VOV4.K’ho- Tu\ do, nùs nhơm wă rò sa tềp Tân Sửu nam 2021 neh tus tơl bă tiah, tus tơl hìu bơnhă làng bol tàm [òn Kon Chênh, xã Măng Cành, kơnhòal Kon Plông, càr Kon Tum. Tus tềng lơi tàm [òn kung ndrờm go\ gùng bê tông geh làng bol pơs wàs sàng goh, ring niam. Tơl hìu, tơl nă cau ndrờm sơbac mhar lơh gơs ală bơnah broă gam wơl nàng kơp gơn wă rò tu\ jơ dờng màng tàm jàu đah nam yau mờ nam pa. Ồng A Nuông pơn iờ să pà git, [òn geh 84 hìu bơnhă bal mờ rlau 380 nă cau. Nam 2020, bulah khà pria\ kơphe, bời lời lơyah mơya kơ nờm tryăng tryồng lơh broă, lơh sa, bal mờ hơ\ gam git tam tai tờm chi sơ nơm den tàng sa tềp do, hìu lơi tàm [òn kung hờm ram, wil tơl. Să tờm ồng mờ làng bol tàm [òn chờ hờp ngan mờ pin dờn ua\ bơta niam bơne\ geh tus tàm nam pa Tân Sửu:

Pa do, khà pria\ tac kơphe tàm xã Măng Cành lơyah ngan, bulah bè hơ\ làng bol tàm do ờ dil nùs mờ kung gam lơh ngan sơngka sền gàr kơphê, sơngka sền gàr tờm kòi gơ in niam nàng kơp kờ` tam nam pa geh cồng nha rlau. Nam lài, ua\ hìu bơnhă neh rề ơnàng bă ù tam tờm kơphe nàng brồ guh bơtàu tơnguh lơh sa, sâm đương quy, sâm dây, lơh geh pria\ jền 10, 12 tơlak đong, kung geh hìu bơnhă den lơh geh 80, 90 tơlak đong, gơ jat tàm cồng nha tơnhàu tơl bơta chi tam. Mờ gơ noar broă là cau kra [òn, a` nting bơr tus jơh tơl nă làng bol, tơl hìu bơnhă tàm nam pa pal lơh ngan lơh sa geh cồng nha niam, pria\ jền lơh geh jơnhua rlau mờ nam yau, broă bơsram sră kòn sau dê kung pal geh sền gròi mờ sơlơ geh cồng nha rlau. Nting bơr tus jơh làng bol tàm nam pa lơngap lơngai, pas sơm.

Chờ hờp sa tềp, hìu bơnhă kòn cau Sơdàng lơi tàm càr Kon Tum kung lời ua\ ngan dà kơl hề rcang lài ală phan sa ờs mờng. Hìu lơi kung rcang blơi lài ală phan ngui sa kờ` pal geh nàng phan sa gơ in wil tơl phan te\. Bal mờ ua\ ngan bơta bia\p hìu bơnhă dê tam is, làng bol gam lòt jòi 2, 3 bơta bia\p kờ` sa ngan gơ hòn is tàm brê bè: bè bia\p rơ tồ`, gòl, ală bơta nha sràt.. Ndrờm bè hơ\ sơl, bơdìh mờ poăc sur, poăc kơn rồ, iar geh lờih tàm hìu, làng bol gam lơh ngan lơh dă ku\p ală kòn đe brê lơmă, ală ka dà croh bơkah ngan nàng gơm ală phan sa ờs mờng. Bi A Trà, ơm tàm [òn Vi Glơng, xã Hiếu, kơnhòal Kon Plông đơs bè nùs nhơm rcang lài wă rò sa tềp bơh làng bol dê.

Rcang wă rò sơnam pa, làng bol tàm [òn sùm be\ tơr nờm, 2, 3 hìu bơnhă den be\ ơlak mbar nàng sa chờ hờp. Ală ngai lơh chờ hơ\, ờ gơ tùi ờ geh poăc sur, poăc iar mờ 2, 3 bơta bia\p geh lòt p^c bơh tàm brê, tàm mìr. Tu\ do, ală cau kra, ală nghệ nhân kung gam tơr gùm broă bơ to bơtê ală cau klau, cau ùr, ơruh pơnu dròng cing ja` mồng, đơs crih tam ya nàng rcang wă rò sơnam pa.

 Nùs nhơm sa tềp neh bềng lìu tàm làm gùt ală [òn Tây Nguyên, làng bol kòn cau Rơđê tàm xã Ea Tiêu, kơnhòal }ư Kui`, càr Dak Lak kung blơi tờm chi bơka, pơs wàs bơka hìu đam mờ khàp bơkàu nàng sơlơ lơh niam rlau tai anih wă rò sa tềp bơhìan yau. Y Tuấn Niê, ơm tàm [òn Ea Bung, xã Ea Tiêu, kơnhòal }ư Kui`, càr Dak Lak đơs:

Nam do, kơphe tơnhàu jơla rlau mờ nam lài, trồ tiah kung ờ niam ai broă ìs ra` in. Bulah bè hơ\, hìu bơnhă a` kung lơh ngan ìs ro, cèng tac mờ kung rơcang lài dùl êt nàng hìu bơnhă in chờ hờp sa tềp bè ală hìu bơnhă ndai. Hìu bơnhă a` kung pơs wàs hìu đam, bal mờ làng bol tàm [òn wàs ală gơl gùng lòt mờ blơi ală bơta lơi kờ` ai ală ngai sa tềp in mờ kơp kờ` ală bơta niam ngan rlau jơh tàm nam pa.

Ồng Ra Lah Keng (deh nam 1954, ơm tàm mpồl 6, sơnah [òn Sông Bờ, thị xã Ayun Pa) den pà g^t, hìu bơnhă ồng dê gam lơh ngan rơndap tap sèng lơh gơs broă lơh sre mìr, pơs wàs hìu đam nàng wă rò sơnam pa. Ồng Keng kung rcang lài ua\ phan sa nàng wă rò năc mờ cau pròc mhàm bal tus còp. Ồng Keng pà g^t:

Hìu bơnhă lơh sre 2 kàl mờ tơn hào tào tơn jơh gờ` nàng rcang lài pơs wàs hìu đam kloh niam, gùng lòt sàng kloh, ba` khat tồ tuh sồ sia\ tềng đap hìu. Wă rò sơnam pa, hìu bơnhă rcang klơm mbar, be\ tơr nờm pơgap 20 yang. Nam yau lòt gan, tơl bơta ờ bơ toah, bơ toài lòt gan jơh, lời wơl  ală bơta niam bơ ne\ ngan rlau jơh mờ wă rò sơnam pa kơ\p kờ` tơl bơta niam ngan rlau jơh, lơh yàng duh khoai ting bơ trơh jơh ală bơta ờ niam, pơs wàs hìu đam, pơs wàs thôn, [òn kloh niam wă  rò sơnam pa chờ hờp.

 Xã Kon Gang, kơnhòal Đak Đoa, càr Gia Lai geh tus 98% khà kờp làng bol là cau Bahnar. Tơnguh nùs nhơm lam lài, đoàn ơruh pơnu sùm jơh nùs hòi jà làng bol ngui khoa học kỹ thuật tàm broă lơh sa, kis niam lơh àng sơdah jơnau yàng, ờ đòm, ờ jat jơnau bơ chồt bơh bol ờ niam dê. Bi Hí, Bí thư Đoàn xã Kon Gang đơs:

Rơcang wă rò sa tềp bơhìan yau, đoàn xã bol hi neh pơs wàs gùng lòt tàm [òn. Là Bí thư đoàn xã, a` hòi jà, bơ tòm tơrgùm mat ơruh pơnu pơrjum mờ mut tàm mpồl duh broă đoàn nàng bal mờ gơp tàm tơngkah lơh sa, bơt bơtàu [òn lơgar. Tàm nam pa 2021, jơnau kờ` bơh đoàn dê là bal mờ ală mpồl, gah broă lơh tàm [òn lơgar bơt bơtàu [òn lơgar niam bơne\ rlau, pơgồp bơnah bơt bơtàu [òn lơgar pa. Pơgồp bal mờ ală mpồl cau, hìu bơnhă, tơngkah ơruh pơnu tryăng tryồng lơh sa, bơtàu tơnguh lơh sa, ờ go\ di tàm đòm jat broă ờ niam, kis niam nàng dong kờl hìu bơnhă.

Tơngai sa tềp neh rềp ngan, bal mờ gùt lơgar, gơ noar atbồ ală kấp tàm càr Gia Lai kung gam lơh ngan lơh jat ală gùng dà broă lơh sền gròi sa tềp ai làng bol in. Bi Đinh Guin, Phó chủ tịch UBND xã Kdang, kơnhòal Đăk Đoa, càr Gia Lai pà g^t: xã neh dong kờl ală [òn làng bol jơi bơtìan kòn cau mờ khà 5 tơlak đong dùl [òn nàng làng bol in wă rò sa tềp. Mờ xã kung neh kờp sền wơl jơh ală [òn nàng dong kờl cau r[ah, hìu bơnhă kal ke in wă rò sa tềp mờ nùs nhơm bơh xã dê là ba` lời dùl nă làng bol lơi ờ geh sa tềp, ờ geh tơl bơta wă rò sa tềp.

Sa tềp nam 2021 do Đảng ủy, Ủy ban hòi jà làng bol thôn, [òn wă rò sa tềp chờ hờp, tềm pềr mờ ờ do ờ dă. Bơdìh mờ broă dong kờl bơh Dà lơgar dê den xã bol a` kung tă bơh kes pria\ bơh xã dê nàng blơi pà ai ală hìu bơnhă kal ke rlau in mờ khi in geh dơ\ sa tềp bè tơl hìu bơnhă ndai tàm xã sơl. Bơdìh mờ ală cau geh nùs nhơm niam dong kờl 120 bơnah phan, tơl bơnah phan 400 rơbô đong mờ Trung đoàn 28, Quân đoàn 3 dong kờl  12  bơnah phan, tơl bơnah 300 rơbô đong nàng blơi pà ai hìu bơnhă kal ke, cau dùl nă să is in. Jơnau kờ` mờ xã ai tơlik hơ\ là, hìu lơi tàm xã Kdang ndrờm sa tềp chờ hờp, ba` lời dùl hìu bơnhă lơi ờ geh wă rò sa tềp.

Dùl nam 2020 lòt gan ờ gơtùi hui\ ngan bal mờ ală bơta kòp bơ tờp, càl rbut dờng, dà ko\ dà cò lơh aniai sùm tàm tiah tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên, dà lơgar mơya làng bol sùm pin dờn tàm bơta đơng lam bồ bơh Đảng mờ dà lơgar dê tàm broă rơndap lơh rơcang sơndră kòp bơ tờp mờ bơtàu tơnguh lơh sa. Bal mờ gùt lơgar wă rò dùl nam pa bal mờ ală bơta kơp kơ nờm niam bơne\, làng bol tàm xã Ea Tul, kơnhòal Cư Mgar, càr Dak Lak gam ờ ru ngan mờ broă wă rò sa tềp bơhìan yau Tân Sửu 2021. Mò H’Mak Niê, ơm tàm [òn Pơr, xã Ea Tul, kơnhòal Cư Mgar, càr Dak Lak pà git:

Bulah nam lài broă lơh sa gơtìp gơ rềng dùl êt bơh kòp bơ tờp, trồ tiah lơh aniai mơya làng bol tàm [òn kung gam chờ hờp wă rò sa tềp, kơp kơ nờm dùl nam pa bơtuah rlau. Rơcang wă rò sa tềp kung bè oh mi jơi bơtìan kòn cau ndai bol hi blơi [a` kèu, klơm mbar mờ bơka hìu đam nàng rò oh mi jơi nòi lòt còp tàm ală ngai sa tềp”.

Dam Rong là kơnhòal kal ke ua\ càr Lâm Đồng dê. Kơnhòal geh rlau  55 rơbô nă cau, khà làng bol jơi bơtìan kòn cau geh tus 73% mờ 23 jơi bơtìan oh mi ơm kis bal. Gùt kơnhòal geh 387 hìu bơnhă geh màng mờ dà lơgar. UBND kơnhòal Dam Rong, càr  Lâm Đồng pà g^t: kơnhòal neh lơh broă rơndap lơh lòt còp mờ pà phan sa tềp ai ală cau chính sách, ngan là cau geh màng mờ dà lơgar, cau r[ah in gàr niam tơl nă cau ndrờm wă rò sa tềp chờ hờp, chờ hờ`. Ồng Lơ Mu Ha Poh, Chủ tịch UBND xã Dạ Long, kơnhòal Dam Rong pà g^t:  

Jat bơta sồr bơh gơ noar at bồ kấp hơ đang dê, di dơ\ sa tềp bơh kấp ủy, gơ noar atbồ ală tiah bol a` ngan ngồn sền gròi ală jơnau sồr, broă lơh dong kờl ai cau geh màng mờ dà lơgar, cau r[ah in… Ngan ngồn, gơ noar atbồ tiah do neh gàr tơl dùl bơnah phan pà, kờp sền wơl nền nòn cau geh dong kờl mpồl bơtìan nàng ba` lời dùl nă cau lơi gơbàn lời hui\. Làng bol he, cau lơi kung geh dờp phan pà nàng chờ hờp bal mờ tơl nă cau.

Mò K’Lip, Phó Bí thư Đảng ủy xã Phi Liêng, kơnhòal Dam Rong pà g^t, nàng kờ` lơh geh nùs nhơm chờ hờp, hưh hơh di dơ\ sa tềp wă rò sơnam pa tus, tiah do kung bơyai lơh ua\ broă lơh ngan ngồn.

Pah nam, di dơ\ wă rò sơnam pa, Đảng mờ gơ noar atbồ tiah do sùm bơyai lơh srơh niam chài đơs crih tam ya nàng Gờm chờ Đảng- Gờm chờ Nam pa. Ngan là bơyai lơh ntoat việt dã, tàm pơr lòng bơlai, làng bol tus bal jơh nùs ngan. Bơh broă  bơyai lơh srơh, tiah do mblàng yal làng bol in wă rò sa tềp gờm chờ Đảng, gờm chờ nam pa, mbàng yal gùng dà broă lơh bơh Đảng, broă lơh adat boh lam bơh Dà lơgar dê den làng bol dùl nùs bal ngan.

Cau mblàng K’ Hạnh mờ K’ Duẩn