VOV4.K’ho - Sùm tàm ala\ nam do,  trồ tiah  gơ tam gơl nisơna ngan,  ờ niam ngan gam geh lơh aniai ua\ ngan tus mờ broa\ tam kơphe làng bol Tây Nguyên. Jơnau cih mùl màl broa\ do tàm kơnhoàl Đak Hà, tiah tam ua\ ngan kơphe bơh càr Kontum mờ ba\ ù tam kơphe rlau 8.300 lồ.

            Ờ hềt nam tơnhàu lơi mờ cau tam kơphe tàm  kơnhoàl Đak Hà, càr Kontum neh pal bòl  glar mờ broa\ ìs kơphe bè nam do. Gơbàn  bơta  geh la bơh krơi ìs mờ pah nam,  tus lồi nhai 11 tàm Đak Hà gam  geh mìu geh lơh git nđờ rbô tấn kơphe pa jơh pic bơh làng bol geh is sùm ờ  ra`. Sền gơnru kơphe ờ tơngai  ìs, neh gơbàn ồm kơmhò kò làk gơ nđir bal gơs mpờng tài gơ mut dà mìu, bi Phạm Văn Quyết hìu tàm [òn 5, xã Đắk Mar ờ suk đơs:“Nam do, lơh kơphe bòl glar ngan. Trồ tiah den sùm mìu lơh gơbàn aniai ngan tus broa\ ìs kơphe, lơh kơphe gơbàn ồm, jù  jơh. Tơngai  ìs jo\ rlau. Pah nam he ìs mìng di bơh 20-25 ngai tơngai, mơya nam do mìu càl sùm bè do den  ìs kơphe pal tus bơh 30-35 ngai tơngai hơ\ sồng ra`”.

Broa\ is kơphe jo\ jòng rlau bơh trồ mìu nisơna.

            Bal mờ bòl glar kal ke tàm broa\ is kơphe, cau tam kơphe tàm kơnhoàl Đak Hà gam dùl bơta pal ờ suk  dờng rlau. Hơ\ la  broa\ ala\ dơ\ mìu tơn tàm nhai prang neh lơh kơphe gơ mòn lì bơkàu tàm tu\ plai dum  ờ hềt pic jơh. Bơta do ngan ngồn geh lơh aniai tus cồng nha lơh geh mờ khà niam bơh plai kơphe tàm nam tơnơ\ ờ niam. Mò Vũ Thị Nga cau neh tam kơphe git nđờ jơt nam do tàm ù tiah Đăk Hà ai git:“Khà bơkàu do gơ ờ  tơt geh plai. Bè neh mờng trồ mìu mờ lì bơkàu, bơkàu lì tàm nhai he pic plai kơphe den  sơ bì gời. La tài he pic ndang, gơ tup tềng bơkào lơh gơ  jrùh bơkào mờ ờ di tu\ tơngai tai la gơ ờ tơt plai, gơlik ờ  geh plai”.

            Jat sền jat bơh gah lơh broa\ sa kơnhoàl Đăk Hà ai go\,  cồng nha bơh kơphe kơnhoàl dê tàm ala\ nam rềp do geh ai go\ slơ ngai slơ gơmù. Nền nòn  bè nam lài,  kờp bal tơl lồ geh bơh 13 tus 15 tấn gơ kơphe ris mơya nam do gơmù di 20% cồng nha geh. Jat ồng Nguyễn Văn Hậu, Pho\ Trưởng phòng lơh broa\ sa mờ bơtàu tơngguh [òn lơgar kơnhoàl Đăk Hà,  bal mờ gơbàn aniai bơh trồ tiah bơh ua\ suơn chi neh kra ờ hềt tam pa, den gam dùl bơta  gơbàn aniai tai la bơh gơ tam gơl trồ tiah, bè bơta prang jo\ jòng tàm nhai mìu,  ai nhai prang den gơbàn mìu  wơl:“Bồ nam den El Nino, lồi nam  la La Nina den bơta  do loh ngan. Cồng nha nam do gơmù kung la bơh gơbàn aniai bơh El Nino. Tài tơngai ua\ ir,  tơngai ua\ ir tàm tu\ kơphe  ròng plai geh lơh tơmù cồng nha geh. Bồ nhai 11, tàm nhai 11 mờ ala\  ngai mờr tus nhai 12 pa do drờm gơbàn mìu sùm. Bulah mìu ờ dờng mơya mìu ring geh lơh aniai tus cng nha geh bơh kơphe. Kơphe geh lì bơkàu kung ờ gơtùi tam par bơkàu nàng tơt gơs plai”.

            Mìu nisơna geh lơh kơphe lì bơkàu tàm tu\ plai dum gam ờ hềt pic jơh

            Tềng đap gơbàn aniai bơh tam gơl trồ tiah, cau tàm kơphe tàm Kontum đơs is mờ Tây Nguyên đơs bal gam pal bơcri ua\ rlau bè cau lơh broa\, phơng tuh,  sơng ka sền gàr... den hơ\ sồng gàr geh khà niam kơphe. bè jo\ jòng,  dùl bơta lòng tai gam  lơh geh  tus gah tam kơphe tàm Tây Nguyên, hơ\ la pal lơh geh  broa\ tam  sơng ka,  bơceh lơh den hơ\ sồng di pal mờ tam gơl trồ tiah den hơ\  sồng  bơtàu tơngguh geh kơphe kơljap bè broa\ ai  tơlik lơh.

                                    Cau cih mờ yal tơnggit K’ Brọp