Gơ wèt mờ làng bol kòn cau Bahnar, dà mbòr là rùp pơrya bơh bơta kis jŏ dê. Ală dà mbòr sùm gơ ơm hơ đơm jơng bơnơm, đah ngkời ƀòn, rềp brê dờng. Do geh sền là tiah ndu gơn rơh, geh yàng dà ơm. Bè hơ̆ den tàng, lài mờ tŭ ngui hiòng dà, làng bol bơyai lơh yàng nàng ưn ngài mờ dan brah yàng sền gàr. Dơ̆ lơh yàng dà mbòr sùm geh lơh tơnơ̆ kàl tơnhàu phan, tŭ ƀòn lơgar geh tŭ tơngai ơm rlô mờ rơcang ai kàl lơh sa pa in.
Rơcang dơ̆ lơh yàng in, làng bol bal mờ gơp pơs wàs dà mbòr, jì nhơt rŭ rơm, lơh niam wơl bòng dà. Cau ùr rơcang tơrnờm, prùh piang tàm ding đơr, trŭ gơm ală phan sa ờs mờng; cau klau den lơh tờm gơnơng, rơcang phan pơdơng lơh yàng bè iar, sur. Kra ƀòn - là cau geh bơngă pin dờn mờ wă wờng uă ngan bè bơhiàn bơh yau rơp lơh ală bơhiàn lơh yàng bơh yau. Tus bal dơ̆ lơh yàng dà mbòr tàm thôn Plei Tơngia, sơnah ƀòn Đăk Cấm, càr Quảng Ngãi, A Sinh pà git:
“Bơh dềt añ neh lòt jat mò pàng lòt sền dơ̆ lơh yàng dà mbòr. Pah dơ̆ tus bal, añ git loh rlau tai kơnòl sền gàr hiòng dà mờ bơhiàn bơh yau kòn cau he dê”.
Tàm dơ̆ lơh yàng, sap cing mồng mpong ntas nggồr chờ, gơ bởlrŭ bal mờ sap coanđuà jơng ƀòn lơgar dê lơh gơs dùl anih ờ mìng king crŭ, ndu gơn rơh mờ gam nggồr chờ tai. Kra ƀòn ơm bồ đap dà mbòr, rac yàng, jà brah yàng rê sền.
Tơnơ̆ bơnah lơh yàng nru gơn rơh, làng bol gơ rờm bal mờ nùs nhơm hô hơng bơh bơnah lơh chờ dê, mờ ală gùng tamya xoang rơlĕ rơlùn, lơbơn niam gùt dar tờm gơnơng. Tơl nă cau bal mờ gơp ñô tơrnờm, sa ală bơta phan sa mờ tam pà bal bơta chờ hờp. Do kung là dơ̆ nàng tàm bơrkuăt bal mpồl bơtiàn, sang tĕ ală bơta tam lah tam ring, gàr kơ̆ bơta tam klac bal tàm ƀòn lơgar.
Dùl bơta niam bơh dơ̆ lơh yàng dà mbòr dê là nùs nhơm ki ngàm brê bơnơm. Cau Bahnar ờ ngui dà dồ bă bu ba, mờ sùm sền gàr hiòng dà sàng goh. Làng bol pin dờn là, dilah lơh ƀơ̆ dà mbòr, brah yàng rơp gơ jrañ mờ cèng wơl bơta ờ bơtuah bơtuài. Mò Y Linh, dùl nă cau ùr dờng sơnam tàm thôn Plei Tơngia, sơnah ƀòn Đăk Cấm yal:
“Bol hi bơto kòn sau ờ gŏ di sang sồ siă tàm dà mbòr, ờ gŏ di koh kơl tờm chi gùt dar dà mbòr. Hơ̆ ờ mìng là adat bơhiàn, là niam chài mờ gam là broă nàng sền gàr bơta kis jơ̆ ai jơh gùt ƀòn in”.
Tàm rài kis tŭ do, dơ̆ lơh yàng dà mbòr kung gam geh làng bol kòn cau Bahnar tàm tiah đah mat tơngai mut càr Quảng Ngãi sền gàr. Ală broă lơh tàm dơ̆ lơh chờ kung pơgồp bơnah lơh gơ rề bơta niam chài jơi bơtiàn dê tus mờ nac lòt nhơl. Ồng A Ngoát, atbồ thôn Plei Tơngia, sơnah ƀòn Đăk Cấm, càr Quảng Ngãi pà git:
“Dơ̆ lơh chờ dà mbòr gam hòi là dơ̆ lơh yàng dà mbòr, là dơ̆ lơh yàng dà mbòr jat bơhiàn bơh yau kòn cau dê. Ală ngai lơh chờ dà mbòr là ală ngai mờ làng bol tàm ƀòn lơgar kis tàm nùs nhơm chờ hờp chờ hờn, ram mhŭ mờ dilah geh nac lòt nhơl sĕ còp ƀòn tàm dơ̆ do den kung geh wă rò bè ală cau pròc mhàm tờm jŏ ngai rê wơl tàm ƀòn”.
Dơ̆ lơh yàng dà mbòr kòn cau Bahnar dê ờ mìng là dùl bơhiàn niam chài gah huềng bơh yau mờ gam ai tơnggŏ bơta tàm sòr đah kòn bơnus mờ brê bơnơm, đah cau nă să is mờ mpồl bơtiàn. Tàm rài kis pa tŭ do, tŭ uă mờng kwèng rài kis ƀòn lơgar dê neh tam gơl, ală bơta niam dơ̆ lơh yàng dà mbòr dê sơlơ kờñ pal geh sền gàr mờ lơh niam.
Viết bình luận