VOV4.K’ho – Lồi poh lài, tàm [òn dờng Đà Nẵng, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc neh lơh broă tơn mờ kuang đơng lam bồ tờm ngan bơh ală càr, [òn dờng tiah lơh sa kuơmàng tiah tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên dê bè lam lơh kơ nòl broă bơtàu tơnguh lơh sa, mpồl bơtìan, kuơmàng là broă tă pria\ bơcri dà lơgar. Tus bal dơ\ lơh broă geh Phó Thủ tướng Thường trực, ồng Truơng Hòa Bình, Phó Thủ tướng, ồng Phạm Bình Minh, kuang đơng lam bồ ală bộ, gah broă lơh; kuang đơng lam bồ 12 càr, [òn dờng bơh ală tiah lơh sa, ală cau bơcri pria\ dờng dê. Đơs đơng lam pơrjum, Thủ tướng sồr kuang đơng lam bồ ală tiah kơ lôi rơcang lơh pơrjum Đảng mơya kung pal pơn jat tai sền gròi tus broă lơh sa mờ rài kis làng bol dê in; jơh nùs tàm broă đơng pơlam, ờ ngòt lơh ờ niam nùs lài mờ pơrjum.

Jơnau yal tàm pơrjum ai go\, 6 nhai bồ nam do, khà gơguh lơh sa bơh tiah Tây Nguyên dê gơguh 2,72%. Nam do, tiah Tây Nguyên geh jàu rlau 14 rbô 200 tơmàn đông pria\ bơcri dà lơgar, mơya tus jơh nhai 6, khà pria\ bơcri geh tă là 31,5% broă rơndap lơh neh jàu, lơyah rlau khà 35,5% kờp bal bơh gùt lơgar dê.

Gơ wèt mờ tiah lơh sa kuơmàng tàm gùl dà lơgar, 6 nhai bồ nam do, gơguh lơh sa kờp bal âm 3,22% là tiah lơh sa kuơmàng mìng dùl lơm geh broă lơh sa gơguh âm. Tàm hơ\, Khánh Hòa gơguh âm tus 12%, Quảng Nam âm rlau 11,5%. Tàm kờp jơh pria\ bơcri dà lơgar geh jàu là 38 rbô tơmàn đông den tus tu\ do mìng pa rơp tă geh 34%.

Tơnơ\ tu\ ală bộ, gah broă lơh geh jơnau đơs, đơs pơn dut pơrjum, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đơs nền, tàm tu\ tơngai thể chế adat boh lam pal pơn jat tai lơh sir den bơta jơh nùs, bơta lơh ngan bơh Ban Thường vụ, bơh Bí thư, Chủ tịch ală tiah dê cèng bơta lơh nền gơ wèt tus mờ bơta bơtàu tơnguh. Tàm hơ\, Thủ tướng đơs nền 2 kơrnuat pal jat kuơmàng, lài ngan là lơh hoàc huơr phan bơna dà lơgar, dơ\ 2 là ờ lời sa kuề sa kùa, broă ờ niam gơlik geh tàm tu\ đơng pơlam.

Kuơmàng, tàm tơngai tu\ do, Thủ tướng sồr kuang đơng lam bồ ală càr tiah lơh sa kuơmàng tàm gùl dà lơgar mờ Tây Nguyên kơ lôi rơcang lơh pơrjum mơya kung pal pơn jat tai sền gròi tus bơtàu tơnguh lơh sa mờ rài kis làng bol dê in: “Dùl bă ù mờ cau ling khin cha jak chài chơt phi să ua\ ngan rlau jơh tàm rài tam lơh, tu\ do pal mhar rlau, wèt tus broă lơh bal nàng bal mờ gơp bơtàu tơnguh. Kuơmàng là bơtàu tơnguh ală [òn dờng lơh sa, ală bơta mpồl lơh sa kă bro. Gơnoar atbồ lơh bal, geh bal dùl gùng dà, dùl jơnau đơs nàng gơtùi ai geh broă lơh, lơh gơlik broă lơh pa, lơh gơlik nùs nhơm pa, lơh gơlik bơta pin dờn bơtàu tơnguh bal tàm tu\ dà lơgar mờ dunia gam gơtìp kal ke. Bol he neh jai pha mờ bol sò tơm tơn den tàm bơta kal ke bè lơh sa, tiah tàm gùl lơgar pal pràn kơldang rlau, lơh ngan rlau tai, ờ lời bơta lơyài gơlik geh bè 2, 3 càr gam gơtìp tu\ do.

Tềng đap bơta geh ngan ală càr tiah tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên geh khà tă pria\ bơcri dà lơgar lơyah, Thủ tướng đơs tus kơrnuat pal jat bè do: “Ală kuang bàng sền gròi tus bơta lơi tu\ geh pria\ mờ pal sồr lòt lơh broă tiah ndai. Thủ tướng chính phủ neh geh broă lơh kuơmàng, Quốc hội neh jàu gơnoar Thủ tướng Chính phủ in nàng bơsong ală broă geh ai tơlik. Tiah tàm gùl lơgar pal lơh niam rlau tai. Ală oh mi git wă bè lơi mờ ờ đơng lam bồ, ờ pơlam broă do. Ngai do geh Bí thư, Chủ tịch, 5 sở kuơmàng bơh ală càr dê tàm do, ală oh mi neh tàm tuh is mờ gơp, lơh gơbàn kal ke, rơ wah sùm ờ lam lơh jat. ~chi bơh tài Bình Định, dùl càr geh bơta ndrờm bè tiah tàm gùl lơgar mờ tă pria\ bơcri niam bè hơ\, tàm tu\ ua\ càr mìng pa tă pria\ bơcri hơ đơm 15 tus 20%. Jơnau lùp geh ai tơlik là kuang atbồ ală sở, thường trực, ủy ban lơh bè lơi nàng bơsong niam bơta ờ suk do”.

Thủ tướng đơs nền wơl gơnoar broă dờng màng bơh tiah tờm lơh sa tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên dê geh 12 càr, ờ mìng là “phan à` ơ nòng” nàng gàr dà lơgar in ring bal, mờ gam pal lơh ngan, lơh tiah do gơ gơs là dùl tiah bơtàu tơnguh bơh dà lơgar dê. Bulah 6 nhai bồ nam, 2, 3 càr gơguh lơh sa âm, mơya Thủ tướng sồr, ală càr bơtàu tơnguh jơnhua ngan rlau jơh dilah gơtùi, lơh ngan bơtàu tơnguh lơh sa kòp bal bơh tơl tiah dê ờ lơyah rlau khà kờp bal gùt lơgar dê: “Quảng Nam là 1 tàm 3 càr bơtàu gơguh lơh sa âm jơnhua ngan tàm 6 nhai bồ nam den hơ pơrgon bơtàu tơnguh duơng 3% tàm lồi nam. Ờ gơtùi lời càr tiah tàm gùl lơgar, Tây Nguyên lơi gơguh âm ờ. Ală càr gam bơtàu tơnguh niam bè tu\ do den pal sơlơ tơnguh rlau tai. Gùt lơgar lơh ngan gơguh bơh 4 tus 5%, den ală oh mi pal tă pơ gồp ua\ ngan. Dơ\ 2 là gàr niam tă pria\ bơcri dà lơgar, ndrờm bè 100% bè càr Bình Định neh lơh. Pria\ bơcri ODA ală càr kung hơ pơrgon tă bơh 70 tus 80%. Dơ\ 3 là krà` cê lơh gơlik broă bơcri pria\ kă bro gơ hòi gơ jà pria\ bơcri pa, bơta pơn jờng pa, lơh ngan pa gơ wèt tus mờ tiah tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên geh gơ rề ua\ tàm pơrjum ngai do”.

Jat hơ\, bơdìh mờ broă chồl pràn tă pria\ bơcri dà lơgar den pal ngui ală bơta [uơn, bơta pràn bơh tiah do dê bè geh tus 9 [làng rơndeh par, 14 anih ơhò ơm tàm dà lềng, 9 tiah lơh sa, ua\ khu công nghiệp geh phan bơna niam, ua\ phan lơh gơs bơh suơn sre niam ngan, bơta pràn nhơl chờ dờng ngan bal mờ [làng dà lềng jòng ngan. Kờ` bè hơ\ den pal chồl pràn lơh bal tàm tiah do, tơnguh pràn jak mờ geh kơ nòl broă bơh kuang bàng dê. Gơ wèt mờ broă pa do 2 càr là Thừa Thiên Huế mờ Quảng Nam geh bơta lơh bal bè nhơl chờ, Thủ tướng kơp kờ` 7 càr pal geh bơta pơ gồp bal mờ tiah Tây Nguyên niam rlau, lam nac tus Tây Nguyên mờ tac bro phan lơh gơs jơh bal 2 tiah dê.

Bulah gam tàm tơngai kal ke, mơya Thủ tướng pin dờn, do là tu\ “ồs sền tơrlòng bìang, kal ke sền tơrlòng bơta pràn”, mơkung ai tơnggo\ bơta pin dờn kuang đơng lam bồ mờ 2 làng bol 2 tiah do ndrờm geh nùs nhơm brồ guh pràn kơldang, ờ lời dà lơgar, Thủ tướng ờ gơtùi kơp kơ nờm bè bơtàu tơnguh ờ pràn halà geh ua\ bơta ờ niam tàm bơtàu tơnguh. Thủ tướng sồr Tỉnh ủy, HĐND ală càr pal tơlik Nghị quyết nàng bơtàu tơnguh wơl mờ tă pria\ bơcri dà lơgar, jàu kơ nòl broă ai ală kấp, ală gah broă lơh in lơh ngan lam lơh jat, pleh bơta mìng tă pria\ bơcri geh bơh 50 tus 70% hơ\ sồng lời pria\ bơcri nam tơ nơ\ in, tàm tu\ ờ tơl pria\ bơcri nàng drơng bơtàu tơnguh, ai geh broă lơh.

Bơdìh mờ broă chồl pràn tă pria\ bơcri dà lơgar, Thủ tướng sồr ală tiah chồl pràn bơtàu tơnguh lơh sa dùl nă să is, lơh sa bơcri pria\ bơh lơgar ndai, chồl pràn lơh niam wơl hành chính, lơh gơlik bơta bơcri pria\ niam ai ală cau bơcri pria\ in, rơcang bơta niam ngan rlau jơh nàng bơtàu tơnguh lơh sa kung bè tu\ niam gơ hòi gơ jà pria\ bơcri tam gơl bơcri pria\ bơh dunia dê. Thủ tướng jờng rơ càr Gia Lai neh geh broă lơh gơ hòi gơ jà 50 mpồl lơh sa kă bro tiơng pơn rơ bè bơcri pria\ tus bal tàm gah lơh sa suơn sre tàm càr.

Đơs nền, Đảng, Dà lơgar git loh kal ke bơh tiah lơh sa kuơmàng tàm gùl lơgar mờ tiah Tây Nguyên dê, Thủ tướng đơs sùm, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ sùm lòt bal mờ ală càr bơh 2 tiah do dê nàng sơrlèt gan kal ke. Jat hơ\, geh pơn jat tai gàr niam tiah lơh sa dờng geh kơ\ kơljap, chồl pràn kơ\ kơljap drà kă bro, tam gơl, bơ tơl, lơh sir adat boh lam. Thủ tướng sồr ală bộ trưởng tơrgùm bơsong jơnau đơs bơh càr dê, ờ go\ di lời bơta lòt còp kấp hơ đơm den geh lơh, mơya lòt lơh broă mờ kấp hơ đơm den dùl êt.

Gơ wèt mờ ală mpồl lơh sa kă bro, cau bơcri pria\, Thủ tướng sồr pơn jat tai chồl pràn lơh sa, kă bro, tơnguh bơta bơceh pa, sơr lèt gan kal ke, bơta lòng nàng bal mờ gơp bơtàu tơnguh.

Cau cih Vũ Dũng – Cau mblàng K’Duẩn