VOV4.K’ho - Pơgăp mờ do 42 nam lài, ngai 10/3/1975 dơ\ ntào tam lơh Buôn Ma Thuột. Do là dơ\ ntào tam lơh kuơ màng, sơn đờm tus mờ ală dơ\ tam lơh Tây Nguyên, lơh geh bơnàng jă ai dơ\ tam lơh dờng mờ tào tam lơh nhai prang nam 1975, tơnklàs jơh gùt tiah đah jum, tơrgùm dùl dà lơgar. Tơnơ\ do, geh yal wơl ală tơngai tam lơh hơ\ bơh jơnau yal ală cau sền go\ ngan dê:

Di 2 jơ 3 phút àng drim gờ` ngai 10/3/1975, dơ\ tam lơh dờng pràn bè càl rơbut, bè ồs hơng pơle\ tàm ală anih kuơ màng Buôn Ma Thuột, đặc công, pơn jat hơ\ là ling ù gờl sò tơm [làng rơndeh par Hoà Bình, anih prap ơn Mai Hắc Đế. 15 phút tơnơ\, pháo binh, hoả tiễn sơn đờm cuh tàm Sư đoàn 23 nguỵ.

Ai bơh sap ntas phàu sò tơm ur ar bơh ală mpồl ling đặc công mờ sap bơrtoh bơh gar phau\, hoả tiễn dê, ală mpồl rơndeh sơtang ling tam lơh ù gờl bơh bă tiah tơrgùm ling tiă gan dà dờng Srêpôk mut sơgràm geh ù tiah tam lơh. Ală mpồl crơng gơs 5 gah sò tơm bè 5 nơm kềm, wàng se ală anih bol sò tơm dê tàm thị xã Buôn Ma Thuột.

Tus 6 jơ drim ngai 10/3, ală cau ling bơh Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 95B sơr gan bă tiah [làng rơndeh par L19, tam lơh ai geh sơne\ 6. 7 jơ 10 phút, ling he tơrgùm lơh tàm tiah pháo binh, bă tiah rơndeh sơjap, mpồl dong broă bơh tiểu đoàn 1 Nguỵ dê. 11 jơ 30 phút, bol he ai geh Tiểu khu 23 quân y mờ Sư bộ 23 Nguỵ, lơh tờm 3 tiah yal jơnau tơnggit, ală mpồl mut sò tơm tàm pôs ling dờng màng bol sò tơm dê tàm thị xã Buôn Ma Thuột; lơh gơ prah gơ pring Sở đơng lam bồ anih prap ơn Mai Hắc Đế, tam lơh ai geh pôs ling Cư Ebur, Cư Dluê. Tàm tiah đah jum, ling he mut lơh tàm bă tiah hành chính, tiah dờp phan dong kờl, tiah prap priă jền, sở lơh sơnơm phan ròng, hìu ơm sĩ quan, quận lỵ Hoà Bình.

Ồng Tô Tấn Tài, sùm geh hòi là bèp H’Oanh, lài do là Bí thư thị uỷ Buôn Ma Thuột kah wơl: “Mang ngai 9/3, àng drim gờ` ngai 10/3, tu\ geh jơnau sồr den tàm do, cau ling đặc công rah phàu tàm [làng rơndeh par, sền bè dơ\ cuh phàu sơn rờp, bơh hơ\ phau\ he dê sơn đờm cuh. Bơh tàm brê ngài den rơndeh sơtang ntas mai\ nggồr nggàc tàm brê.”

Tàm ngai 10/3, bol sò tơm ngui 73 dơ\ rơndeh par đùh [ồm, cuh kơryan he, mơkung ngui pháo binh mờ ling tam lơh ù gờl dră wơl krà` ngan. Ling he dê cuh dùh 6 nơm rơndeh par AD6 mờ gơsơt uă bol sò tơm.

Ngai 11/3, he mut sò tơm uă anih kuơ màng, jơh khà ling bol sò tơm dê tàm thị xã gơtìp gơ prah gơ pring, he lơh tờm ală bă tiah, ală anih, kup tơn kuang atbồ càr Dak Lak mờ Đại tá, Sư đoàn phó 23 Nguỵ.

Yal bè dơ\ tam lơh tàm [làng rơndeh par Hoà Bình, ồng Phạm Chí Sâm, lài do là kuang dong broă Trinh sát Trung đoàn 234 pà git: “Pơnjat tai dơ\ tam lơh, tu\ hơ\ a` ơm tàm mpồl ling tam lơh bơh pháo cao xạ 57 ly, tơmut tàm [làng rơndeh par Hoà Bình nàng tam lơh mờ bol sò tơm đang kơl wàng trồ, ờ ai bol sò tơm tơ dùh [ồm tàm mpồl ling bol he dê, mơ kung cuh tơn nàng lơh gơ prah gơ pring ală lô cốt bol sò tơm.”

Ngai 12/3, he ai ling sò tơm pôs đồng 45 Nguỵ, lơh bol sò tơm tàm Cư Bao, Đạt Lý, tơnklàs Buôn Hồ.

Ngai 13/3, he tơngklàs Châu Sơn, pơgồp bal mờ mpồl ling tờm ngan, mpồl ling tàm càr sơgràm ai mờ lơh tờm quận lỵ Lạc Thiện.

Tàm tu\ mpồl ling tam lơh nàng ai wơl thị xã, ală mpồl lơh broă chính trị càr dê kung bè ală sơnah [òn tàm tiah tam lơh, lam sồr làng bol kơ\ nùs, lơh niam dà, ồs đèng, mut lơh broă dờp wơl, crơng gơs Ủy ban ling klàng sền gròi tàm ală tiah, gàr kơ\ ngap lơngai, ờ do ờ dă, gàr niam rài kis bè ờs làng bol in.

Ngai 14/3, he mut sò tơm pôs đồng lơh broă dong kờl Trung đoàn 53 tiah [làng rơndeh par Hoà Bình mờ tơngklàs Buôn Đôn.

Ngai 17/3, he tam lơh mhar tơngklàs Phước An.

Ngai 18/3, tơngklàs Cư\ Cúc, thị xã Ceo Reo, lơh gơ prah gơ pring anih lơh broă hành chính tiểu khu Phú Bổn.

Kung tàm ngai 18/3, Ủy ban ling klàng sền gròi thị xã Buôn Ma Thuột geh crơng gơs, tơlik mat tàm Đình Lạc Giao, bơh Đại tá Y Blôc Êban lơh Chủ tịch.

Ngai 19/3 tus ngai 21/3, ling he tam lơh ai geh quận lỵ Khánh Dương, ting kup jơh ling bol sò tơm gam pồn tàm do, lơh gơ prah gơ pring Lữ dù 3 Nguỵ, ai geh kùel kơh Phượng Hoàng, pờ gùng mut tam lơh ai wơl càr Khánh Hoà.

Tơnơ\ mờ tu\ tơngklàs thị xã Buôn Ma Thuột, Tỉnh uỷ Dak Lak neh đơng lam ală kơnhoàl ai mpồl ling tàm [òn lơgar lam sồr làng bol tàu tam lơh gơsơt bol sò tơm, pờng bơcah kền, jòi kup ling gam jơngkah bol sò tơm dê. Tus ngai 28/3, Dak Lak geh tơngklàs jơh.

Yal bè rơndap broă pơgồp bal mờ ală bơta kuơ màng lơh gơs pha lin tam lơh Buôn Ma Thuột, ồng Lê Chí Quyết, lài do là Phó Bí thư Tỉnh uỷ Dak Lak, Phó Chủ tịch Ủy ban ling klàng sền gròi thị xã Buôn Ma Thuột pà git: “Bơta lồi dut kung gam là tơnguh jơnhua nùs nhơm lơh ngan tam lơh, ai geh pha lin nàng lơh geh jai pha tơl làm ai dơ\ tam lơh in. Bơta hơ\ là kuơ màng ngan rlau jơh, hơ\ là nùs nhơm khin cha jak chài, pin dờn tàm bơta đơng lam bồ Đảng dê, bơta lơh ngan bơh Đảng mờ nùs nhơm he dê là lơh ngan tam lơh ai geh pha lin. Mìng bè hơ\ lơm mờ he kong bòl glar, bơsong kal ke, pơgồp  bơnah lơh geh pha lin dơ\ tam lơh dê.”

Pha lin tam lơh Buôn Ma Thuột là dơ\ tam lơh kuơ màng sơn đờm ai go\ bơta gơguh jak pràn ngan bơh ling he dê bè bơta tam lơh khin cha, nisơna, neh lơh geh bơta tam gơl pràn bè lin khà ling, bè tu\ tơngai mờ gùng dà tam lơh pa; dong kờl ai dơ\ tam lơh dờng mờ tàu tam lơh tơngklàs tiah đah jum, tơrgùm dùl dà lơgar.

Pha lin tam lơh Buôn Ma Thuột sơn đờm bơh bơta đơng lam jak chài bơh Bộ chính trị, Quân uỷ dà lơgar neh đal git di ală bơta gơlik geh, rơwah di tu\ tơngai mờ bă tiah, geh nùs nhơm lơh ngan uă, lam sồr mờ brồ guh geh bơta pràn tơrgùm bal bơh gùt lơgar dê bè mpồl cau, bè broă dong kờl mờ nùs nhơm bơh gùt ling klàng, gùt làng bol dê.

Tơnguh bơhiàn jăk chài càr Dak Lak dê 42 nam do, mpồl ling càr do sùm lơh ngan bơsram, tàp lơh gơs jăk chài ală kơnòl geh jào. Đại tá Nguyễn Thanh Xuân, Chính uỷ, mpồl đơng lam ling klàng càr Dak Lak geh yal bè tơngu me do:

- Ơ Đại tá, tơnguh bơhiàn khin cha jăk chài bơh ling klàng làng bol lơgar Việt Nam dê kung bè cồng nha jăk chài bơh mpồl ling càr Dak Lak dê tàm tam ,lơh pha lin ngai 10 nhai 3, tam lơh Hồ Chí Minh rài kah yau, Đảng uỷ, mpồl đơng lam ling klàng càr Dak Lak neh ai kơnòl tòm tàm rài pa bè lơi?

Đại tá Nguyễn Thanh Xuân: “Đảng uỷ, mpồl đơng lam ling klàng càr g^t nùs nhơm, gùng dà broă lơh ling klàng, sền gàr dà lơgar bơh Đảng, kơnòl bơh ling klàng bal mờ mpồl ling, nùs nhơm ờ niam bơh ală cau pơrlơ\ dră, bơta gơbàn tus mờ lơngăp lơngai chính trị tàm càr; tus bal pơlam kuang bàng đơng lam càr in lơh jăt geh cồng nha kơnòl sền gàr dà lơgar, tàm hơ\ uă ngan là bè “Broă sền gàr dà lơgar tàma rài pa”, đơng lam bơ\t bơtàu broă sền gàr dà lơgar gùt làng bol, pơgồp bal mờ broă sền gàr bơta lơngăp lơngai pràn kơl dang tàm làng bol; tơnguh broă rơcang sơndră lài, tu\ lơi kung rơcang lài tam lơh tàm tiah nhàr dà lơgar bal mờ ală tiah kuơ màng, tơnguh cồng nga broă lơh bal mờ lơgar ndai gah ling klàng mờ càr Mondulkiri, lơgar Campuchia; rơcang sơndră geh cồng nha ală nùs nhơm kờ` lơh aniai bơh ală mpồl pơrlơ\ dră. Mờ tơrgùm tơnguh bơta niam tàm broă bơto bơtê, bơtơl jơnau g^t wă tàm broă sền gàr bơta lơngăp lơngai dà lơgar ai gùt làng bol in; bơ\t bơtàu cau ling tàm càr “kăc màng, ngăc ngar, jăk chài, rơhời lơh pa; bơ\t bơtàu mpồl ling rơcang gàr lài pràn kơl dang, mpồl ling gàr [òn pràn kơl dang, uă tiah, geh nùs nhơm pin dờn sơlơ ngai sơlơ uă, tơl pràn lơh gơs ală kơnòl tu\ gơbàn geh bơta lơi.

- Ơ Đại tá, bơdìh mờ broă tàp ling, rơcang tam lơh, mpồl ling càr Dak Lak sền gròi broă lam sồr làng bol bè lơi kờ` pơgồp bal mờ broă tơnguh bơtàu lơh sa mpồl bơtiàn tàm càr dê?

Đại tá Nguyễn Thanh Xuân: Lơh jăt mờ lơh niam gơnoar ling klàng lơh broă tàm rài pa, mpồl ling càr geh lơh niam rơlao tai broă lam sồr làng bol, sền gàr làng bol, bơ\t bơtàu broă tam klăc bal, đềt mềr bal bơh ling klàng mờ làng bol; tơnguh bơta niam nùs nhơm pin dờn tàm làng bol, pràn kơl dang bơh tàm ală [òn. Tus bal geh cồng nha lơh jăt kơnòl tơnguh bơtàu lơh sa mpồl bơtiàn, lơh jăt niam broă pơlòng “Tus bal bơ\t bơtàu [òn lơgar pa” chồl pràn ală broă lơh “Kis g^t jơnau g^t adăt”, “Hùc dà kah tô dà”; tus bal dong kờl làng bol tơn jơh jơgloh, tơmù rơ[ah, sơndră, dong klàs cau gơbàn rềs àr mờ tơmù hoàc huơr bơh trồ tiah lơh aniai kờ` sùm di pal mờ bơhiàn mpồl ling khin cha jăk chài ling klàng làng bol dê.

PV: Ơi, ưn ngài Đại tá!

                                                                         Cau cih mờ yal tơngit K’Duẩn