ lơh chờ hờp ngan bloh.

Bơta chờ hờp kềng gah mè bơh dùl nă kơnòm ùr dềt tàm [òn dờng Kon Tum 

 Bal mờ bơta tềl tơngo\ chờ hờp ngan tàm bơta g^t wă bơh hìu bơnhă, mpồl bơtìan bè kơnòm ùr dềt dê, ală kấp, ală gah càr Kon Tum dê kung lời ai bơta sền gròi mờ lơh ngan tam dră nàng sền gàr ală kơnòm dềt, ngan là kơnòm dềt kis tàm ală hìu bơnhă r[ah, kơnòm dềt geh rài kis uă kal ke… Ồng A Đe, Chủ tịch UBND xã Tê Xăng, kơnhoàl Tu Mơ Rông pà g^t: nàng ròng siam, sền gàr kơnòm ùr dềt, gơnoar atbồ mờ tơl hìu bơnhă ndrờm geh kơ nòl bal.

Mpồl bơtiàn bơtàu tơnguh den là bơta ờ niam sùm gơ jat bal sơl. Bè broă lơh mblàng yal jơnau gơ wèt mờ gơnoar atbồ ală tiah dê tàm do dơ\ 1 là làng bol pal jơh nùs kơrhia ngan gơ wèt mờ oh kòn he dê gam tam sơnam gam dềt pal sền gròi, atbồ niam mờ oh kòn. Dơ\ 2 tai là gơ rềng tus kuang àng gah lơh broă geh gơnoar nàng sền gàr dilah geh broă lơi den sền g^t di tu\ mơ.

5 nam do càr Kon Tum geh 69 nă kơnòm ùr dềt gơtìp aniai b^c bài, jơh ală broă do ndrờm neh geh lơh glài di mờ jơnau sồr jat kơrnoat boh lam dê. Broă sền gàr, ròng siam mờ bơto bơtê kơnòm dềt đơs bal, rcang sơn dră aniai b^c bài kơnòm ùr dềt đơs is ngai sơlơ geh ală kấp, ală gah sền gròi. Mơya, jat mò Triệu Thị Linh, Kuang atbồ Mpồl hìu bơnhă mờ Mpồl bơtìan, Mpồl tam klăc bal cau ùr càr Kon Tum đơs, den rềp ngan rlau jơh, kuơ màng ngan rlau jơh kung gam là bơh tơl hìu bơnhă nàng kơnòm ùr dềt bơh càr dê geh kis tàm tiah ơm kis ờ do ờ dă, dờng pràn tơl làm jơh bal mờ să jan mờ nùs nhơm.

Lài ngan là hìu bơnhă, tài bơh hìu bơnhă là tiah tờm mòn gơs nùs nhơm bơh oh kòn he dê. Tàm hơ\, hìu bơnhă geh bơto bơtê kơnòm dềt, bơto bơtê jơnau g^t ki ngàm cau dờng sơnam, mờ sền dờng màng cau ring bal halà cau dềt rlau mờ he. Ai kơnòm dềt in g^t broă lòt hìu bơsram hơ\ là dùl nơm broă mơya pal bơto bơtê kơnòm dềt in g^t sền gàr is să tờm he dê. Bơto te\ kơnòm dềt in g^t là ba` ai ală cau ờ kuèng ku\p bư tàm să jan he dê. Mờ bol he kung ba` sền ờ sơ\p gơ wèt mờ ală cau rềp mềr tàm hìu bơnhă mờ gơ\p bơyô halà oh mi. Hơ\ là ală cau mờ hìu bơnhă ờ kơlôi tus ngan. He kung ba` kơlôi là kơnòm dềt gam dềt ir nàng đơs mờ bơto bơtê ală jơnau hơ\.

Mờ ală broă lơh geh cồng nha, ngan ngồn pà go\ tàm càr Kon Tum bơta g^t wă bơh làng bol dê bè kơnòm ùr dềt neh geh uă bơta tam gơl uă ngan pơn ndrờm mờ lài do. Hơ\ là bơta buơn nàng bơsong tơn jơh rềs àr tam cah is bơta ròng siam gơ wèt mờ kơnòm ùr dềt; tơr mù jơnau roh bơta ring bal đah cau ùr mờ cau klau… Mờ kuơ màng ngan rlau jơh là ală kơnòm ùr dềt geh kis tàm bơta kờ` gơboh mè bèp dê, geh tiah ơm kis ờ do ờ dă, niam nàng dờng pràn tơl làm jơh bal bè să jan mờ nùs nhơm.

Cau cih Khoa Điềm – Cau mblàng K’ Hạnh