VOV4.K’ho- Kăc màng nhai Phàm nam 1945 là dùl tàm ală jơnau pơnrơ ngan tàm broă lơh tơngklàs, sền gàr dà lơgar bơh jơi bơtiàn Việt Nam dê. Tam lơh neh lòt ngài mơya bơngă bơta kuơ pha lin mờ jơnau bơsram kah yau ai geh bơh Kăc màng nhai Phàm dê kung gam sùm bè ờs bơta kuơ mờ ngai sơlơ àng gơcrà ngan. Tu\ do, ală bơta kuơ hơ\ kung gam geh mờ geh prăp gàr dờng màng ngan tàm ală anih prăp gàr phan kuơ yau tàm gùt lơgar bơh gi\t nđờ rbô pang rùp, phan bơna kah yau. Hơ\ là ală cơng tàng ai go\ khin cha jak chài ngan ai nùs nhơm kờn gơboh dà lơgar in, tam lơh khin cha jak chài bơh ling klàng mờ làng bol Việt Nam dê nàng ai geh wơl bơta lơngăp lơngai khat gơboh is ai jơi bơtiàn in.

Tàm jơh ală rùp hin, phan bơna bè jơnau kah yau tam lơh tơngklàs jơi bơtiàn geh prăp gàr tàm uă anih prăp gàr phan kuơ yau tàm gùt lơgar, bơnah rùp hin, phan bơna bè Kăc màng nhai Phàm mờ Sơntờm Dà lơgar ngai 2/9/1945 là uă ngan, li la ngan, bơh sră nggal, kơrnoat tus phan bơna tam lơh, phan lời kir sơnrai cau ling, neh yal wơl jơh ală bơta kuơ pha lin bơh Kăc màng nhai Phàm nam 1945 dê- jơnau kah yau neh pờ tơlik tu\ tơngai pa dờng ngan bơh Kăc màng dê, ai jơi bơtiàn Việt Nam mu\t tàm tu\ tơngai pa- tu\ tơngai bơh rài lơngăp lơngai is jơi bơtìan gơ jat bal mờ rài làng bol lơh tờm mpồl bơtiàn ring bal.

Tàm khà gi\t nđờ rbô pang rùp hin, sră nggal phan bơna cih lời wơl nùs nhơm khin cha jak chài bơh dơ\ Kăc màng nhai Phàm dê gam geh prăp gàr tàm Anih prăp gàr phan kuơ yau Kah yau Dà lơgar Việt Nam dê, tơrgùm ală pang sră yal tu\ tơngai Kăc màng nhai Phàm nam 1945 mờ jòi tơrgùm 90 pang [ău kăc màng bơh nam 1925- 1945 là dùl bơnah phan kuơ, đơs wơl sră [ău kăc màng tu\ tơngai do pơgồp bơnah kuơmàng tàm broă mblàng yal gùng dà kờn gơboh dà lơgar; bơtòm tơrgùm mờ lơh kơ\ kơl jăp ală mpồl kăc màng gam ntàu guh tam lơh ai geh gơnoar atbồ, dơ\ ntàu tam lơh dờng nhai Phàm nam 1945 pha lin, yal mat crơng gơs dà lơgar Việt Nam làng bol lơh tờm ring bal. Bơh ală pang [ău geh prăp gàr tàm anih prăp gàr phan kuơ yau bè: Sră [ău Pơrhê, Tam lơh, Làng bol lơ òr, Việt Nam Lơngăp lơngai is, Bùng bi Tơngklàs, Dong klàs Dà lơgar…neh pà go\, bơdìh mờ ală pang [ău bơh Đảng Dà lơgar dê, ală mpồl cau tàm jơh ală tiah tàm tu\ tơngai hơ\ ndrờm ndơ\p ndơr lơh gơs sră [ău. Ală pang [ău do neh gơ gơs là dùl gah tề lam tam lơh sơrbăc mhar ngac ngar ngan, lơh geh di tu\ ală jơnau sồr bơh kuang bàng cau geh đảng mờ ală mpồl dong klàs dà lơgar dê tàm dơ\ duh hồl tam lơh kăc màng dê. Cau kơlôi sơnơng jơnau kah yau là ồng Dương Trung Quốc, Kuang atbồ Mpồl jak chài jơnau kah yau Việt Nam pà gi\t:“Tàm tu\ tơngai hơ\, sră [ău uă ngan là lơh broă ndơ\p ndơr lơm tàm ală tiah tơngklàs tàm tiah tam lơh, tàm tiah mờ bol sò tơm atbồ. Gơ ơn prăp tàm hơ\ ờ mìng ală nùs nhơm bồ tơngoh mờ jơh bal bơta jơh nùs lơh ngan mờ geh bal bơta ngac ngar bơceh pa nàng ai jơh ală gùng dà broă lơh bơh mpồl kăc màng dê mu\t ngui tàm rài kis làng bol mờ gơ dong ai jơh tơl nă cau in dùl nùs bal, ring bal tàm broă lơh ai geh wơl gơnoar atbồ mờ bơ\t bơtàu wơl rài làng bol lơh tờm ring bal”.

Bal mờ jòi tơrgùm sră [ău kăc màng, uă phan kuơ, sră nggal tờm bơh jơnau kah yau Kăc màng nhai Phàm nam 1945 dê kung gam geh prăp gàr tàm Anih prăp gàr phan kuơ yau Kah yau Dà lơgar Việt Nam bè Kơrnoat Pơrjum dờng Làng bol Dà lơgar, Kơrnoat ling klàng sồr bơh Anih duh broă tam lơh gùt lơgar, [ang kị bơh Gah đơng lam Việt Nam bơh nam 1944- 1945; [ang kị bơh Gah đơng lam Việt Nam Tiah đah tô dà lơgar tơngai bơh 1941- 1945…Do kung là ală rùp hin, phan bơna tơngo\ bơta rơcang lài bè jơh ală bơta bơh Gah tề lam Việt Nam dê ai dơ\ ntàu tam lơh tam pìt gơnoar atbồ nam 1945 bơh jơi bơtiàn dê.

Tàm ală anih prăp gàr phan kuơ yau kah yau mờ ling klàng tàm lơgar he dê, tềl kah bơh jơnau Kăc màng nhai Phàm dê gam geh sền go\ tàm rùp hin, phan bơna cih lời wơl ngan ngồn, song dơ pă dơ\ Ntàu tam lơh dờng nhai Phàm nam 1945, tàm hơ\ đơs uă ngan gơnoar broă đơng lam bơh Đảng Cộng sản Việt Nam dê mờ ồng Hồ Chí Minh Kuang atbồ lơgar pơnrơ ngan dê gơ wèt tus mờ broă lơh tơngklàs jơi bơtiàn. Tàm rlau 300 bơta phan, rùp hin tàm dơ\ ràng tơlik “Tềl kah nhai hàm kah yau” bơh Anih prăp gàr phan kuơ yau Kah yau ling klàng Việt Nam dê, uă phan bơna bè Kăc màng nhai Phàm kah yau mờ Ngai sơntờm Dà lơgar ngai 2/9/1945 dơ\ sơn rờp yal tơngi\t mờ cau sền in bè [op kơltau bơh ồng Phan Quang Hiền, cau tàm Mpồl ling dong klàs dà lơgar dê neh ngui nàng prăp sră pơyua bơh ală kuang bàng: Hoàng Quốc Việt, Đào Văn Trường dê tàm ală tu\ đơng lam Ntàu tam lơh dờng nhai Phàm nam 1945 tàm Việt Bắc; Kơldung trao bơh bi ùr Lê Thị Thọ dê, tàm [òn Cao, càr Phú Thọ ngui nàng jun phe dong kờl ai anih lơh broă Đảng Dà lơgar nam 1945 in; Sră pơyua bơh ồng Hồ Chí Minh, Kuang atbồ lơgar dê pơyua làng bol gùt lơgar in lài mờ ngai Ntàu tam lơh dờng nhai Phàm nam 1945 hòi jà tam klac bal mờ gah tề lam Việt Nam nàng tơngklàs jơi bơtiàn; Sră mblàng yal bơh Gah tề lam Việt Nam dê hòi jà làng bol tus bal Dơ\ ntàu tam lơh dờng tam pìt gơnoar atbồ tàm Kăc màng nhai Phàm nam 1945…Thiếu tướng Nguyễn Xuân Năng, Kuang atbồ Anih prăp gàr phan kuơ yau Ling klàng Việt Nam, pà gi\t:“Bơdìh hơ\ tai geh ală rùp sră nggal tờm, geh prăp gàr tàm Anih prăp gàr phan kuơ yau kah yau ling klàng Việt Nam mờ ală pang rùp den bol a` pal lòt tus Anih yal tơngi\t jơnau Việt Nam mờ bàr pe anih prăp gàr ndai nàng jòi mờ jun tus ndo ràng tơlik, gơtùi đơs là bè jơnau Kăc màng nhai Phàm đơs wơl gơlơh bè wil tơl, bơh tu\ tơngai tus gùng dà broă lơh bơh Đảng dê hơ\ sồng ală tu\ tơngai rơcang Ntàu tam lơh dờng nhai Phàm tus dì tu\ geh lơh tàm ală tiah, pơnrơ ngan bè Thái Nguyên, Quảng Ngãi, Huế, [òn dờng Hồ Chí Minh. Kuơmàng là Hà Nội là ală rùp hin bè tơrgùm să pơrjum tàm ngai 19/8 tàm {làng dờng Hìu đơs crih Dờng kung bè dơ\ bơyai lơh Yal bơr lơngăp lơngai is ngai 2/9 tàm {làng dờng Ba Đình. Hơ\ là ală rùp hin geh cùp lời prăp wơl kuơmàng ngan”.

Tàm bơnah phan bơna bè Kăc màng nhai Phàm tàm Anih prăp gàr phan kuơ yau Kah yau ling klàng Việt Nam, Ală kèng mpồl ling lơh gùng đơs crih mờ jơnau đơs crih Quốc ca bơh cau bơceh đơs crih Văn Cao dê là phan bơna dờng màng ngan. Ală kèng lơh mờ lơngô do, Mpồl lơh gùng đơs crih sền gàr dà lơgar neh ai geh bơh mpồl lơh gùng đơs crih ling Tây dê tàm Hà Nội. Ngai 2/9/1945, mpồl uh kèng uh tàm bơrlu\ bal mờ jơnau đơs crih “Tiến quân ca” neh mpong ntas dờng tàm ngai Bác Hồ sền sră Yal bơr lơngăp lơngai is tềng đap jơh gùt làng bol gùt lơgar, crơng gơs yal mat dà lơgar Việt Nam làng bol lơh tờm ring bal. Geh mat tờm sền go\ tơn ală phan bơna kah yau gơ jat bal mờ Ngai Sơntờm Dà lơgar dờng màng bơh dà lơgar dê, bi Nguyễn Văn Thanh, kis tàm càr Thái Nguyên ngoh rơngac đơs:“A` sền go\ kèng lơngô lài do gơlơh bè ờs ngan ờ go\ geh lơh niam bè tu\ do ờ. Bè hơ\ mờ ală cau bơceh đơs crih, ală cau ngui kèng lơngô hơ\ kung gam uh geh jơnau đơs crih Tiến quân ca gơ lơh chài ngan niam ngan, tơngo\ geh nùs nhơm bơh Ngai yal bơr lơngăp lơngai is dê. A` sền go\ jơh ală gơ là geh bơh nùs kờn gơboh dà lơgar den cau hơ\ sồng ai jơh nùs nhơm he dê tơmu\t tàm jơnau đơs crih mờ săp ntas gùng đơs crih den hơ\ sồng niam mờ dờng màng ngan bè hơ\”.

71 nam neh lòt gan mơya ală cơng tàng tềl kah lời wơl bơh dơ\ ntàu tam lơh dờng Kăc màng nhai Phàm nam 1945 mờ Ngai Sơntờm Dà lơgar 2/9 dê kung gam pơnrơ sùm. Tàm ngai nhai hàm kah yau, ală sră nggal kuơ, phan bơna kuơ geh ràng tơlik tàm ală anih prăp gàr phan kuơ yau pơgồp bơnah lơh tơngkah wơl bơta pơ`ìơ să jơi bơtiàn bơh ală rơnàng cau Việt Nam dê, kuơmàng là gơ wèt tus mờ ală rơnàng kơnòm să bè bơhiàn kah yau tam lơh tơngklàs jơi bơtiàn, bơ\t bơtàu mờ sền gàr Dà lơgar.

                   Cau cih mờ yal tơng^t- Lơ Mu K’ Yến