VOV4.K’ho - Ala\ ngai do, ngai chờ tamklac dờng ala\ jơi bơtìan kòn cau gam geh lơh chờ ngan mờ ua\ ngan broa\ geh pơnrơ ngan tàm ala\ [òn. Do la tu\ nàng làng bol bol ơm kis tàm ala\ [òn lơgar geh tam tìp cri bơyai, kah wơl mờ đơs tờm bơta kuơ màng, pơnyờ sa\ mờ bơhìan tam klac kờ` gơboh dà lơgar bơh  cau Việt Nam. Ho jơnau lùp bơh cau ai tơnggit jơnau đơs Việt Nam di tơng kah 85 nam ngai bơhìan bơh Gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam, ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang geh jơng gah  gùng dra\ bal dà lơgar, mờ la kuang atbồ Anih duh broa\ gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar đơs tờm: Bơh dùl broa\ lơh tơng klàs dà lơgar, tơnơ\ 85 nam mờ 4 broa\ lơh, Anih duh broa\ gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar neh trơ gùm geh nus nhơm kờ` gơboh dà lơgar mờ tam klac dờng jơi bơtìan tàm rài bơt bơtàu mờ sền gàr dà lơgar.

            -Ơ ồng, ngai 18/11 pah nam  neh gơ gơs la ngai bơhìan bơh gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam. 85 nam do,  tàm broa\ ntàu tam lơh ai geh ngap lơngai jơi bơtìan in,  kung bè bơt bơtàu dà lơgar, Gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam neh ai go\ bơnga\ tam klac mờ trơgùm bơta pràn tam klac dờng gùt jơi bơtìan mbè lơi?

            Ồng Nguyễn Thiện Nhân: Nam 1941 Gah tề lam Việt Minh mờ bơta tus bal bal bơh cau lơh broa\  jơng tê,  cau bơsram dờng, kơnòm bơsram, cau geh bồ tơngoh jak, ala\ cau  tàm mpồl đơng lam atbồ gơnoar atbồ lài hơ\,  ala\ cau tư sản nàng lơh geh jai pha bơh kac màng nhai Phàm. Tơnơ\ tu\ kac màng nhai Pràm geh cồng  nha niam mut lơh dơ\ tam lơh  sơndra\ mờ Tây tu\ ờ mut lơh pơrgon pơnjat tai geh sơ gràm wơl dà lơgar he. Nam 1951 crơng gơs gah tề lam Liên Việt nàng geh trơ gùm mpồl lòt tus geh jai pha tam lơh Điện Biên Phủ nam 1954. Bơh tơl mat sơnđan krơi is bơh gah tề lam geh ai go\ bơta trơ gùm mpồl tàm broa\ lơh nền nòn tàm ù tiah mùl màl. Gah tề lam gùng dra\ bal mờ mat sơnđan krơi is mờ ple\ tus ala\ cau  krơi is mơya ndrờm geh gùng tus broa\ lơh lồi dut la tơng klàs jơi bơtìan,  bơt bơtàu dà lơgar. Tàm rlau 50 nam do,  gùng lòt tơng klàs jơi bơtìan, Gah tề lam gùng dra\ bal ngan ngồn la bơta bơceh ngan bơh Đảng he nàng mut lơh broa\ lơh tơng klàs jơi bơtìan mờ bơt bơtàu chủ nghĩa xã hội. Do la la bơta bơceh geh ai go\ krơi is ngan, mơya tơnơ\ geh jai pha den gah tề lam gùng dra\ bal gam trơgùm geh bơta kờ` gơboh dà lơgar bơh kòn bơnus Việt Nam mờ chồl guh, lơh geh bơta ring bal bơtàu tơngguh dà lơgar mờ trơ gùm geh bơta bơceh bơh git nđờ tơlak na\  làng bol dê. Tu\ do,  gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam ngan la dùl bơta bơceh bơh broat gùng dra\ bal lơgar he,  gơ geh lơh tus lơh sa phan bơna drà ka\ bro geh lơh broa\ tơl làm rlau, pơ gồp bal chồl guh bơta pràn bơh  rài lơh sa phan bơna jat broa\ lơh drà ka\ bro. Bol he lơh lơh sa phan bơta jat drà ka\ bro geh bơta tam pơr lòng mơya gah tề lam gùng dra\ bal geh lơh broa\ ai bơh bơta chồl guh nùs nhơm kờ` gơboh dà lơgar, lơh geh bơta ring bal gùng dà bơtàu tơngguh mờ chồl guh bơceh lơh bơh git nđờ jơt tơlak na\ cau kờ` dà lơgar  bơtàu brồ guh. Bơh broa\ lơh tơng klàs jơi bơtìan tơnơ\ 85 nam mờ 4 broa\ lơh bơh gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar mờ lơh geh mpồl pràn rlau. Do la broa\ lơh, bồ tơngoh geh ta\ pơ gồp bơh gah tề lam gùng dra\ bal trơ gùm geh nùs nhơm kờ` gơboh dà lơgar  mờ tam klac dờng gùt jơi bơtìan.

Ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang geh jơng gah gùng dra\ bal dà lơgar, kuang atbồ Anih duh broa\ gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar  Việt Nam.

            -Tàm ala\ nam rềp do,  gah tề lam gùng dra\ bal neh geh ua\ ngan broa\ lơh nền nòn mờ pràn ngan, nàng geh ai go\ loh ngan bơnga\ sền gròi mờ geh lùp wơl mpồl bơtìan, geh pơnrơ tàm làng bol kờ` bal ngan, lơh bal ngan. Ồng gơtùi ai git, tàm tơngai tus, Gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam geh ala\ broa\ lơh lơi nàng pơnjat tai geh bơtàu tơngguh cồng nha broa\ lơh do,  di pal bơta kơp kờ` mờ pin dờ` bơh làng bol?

            Ồng Nguyễn Thiện Nhân: Gah tề lam gùng dra\ bal geh bơnga\ kuơ màng ngan la rbàng tơrbo\ bơh Đảng, Dà lơgar mờ làng bol. Tàm bơnga\ la rbàng tơrbo\ hơ\,  bal mờ jơnau tơnggit 2 gah den broa\ lơh sền gròi mờ lùp wơl mpồl bơtìan la dùl tơnggu me mờ gah tề lam gùng dra\ bal neh lơh mờ tu\ do slơ lơh ua\ rlau. Sền gròi geh wa\ la tus sền broa\ lơh jat adat boh lam bơh Dà lơgar, lơh jat geh cih bơh Đảng, bơh [òn lơgar la  mbè lơi. Nàng gàr tus ala\ anih  lơh broa\ mờ làng bol lơh jat adat boh lam den gah tề lam gùng dra\ bal ơm tàm gùl sền gròi. Mpồl đơng lam dà lơgar den êt cau ngan mờ dùl sơnah [òn,  ntum geh di 2, 30 na\ cau, hala tàm kơnhoàl geh rlau  100 na\ cau den ờ gơtùi lơh broa\ sền gròi geh, mìng geh làng bol mờ git nđờ jơt tơlak na\ den hơ\ sồng sền gròi geh mờ pal geh mpồl. Lài do,  Gah tề lam gùng dra\ bal lơh broa\ sền gròi bal hia\ ngan  la sền gròi cau kuang, cau geh Đảng tàm [òn làng bol ơm kis tus bal đùh sra\ pồ pin dờ` mờ ala\ cau geh mpồl duh broa\ ala mat làng bol pồ tàm khà ntum, tu\ do sền gròi rlau tai jat broa\ lơh geh lơh bal. Mờ tơnơ\ sền gròi cồng nha pal geh gơnoar atbồ [òn lơgar iat geh mờ ho jơnau jat geh cih bơh adat boh lam. Bơh bồ nam 2014 bơta mut lơh jat sơnoa boh lam 2013 tàm khà  Gah tề lam gùng dra\ bal  dà lơgar Việt Nam geh lơh bal mờ mpồl bơyai lơh geh jơng mờ ala\ gah, sơnah lơh broa\ dà lơgar mờ bơta ring bal jơnhua ngan  lam sồr bơh Gơnoar atbồ  lơgar neh mut lơh 8 broa\ lơh  sền gròi kờ` geh ai bơta mờng lơh geh broa\ lơh bơh nam 2016 geh tam jàu bơta broa\ lơh,  broa\ lơh tus ala\  càr, [òn dờng lơh la tờm ngan, ai tàm dà lơgar den  geh lơh ngan tàm ờ ua\ broa\. Bơh geh mut lơh tàm dà lơgar neh mut lơh 8  broa\ lơh sền gròi broa\ mut lơh sra\ kham sơm kòp ờ sa pria\, sra\ sền gàr mpồl bơtìan tàm ala\ mpồl lơh sa ka\ bro, sền gròi lơh jat adat boh lam tàm broa\ ai geh phan bơna ngui tàm broa\ lơh broa\ sa tus cau lơh sa,  lơh jat adat boh lam tàm ala\ anih lơh sơnơm cau lơh is,  bơsong yal ya\ yal khài bơh làng bol,  sền gròi gah ta\ dia phan tơmut, tơlik  mờ lơgar cau, lơh bal hia\ sra\ nggal nàng gơ rờm bal, geh tơmù lơyah tơngai, bơtàu tơngguh khà drơng broa\ bơh mpồl lơh sa ka\ bro,  sền gròi broa\ mut lơh jat adat khoa học công nghệ mờ kơrnuat dà lơgar kơna\ 11 bè bơtàu tơngguh khoa học công nghệ, sền gròi jơnau đơs di nus làng bol mờ 6 broa\ lơh dà lơgar tàm 20 càr, [òn dờng gùt lơgar. Bơh tu\ do tus lồ nam geh tơnjơh ala\ broa\ lơh sền gròi nàng geh pơlam ala\ càr, [òn dờng mut lơh tàm nam 2016. Tàm dà lơgar geh lơh ngan sền gròi ờ do ờ da\ phan sa, mờ pơnjat tai sền jat bơta đơs di bơh làng bol. Do la tơnggu me mờ pơrjum dà lơgar pa do tàm broa\ lơh  2016 bơt bơtàu gơnoar atbồ pràn kơljap geh  tơnggu me mut lơh đơs wơl bơta kờ` di ngan bơh làng bol, sền do la bơrnàng ja\  kuơ màng nàng geh đơs wơl cồng nha drơng broa\ bơh Gơnoar atbồ ala\ kơna\. Nam do,  bol he mìng rơ\p lơh lòng lài ờ ua\ mpồl bơh 20 càr, [òn dờng, ờ hềt lơh jơh tơl 63 càr, [òn dờng gùt lơgar. Kờp du\ bơh dơ\ tơnjơh geh  jơnau đơs mờ gơnoar atbồ lơgar nàng gah tề lam gùng dra\ bal tus bal đơs wơl bơta  di kờ` ngan bơh làng bol tàm jơh 63 càr, [òn dờng tàm nam tus.

Ồng Nguyễn Thiện Nhân tus bal dơ\ pơrjum lơh chờ tam klac dờng ala\ jơi bơtìan kòn cau Lào Cai.

            -Chồl guh nùs nhơm bơceh lơh mờ atbồ is bơh làng bol, git nđờ jơt nam do,  gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam neh mut lơh ua\ ngan dơ\ lam sồr,  srơh broa\ lơh pơr lòng kờ` gơboh dà lơgar, geh gùng gùt làng bol, tơl làm mờ geh bơta kis jo\ jòng. Tàm tu\ gùt lơgar gam lơh ngan trơgùm bal dờng ơnàng,  ngan la rcang tus dơ\ pơrjum kuang bàng ala mat gùt lơgar dơ\ 12 bơh Đảng, ala\ dơ\ lam sồr,  srơh pơr lòng kờ` gơboh dà lơgar do, geh bơnga\  mbè lơi tàm bơt bơtàu tam klac dờng gùt jơi bơtìan, ơ ồng ?

            Ồng Nguyễn Thiện Nhân: Bol he git, kờ` gơboh dà lơgar den pal geh lơh broa\ nàng pơ gồp bal  bơtàu tơngguh dà lơgar. Tàm tơngai 20 nam rềp do Gah tề lam gùng dra\ bal neh trơ gùm geh làng bol bơh dơ\ lam sồr “Gùt làng bol tam klac bơt bơtàu rài kis ngac ngar jak chài tàm [òn ơm kis”,  “Cau Việt Nam  ngui phan Việt Nam”, “Ngai tài cau rbah”. Bơh cồng nha bơh ala\ dơ\ lam sồr do kờ` pal pơnjat  tai geh bơyai lơh dơ\ lam sồr  geh cồng nha rlau jat gùng Gah tề lam gùng dra\ bal geh lơh bal mờ ala\ mpồl geh jơng ờ gal cau, ala\ dơ\ lam sồr mơya geh bơta kis jo\ jòng, kơljap rlau. Bơh bơta sền wơl tơnjơh dơ\ lam sồr “Gùt làng bol tam klac bơt bơtàu rài kis ngac ngar jak chài tàm [òn làng bol ơm kis” mờ tus bal bơh gah tề lam  gùng dra\ bal tàm  bơt bơtàu [òn lơgar pa, tiah drà ngac ngar gơguh jak bơh nam 2016 geh mut lơh dơ\ lam sồr pa “Gùt làng bol  tam klac bơt bơtàu [òn lơgar pa, tiah drà gơguh jak” trơ gùm geh jơh ala\ tơnggu me neh lơh bơh jo\ do mờ srơh broa\ lơh mờ gơnoar atbồ lơgar lam lơh gơs dơ\ lam sồr pa nàng chồl guh tơl mpồl dờp broa\, mut lơh broa\ lơh nền nòn tàm  [òn lơgar pa, tiah drà  gơguh jak. Do geh la dơ\ lam sồr tờm ngan tàm tơngai tus. Dơ\ 2 tai la pơnjat tai dơ\ lam sồr “Cau Việt Nam ngui phan Việt Nam” kuơ màng rlau tai, di pal  rlau mờ tu\ tơngai gơrờm bal slơ ngai slơ jơnhua. Bơta tai la tu\ do bol he geh tam pơr lòng geh bơta niam kuơ la kòn bơnus. Kòn bơnus Việt Nam tơryang tơryồng, bơceh gơs geh gơ mut tàm rài kis, khin cha jak chài den bơta pràn bơceh kung geh gơguh ua\. Pal geh dơ\ lam sồr pơnjờng kòn bơnus Việt Nam geh tơl pràn bơceh gơs den broa\ bơceh mùl màl mờ nàng tơl phan bơna bơceh gơs geh gơmut  di tàm rài kis. Wèt tus la cau Việt Nam bơceh tài [òn lơgar dà lơgar Việt Nam 2045. Bol a` kơp kờ` jơh ala\ mpồl geh jơng tàm gah tề lam  gùng dra\ bal tơl làng bol, tơl cau Việt Nam kis hờ lơgar cau sơnơng geh nàng bơta bơceh bơh 55 tơlak na\ cau lơh broa\ tu\ do la bơta  pràn kuơ màng ngan nàng bơtàu tơngguh.

            -Ưn ngài ồng ua\ ngan! 

                                 Cau cih mờ yal tơnggit K’ Brọp