Quảng Đức là dùl tiah tơrgùm làng bol yau ơm kis tàm tiah đah đơm dà dờng Cái, gơgơs tàm ală tŭ jòi rò, rề ơnàng bă ù Phú Yên lồi rài 16, bồ rài 17, gơ jăt bal mờ dơ̆ rồ ù rồ tiah bơh Phù Nghĩa Hầu Lương Văn Chánh dê.

Tàm tiah Quảng Đức, Dà dờng Cái tam pà gơs bàr sơnĕ (sơnah): hiòng dà dờng hòr rê tus đah Tô măt tơngai Lik, gơ hòr rê tus tiah pòt dà lềng Xuân Đài; dùl sơnĕ ndai gơ hòr rê tus tiah đah Jum, sơnđan măt dà dờng Hà Yến, gơ hòr tus tơnau Ô Loan. Ƀòn ơm tềng hơđơm jơng bơnơm A Man, đah lòt tus sơnĕ pe dà dờng – dùl ù tiah geh ală cau kơlôi sơnơng hòi là tiah “tìp dà – tìp bơnơm”.

Anih hơ̆ lơh geh bơta nàng làng bol in gờñ kơnhăp tiah ơm kis, tăc blơi mờ gơgơs ală broă lơh mờ tê. Tàm hơ̆ geh broă tàñ bơrteh mờ broă lơh ù buh. Tus tŭ do, tềl lời wơl broă lơh yau kung gam mpờl gŏ tàm ală hìu bơnhă neh geh tŭ geh uă rơnàng lơh ù buh. Dùl nă làng bol Quảng Đức pà gĭt:

“Rài yau tàm ƀòn do lơh phan ù buh lơm gời. Bè yang, sơvàk, sơ iŏ…uă ngan. Oh mi, jơi nòi tàm ƀòn ndrờm bè hìu lơi kung lơh ù buh lơm”.

Jăt ală kơlôi sơnơng kah yau mờ jòi sền phan yau, broă lơh ù buh Quảng Đức neh gam bơh pơgăp rài XVII tus bồ rài XX. Bơh dùl broă lơh mờ tê ƀòn lơgar dê, phan bơna ù buh geh tăc blơi tàm tiah tàm gùl lơgar, tiah Trường Sơn- Tây Nguyên mờ ală kơnhoàl ù tiah ndai. Bàr pe phan bơna gam geh jòi gŏ tàm ală ơhò gơ bŭ gơkram tàm dà, tă pơgồp tai sră nggal cơng tàng bè gùng lòt rê tăc blơi bơh ală gơnru ù buh kềng gah dà dờng Cái.

Mơya mờ ală cau kơlôi sơnơng, bơta kwo bơh Quảng Đức dê gam gơ ơm tàm ală tềl lời wơl bơh dùl ƀòn broă lơh yau. Ồng Nguyễn Danh Hạnh, Cau kơlôi sơnơng jơnau kah yau – niam chài, pà gĭt:

“Lòt sền tàm ƀòn Quảng Đức den bol he gŏ là gam uă ngan tềl lời wơl bơh dùl broă lơh ù buh geh bơh jŏ rài. Is ồn, tềng hơđơm jơng bơnơm geh bàn uă ngan ƀàng sang phan bơna. Ală nam rê hờ lài, jŏ mờ do pơgăp 10 tus 15 nam, tŭ lòt sền tàm ƀòn Quảng Đức den bol hi gam sền gŏ bàr pe tềl lời wơl tềl bơnhă buh lơh bèp kơndoh kòp dê. Hơ̆ là ală bơnhă buh yô yau ngan”.

Ală ƀlàng sang ù buh, tềl lời wơl bơnhă buh mờ ală nsàng phan bơna gơ ơm wơl tàm dơlam ù gơgơs ală “pang kah yau” is ồn. Bơh hơ̆, ală cau kơlôi sơnơng gơtùi lòt jòi wơl ală tŭ gơgơs, bơtàu tơngguh mờ tam gơl bơh dùl broă lơh mờ tê gơ jăt bal mờ làng bol kis tàm tiah đah đơm dà dờng Cái. Tàm pơrjum cribơyai “Prăp gàr mờ ngui niam bơta kwơ Phan lời wơl niam chài ù buh Quảng Đức” bơh Hìu prăp gàr phan kwơ yau Phú Yên mờ Mpồl Ătbồ Sươn bal phan dơlam ù Phú Yên bơyai lơh, ală cau ătbồ, cau gĭt wă jrô mờ pơgru bơto đại họk pơn jăt tai lơh loh ală bơta kwơ kah yau, niam chài mờ lòt jòi sền phan yau ƀòn ù buh dê.

Pơgru dờng, Tiến sìh ồng Nguyễn Văn Kim, Phó Chủ tịch Mpồl duh broă Phan lời wơl Dà lơgar, đơs là: bơta kwơ pal sền ngăc ngan bơh ù buh Quảng Đức dê gơ ơm tàm bơta pơgồp bal đah phan ngui lơh ƀòn yau mờ pràn bơceh lơh bơh cau chài lơh phan dê.

“Krơi is ngan bơh ală gơnru ù buh suàn do là ală bơta kwơ gơ cèng bơta ƀòn yau, nùs nhơm bơceh lơh, gơ jăt bal mờ ală tŭ rồ ù rồ tiah bơh bă ù đah Jum bơh ală bơtau rài Nguyễn dê. Is ồn là broă ngui ală phan ngui lơh bơh ƀòn lơgar dê, bơh ù gờl, bơh dà lềng, bơh ồs mờ bơh càl dê, bal mờ bơta bơceh lơh bơh kòn bơnus dê nàng lơh gơlik geh phan bơna ù buh suàn. Broă ngui kơn doh kràng mhàm nàng lơh gơlik geh phan bơna ù buh lơh tơl nơm phan bơna geh bơta krơi bơta niam chài rơgơi is. Hơ̆ là dùl tàm ală bơta kwơ krơi is ngan mờ niam bơnĕ ngan bơh ù buh Quảng Đức dê”.

Tàm ală tềl tơnggŏ đal gŏ ù buh Quảng Đức, tăp men geh tềl lời wơl kơn doh kràng mhàm geh ală cau kơlôi sơnơng is ồn sền gròi. Do là dùl bơta is rơmis gơ jăt bal mờ bơta chài bơceh mòn mờ ală phan ngui lơh ƀòn yau dê, pơgồp bơnah lơh gơlik geh muh măt is bơh ală gơnru ù buh do dê tàm kơlôi sơnơng ù buh suàn Việt Nam. Phó Pơgru dờng, Tiến sìh ồng Đặng Văn Thắng, Lam bồ Ƀộ môn Jòi sền kơlôi sơnơng phan yau, Klờng Đại họk Khoa học Xã hội và Nhân văn ƀòn dờng Hồ Chí Minh, đơs là pal pơn jăt tai kơlôi sơnơng nền kơnhoàl ù tiah bơnhă ù buh nàng gĭt nền sơnam, bơta chài bơceh mòn mờ bơnah phan ngui lơh.

“Lài jơh pal lòt sền, jòi rồ nền tiah bơnhă ù buh nàng gĭt nền sơnam. Dơ̆ bàr là bơh jak chài măy mŏk mblàng sền men kràng mhàm geh lơh gơlik bè lơi, ù bè lơi, nàng tơnơ̆ do gơtùi dong làng bol jòi wơl bơta ù hơ̆ mờ lơh wơl broă lơh”.

Broă lơh ù buh Quảng Đức ngai do ờ gam gàr geh muh măt yau. Bàr pe bơta chài neh lời hŭi roh tĕ, bơnhă buh mìng gam tềl lời wơl lơm, ală phan bơna gam wơl geh lời prăp tàm hìu prăp gàr phan kwơ yau, ală phan jòi tơrgùm mờ jơnau kah wơl làng bol dê. Mơya bơh ală bơta lơi gam wơl, dùl gùng lòt prăp gàr mờ bơtàu tơngguh gam geh pờ tơlik. Tàm ală jơnau neh lơh nền bơ̆t bơtàu Sươn bal phan dơlam ù Phú Yên wèt tus sră jờng rơ Sươn bal phan dơlam ù gùt plai ù UNESCO, ù buh Quảng Đức geh ală cau gĭt wă jrô dan tơmŭt tàm ală anih phan lời wơl niam chài.

Bơh ù, ồs mờ mpàng tê cau chài lơh phan dê, ù buh Quảng Đức neh gơgơs dùl jơnau kah wơl bơh làng bol kis kềng gah dà dờng Cái. Ală tềl lời wơl gam wơl ngai do ờ mìng yal jơnau bè dùl broă lơh mờ tê neh lòt gan tŭ tơngai lơm mờ gam lời prăp dùl bơnah jơnau kah yau niam chài bơh bă ù Phú Yên yau – ală bơta kwơ gam geh jòi wơl, prăp gàr mờ jàu pơrdờn ai rài tơnơ̆ do in.