VOV4.K’ho - Trồ prang, ờ tơl dà tuh tàm kàl prang là bơta tòm lơh cồng nha tơnhào kơphe tàm Tây Nguyên gơmù, geh tu\ geh uă suơn ờ geh tơnhào. Mìng is tàm kàl prang nam do, geh rơlao 20 rơbô lồ kơphe tàm Tây Nguyên gơtìp bè bơta do, lơh cồng nha tơnhào tàm kàl tus do gơmù bơh 30% tus 70%. Kờ` dong kờl làng bol tềm pềr dà tuh, mờ cồng nha tơnhào kơl jăp kơphe in, anih lơh broă kơlôi sơnơng khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên gam lơh uă phan tuh dà pa mờ khà priă ờ kas, geh cồng nha loh làng ngan, pờ tơl^k niam broă bơsong dà tuh tàm kàl prang.

Hìu nhă ồng Hồ Sỹ Cương, kis tàm [òn 2, ntum Hoà Đông, kơnhoàl Krông Păc geh 1 lồ suơn kơphe pa tam bồ nam do. Tòm kơphe rơ\p 9 nhai, mơya neh hòn dờng mờ `hoa 1 thơ\k, ơnàng ntê bơh 50 tus 70 phơng, mờ hòn gơs niam tàm kàl prang duh. Ồng Cương pờ cầu dao ồs đèng, ni sơna tơl tòm kơphe geh mhoal dà bruh bơh bép [ồm dà tơrbo\ bal mờ ding dà geh crăp tàm tiah ù. Ồng Cương pà g^t, broă tuh dà tềm pềr do là bơh hìu lơh broă kơlôi sơnơng Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên lơh gơs mờ do là bơta krơi is kờ` lơh geh khà niam tàm suơn kơphe geh khà niam bè tu\ do: “Lài do, a` tuh dà mờ bép kờp bal là tơl niam tus rơlao 4 dơ\, tu\ do do tềm pềr mìng gam 1 mơ. Tòm kơphe a` tam bơh nhai 7 nam 2014 tus tu\ do mìng rơ\p 9 nhai, mơya a` đơs ngan là niam ngan, neh geh uă cau tus sền kờ` g^t. di lah cau lơi mờ lơh gơtùi den geh cồng nha ngan”.

Tềng gah suơn kơphe hìu ồng Cương là 1 lồ suơn kơphe bơh hìu nhă ồng Nguyễn Văn Long, kung geh ngui phan tuh dà tềm pềr bơh hìu lơh broă Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên lơh gơs sơl. Broă lơh do, geh ală kỹ sư bơh hìu lơh broă do lơh gơs, lơh 1 sơtèk dà dờng di pơgăp 2 khối dà geh [ồm bơh tơlung dà. Dà bơh sơtèk geh tuh tus tàm ală sèng kơphe bơh tàm ding dà neh tơ\t tàm tiah ù, mờ bơh tàm ală ding dà do geh tam pà bal mờ ală ding cao su dềt rơlao tơrbo\ bal mờ ală bép [ồm tàm ală tòm kơphe. Bal mờ hơ\, phơng geh klài bal mờ dà tàm sơtèk dà, jăt dà mu\t ndrờm bal tus tơl tòm kơphe, den tàng tòm kơphe geh hòn gơs mhar ngan. Ồng Nguyễn Văn Long pà g^t: “Khà dà tuh tềm pềr do mờ broă tuh dà ndai, bol a` go\ là geh kuơ tus mờ priă uă ngan mờ tus mờ dà ală cau lơh broă sa tàm do in. Di lah bol a` tam bè ờs den pal roh 3 nam tơnơ\ mờ sồng geh tơnhào, mờ tam bè broă tam wơl do den mìng 12 nhai bol a` neh geh tơnhào sơl”.

Jăt Tiền sĩ Lê Ngọc Báu, kuang atbồ hìu lơh broă kơlôi sơnong Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên yal, phan tuh dà pa jăt ntờc pơgồp bal mờ sih phơng bơh tàm dà, dong kờl tòm kơphe pa tam hòn gơs niam rơlao mờ broă tuh dà bè ờs. Di lah phan lơh broă pa do geh ngui tàm suơn kơphe tam wơl mờ broă bơkiar cồng, làng bol geh tơnhào tơn tàm nam tam sơnrờp. Tàm ală suơn kơphe gam p^c plai, tuh dà-sih phơng jăt broă lơh pa kung cèng geh cồng nha uă rơlao di pơgăp 20%, mờ tềm pềr uă ngan tus mờ ală broă tă priă. Tiến sĩ Lê Ngọc Báu pà g^t: “Phan tuh dà tềm pềr do geh ală bơta niam bè tơnơ\ do, lài ngan là tềm pềr dà tuh di pơgăp 20%, dơ\ 2 tai là tềm pềr phơng kali mờ Urê kung di pơgăp 20%, tài, phơng sih geh ai bơh dà tuh den tàng ală hoàc huơr roh rui tài gơl^k jăt mhoal ờ geh, ờ geh ngan, mờ kuơ màng là tềm pềr tơngai tuh dà mờ tơngai sih phơng. Dùl bơta niam tai bơh phan tuh dà do dê là phan geh lơh tàm lơgar, mờ gơtùi lơh is, làng bol kung gơtùi g^t crăp is. Tơnơ\ mờ tu\ bơto sồr 1 jơ, làng bol gơtùi tus tàm drà blơi phan geh tă mờ cèng rê crăp is tàm suơn tòm”.

Phan tuh dà tềm pềr geh hìu lơh broă Khoa học mờ kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên geh sền mờ bơsram bal bơh broă lơh lơgar Israel dê rơlao 10 nam lài. Ală kĩ sư lơh broă tàm hìu lơh broă kơlôi sơnơng neh lơh niam wơl, mờ nam 2014 den lơh tơlòng ai ală hìu tàm kơnhoàl Krông Păc in, khà priă bơcri tàm broă lơh tơl lồ geh bơh tàm 20 tus 30 tơlăk priă jăt mờ ding dà cao su he ngui. Ngui phan tuh dà tềm pềr do, làng bol tơmù tơngai lơh broă, tềm pềr dà tuh, phơng sih mờ priă tă cau lơh broă in, mờ gam geh tơl tus mờ broă tơnguh bơtàu kơl jăp suơn kơphe in. Phan tuh dà pa do gam kơ\p kờ` geh gơs là phan niam tàm broă ngui lơh geh cồng nha khà dà tuh tàm kàl prang Tây Nguyên in./.

Cau mblàng Ndong Brawl