VOV4.K’ho - Là dùl ntum tiah sar lơgar ngài tàm tiah pôs đồng kăc màng lài do, mờ rơlau 80% làng bol là cau kòn ]au K’ Ho ơm kis. Bu\ lah rài kis lơh sa bơh làng bol dê ngai tơnklàs tìp uă ngan kal ke, gùng lòt kal ke ngan, mơya kơnờm geh broă sền gròi bơcri priă bơh Đảng mờ Dà lơgar dê, bal mờ broă lơh ngan bơh ntum Lộc Bắc dê tai, den tàng tu\ do ntum Lộc Bắc, kơnhoàl Bảo Lâm, ]àr Lâm Đồng neh gơs là dùl kơnhoàl geh uă bơta pràn jăk, làng bol [òn lơgar ơm kis gal ngan mờ gam tam gơl pa mờ tơnguh bơtàu sùm pah ngai. Di tơngkah 40 nam ngai tơngklàs càr Lâm Đồng (03/4/1975-03/4/2015), cau ai tơngi\t jơnau đơs Việt Nam lơh broă tàm Tây Nguyên geh jơnau cih yal bè broă tam gơl tàm tiah pôs đồng ka] màng do dê.

Bu\ lah 40 nam neh rơlao, mơya jơnau gam kah sùm bè ală nam nhai bal mờ ală cau tàm mpồl ling tus tam lơh mờ ling lơgar Mỹ sò tơm tơnklàs [òn lơgar tàm tiah pôs đồng ka] màng Lộc Bắc do gam geh Thượng tá Hoàng Minh Đỏ, kuang bàng ka] màng dờng sơnam kah sùm. Ồng yal, nam 20 sơnam, ồng tus bal mờ mpồl ơruh pơnu lơh broă lam lài, hơ\ sồng gơs cau ling sền gàr dà lơgar gơwèt Tiểu đoàn 320 tiah đah jum măt tơngai l^k. Tus nam 1954, ồng tus tơrgùm đah tô dà lơgar. Tàm kàl duh nam 1959, ồng tus bal mồ Đoàn B90 geh Gah sền gàr dà lơgar crơng gơs, rơwah ờ uă kuang bàng jăk chài tus đah jum dà lơgar lơh broă. Mìng tàm mờr 3 nhai bơ\t bơtàu anih ơm lơh broă, lơh anih tơrbo\ bal đah tô mờ đah jum, bơh càr Daklak tus càr Lâm Đồng, Thượng tá Hoàng Minh Đỏ bal mờ ală cau tàm mpồl ling neh pờ ơnàng broă lơh kăc màng tus 18 tàm 19 [òn cau Mà kis jăt gah dà dờng Đồng Nai, lam sồr làng bol tàm ală [òn tơl niam ờ do ờ dă ai ală mpồl kuang bàng bơh tiah 5 tus ]àr Lâm Đồng. Bơh tu\ hơ\, tiah pôs đồng cách mạng đah tô ]àr Lâm Đồng là tiah tơn pồn, ròng siam kuang bàng tàm mpồl đơng lam Đảng càr Lâm Đồng, tiah đơng lam Đảng mờ mpồl ling tiah 6, mờ kung là tiah ơm rơlô ală mpồl ling bơh đah tô tus dong kờl ală càr đah jum tàm gùl lơgar.

Kung jăt Thượng tá Hoàng Minh Đỏ yal, tơnguh nùs nhơm kờ` gơboh mờ dà lơgar, gơboh mờ ka] màng, làng bol kòn cau K’ Ho tàm do sùm lơh is, tơnguh nùs nhơm tam kla] bal, sơlèt mờ ală kal ke kờ` tơnguh bal mờ Đảng mờ Dà lơgar bơ\t bơtàu tiah pôs đồng kăc màng do sơlơ ngai sơlơ tơnguh bơtàu: “Bơh ngai tơnklàs tus tu\ do, go\ sùm lơh jăt gùng dà, broă lơh bơh Đảng, Dà lơgar dê. Bè lam sồr làng bol kis kơ\ 1 bă tiah mờ lơh sa pas gơs, hơ\ là neh bơsong rài kis kal ke làng bol in. Làng bol kung lơh ngan tàm broă lơh sa, tơl niam rài kis, drơng broă sền gàr gơnoar atbồ kung niam ngan sơl”.

Bơh tàm broă sền gàr Đảng mờ Dà lơgar dê, tơngai pa do, ntum Lộc Bắc neh geh bơcri g^t nđờ tơmàn priă kờ` bơ\t bơtàu broă lơh. Bơh tàm broă bơcri priă mùl màl mờ geh cồng nha do neh pơgồp bal tàm broă lơh tam gơl muh măt tiah pôs đồng kăc màng tàm do. Ală hìu ja, kơl^k cang mờ pơnìr lài do neh lơh mờ sơmang kơl jăp, rài kis phan bơna bal mờ nùs nhơm làng bol geh tơnguh sùm. Ồng K’ Thường, cau K’ Ho kis tàm [òn 2, ntum Lộc Bắc chờ hờp đơs: “Mờ tiah làng bol kòn cau kis tàm ntum Lộc Bắc do, kơnờm mờ Đảng mờ Dà lơgar neh sền gròi, ai tơl bơta niam bè càn priă kờ` tơn jơh jơgloh, tơmù rơ[ah, kơnờm mờ hơ\ den tàng ntum do neh tơnguh bơtàu lơh sa bal mờ bơta chài rơgơi mờ bơto bơtê mờ bơsram”.

Tu\ do, làng bol kis tàm do neh g^t ngui broă lơh sa pa tàm broă lơh sa jăt broă lơh geh khà phan kă bro. Bơdìh mờ broă tơnguh bơtàu mờr 500 lồ ù tam ce sơntìl pa, 200 lồ tòm điền, tam gơl mờ tam pa mờr 600 lồ kơphe, làng bol kòn cau kis tàm do gam tơnguh ròng phan, lơh rơlao 30 lồ sre kòi sơntìl pa geh cồng nha tơnhào uă mờ bơkah. Tơnguh khà rài kis tơl nă cau geh mờr 15 tơlăk priă tàm 1 nă 1 nam, tơnguh 5 tơlăk priă tàm 1 nă 1 nam jăt mờ 3 nam lài. Kơnờm mờ hơ\, khà hìu rơ[ah kung neh gơmù gam 10%, ờ gam hìu jơgloh.

Jăt ồng Âu Phương Chính, kuang jat jơng atbồ anih duh broă ntum Lộc Bắc yal, ờ mìng rài kis lơh sa tơnguh bơtàu, mờ bơta lơngăp lơngai gùng dră bal mờ ờ do ờ dă mpồl bơtiàn tàm ntum Lộc Bắc kung sùm geh sền gàr niam. Kuơ màng ngan, làng bol neh tơnguh bơhiàn khin cha jăk chài, tiah tam lơh pôs đồng cách mạng, broă lơh bal mpồl bơtiàn bơh làng bol cau yoan mờ cau kòn cau kis bơh lài tàm do kung geh tơnguh niam, nùs nhơm [òn lơgar sơlơ ngai sơlơ geh tơnguh niam rơlao. Ồng Âu Phương Chính đơs: “Tơnơ\ mờ tu\ geh gùng 725 lòt gan, gùng pơn diang phan kă bro den khà priă tàm anih kă bro neh ring niam rơlao. Mờ dà lơgar kung sền gròi bơcri priă lơh ală gơl gùng tus tàm anih lơh sa, làg bol kung tơnguh is tàm rài kis, blơi is rơndeh lơ-òr, măy tuh dà, tơnguh klàs is mờ rơ[ah. Lài do den làng bol gam kơ\p tàm broă dong kờl, mơya tu\ do neh tơnguh is”.

40 nam tơnơ\ mờ ngai tơnklàs, bơh tàm broă tam klăc 1 nùs mờ lơh ngan bơ\t bơtàu [òn lơgar bơh mpồl đơng lam Đảng, gơnuar atbồ bal mờ làng bol dê. Tiah pôs đồng kăc màng Lộc Bắc kơnhoàl Bảo Lâm, ]àr Lâm Đồng gam tam gơl tơnguh pa sùm pah ngai./.

   Cau mblàng Ndong Brawl