VOV4.K’ho - Poh lài, pơrjum bơtàu tơnguh kơ\ kơljap kơphe Việt Nam bơh ồng Cao Đức Phát kuang atbồ gah cribơyai broă mờ lơgar ndai dà lơgar đơnbg lam neh geh bơyai lơh tàm [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak. Bulah ờ hềt ai tơlik ală broă lơh nàng bơ song jơh ală bơta ờ niam bơh gah lơh kơphe tu\ do, mơya ờ uă mpồl neh ai tơlik ală broă lơh bal, hời rơ hời bơ song ală bơta pràn bơh gah lơh broă kuơ màng do.

Đơng lam Pơrjum bơtàu tơnguh kơ\ kơl jăp sùm gah lơh kơphê Việt Nam, ồng Cao Đức Phát kuang atbồ Gah Lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar dà lơgar dê, neh đơs loh: Việt Nam lam bồ lài dunia bè bơnah kơphê rơta lơh geh, bol he kung gam lơh uă bè tam phan lơh gơlik phan ờ hềt gơs phan kă bro niam, mơya, să tờm broă hơ\ tơn kung geh uă ngan bơta ờ hềt pràn jak. Bơta dờng ngan rlau jơh tu\ do, là tam pa wơl 150 rbô lồ kơphê kra ràm, dờng sơnam, dilah ờ den kơphê lơh geh bơh Việt Nam dê geh gơmù uă ngan tàm pơgăp bàr pe nam tus. Broă dơ\ bàr là dong cau lơh broă sa sơngka sền gàr niam, đòm jăt ală bơta jak chài pa tàm broă lơh sa. Dơ\ pe là lơh pràn dong kờl mpồl lơh sa kă bro bơtàu tơnguh lơh gơlik phan niam, tăc mờ lơgar ndai ală phan bơna cèng mat kă bro Việt Nam.

Ală cau mờng chài lơgar ndai, đơs là, broă lơh bơtàu tơnguh kơ\ kơl jăp sùm neh tơlik tus gah lơh kơphê Việt Nam in bơh uă nam lài, mờ ală bơta ngan ngồn bè geh càn priă, ngui ală broă lơh sa pa…Mơya, 90% kơphê Việt Nam dê gơ wèt ală hìu cau lơh broă sa dê, den tàng kal ke ngan geh dùl broă lơh dipal ai jơh tơl nă cau in. Ồng Flavio Corsin kuang atbồ Dà lơgar- Mpồl bơceh lơh kă bro kơ\ kơl jăp sùm tàm Việt Nam, đơs:“ Bol he đơs dùl nam lài, bàr nam lài, pe nam lài…kung ndrờm bè hơ\ sơl, tài bơh kal ke, là rlau 600 rbô lồ, tu\ do lơh bè lơi nàng jơh ală cau lơh broă sa lơh kơphê Việt Nam dê đòm jăt geh broă lơh kơphê kơ\ kơl jăp sùm? Là rlau 500 rbô hìu cau lơh broă sa, den lơh bè lơi nàng dà lơgar dong kờl cau lơh broă sa lơh jăt bal?”.

Bulah kal ke geh broă lơh bal, mờ dipal ai rlau 500 rbô hìu cau lơh broă sa lơh kơphê tàm Tây Nguyên in, mơya, ală mpồl lơh sa kă bro, ală anih lơh broă kơlôi sơ nơng tàm lơgar neh geh ală broă lơh geh kuơ ngan tơnguh jơnhoa bơta niam, mờ cồng nha bơh lơh kơphê dê, dipal mờ ală tiah ngan ngồn. Pơnyơu bè Mpồl lơh sa kă bro bal sền gàr phan tam An Giang, rơ wah broă lơh kơlôi sơnơng, lơh niam wơl ù tàm ală tiah tam kơphê neh kra ràm jo\ sơnam. Ồng Huỳnh Trí Đức kuang atbồ Cơldu\ lơh broă bơtàu tơnguh phan bơna- di Mpồl lơh sa kă bro bal sền gàr phan tam An Giang, geh jơnau đơs bè do:“ Pal sơlơ lơh niam wơl ù nàng gơ gơ gơs nđiơm gơs wơl den hơ\ sồng gơtùi pơ gồp bơnah lơh tus broă tam kơphê kơ\ kơl jăp sùm, den bol a` sền dờng màng sinh học hữu cơ, kuơmàng là lơh niam wơl ù tiah dong ală rơyas chi geh tu\ kis dờng niam rlau, dong kờl tàm ală tu\ kis dờng bơh chi dê gơ in niam rlau, mờ do là ală phan bơna mìng là hữu cơ lơm”.

Tu\ do, sươn kơphê bơh Việt Nam dê geh rlau 640 rbô lồ, geh tam uă ngan tàm Tây Nguyên. Bơta ờ niam là uă ngan bă kơphê geh tam dùl e\t mờ rah rài tàm ală hìu cau lơh broă sa dê, mờ geh tus 90% khà hìu geh bă ù tam kơphê ờ hềt tus dùl lồ. Kơphê lơgar he dê neh tăc tus rlau 60 lơgar, mờ kơ nhoàl ù tiah tàm dunia, nam 2014, priă geh bơh tăc kơphê mờ lơgar ndai là 3 tơmàn 400 tơlak dolar Mỹ.

Ồng Cao Đức Phát pà gi\t: Pa do, Gơnuar atbồ lơgar neh geh Kơr nuăt sồ 210 bè chul chồl bơcri priă tàm broă lơh sa sươn sre, kuơmàng tàm broă lơh gơs phan. Gơnuar atbồ lơgar geh lơh geh tơl ală bơta niam ngan rlau jơh nàng ală mpồl lơh sa kă bro  lơh gơs phan tơnguh jơnhoa khà priă phan bơna kơphê mờ tơnguh bơngă mat kă bro kơphê Việt Nam, mơkung pơn jăt tai geh ală broă lơh chul chồl lơh sa kơ\ kơl jăp sùm. Ồng Cao Đức Phát kuang atbồ Gah Lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar dà lơgar, đơs:“ Bol a` kơ\p kờn ngan là, gơtùi đơs là kơ\p kờn uă ngan là kơphê bơh bol he dê geh tăc tàm drà dunia geh lơh gơs phan cèng măt kă bro Việt Nam uă rlau tai. Bol a` ring nùs bal là, kờn pal chul chồl broă lơh bal đah cau lơh broă sa mờ ală mpồl lơh sa kă bro, mờ ală gah geh gơ rềng lam lơh sa wơl. Bol he geh pơn jăt tai chul chồl mu\t lơh broă lơh bơtàu tơnguh broă lơh sa sươn sre Việt Nam kơ\ kơl jăp sùm, lơh bal đah dà lơgar mờ làng bol…mơya, nàng mu\t lơh geh den kờ` bơta lơh bal tơr gùm bal pràn bơh jơh ală gah geh gơ rềng dê”.

                                                }au mblàng Lơ Mu K’ Yến.