Dơ̆ sơn rờp lam hìu bơnhă bơh sàh Buôn Đôn, càr Dăk Lăk lòt tus tiah drà Nha Trang, càr Khánh Hòa ơm rlô să, bi Y Trang Niê kờñ ngan sền nsừc dà lềng, càl dà lềng, lòt nhơl, sền ƀòn dà lềng mờ sa ală phan bơkah bơh dà lềng. Bi pà git: “Bol hi tus ndo tryăng sền ƀòn dà lềng Nha Trang, rê tiah dà lềng Dốc Lết nàng um, dà lềng tàm do ờ jrô, nsừc dà lềng ờ dờng, ờ pràn, gam sa phan dà lềngt ai. Dilah gơl gùng rơndeh lòt mhar Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột lơh gơs gờñ den broă lòt rê, kă bro phan tàm do kung bè nac lòt nhơl tus ndo rơp uă rlau. Ai gùng lòt tŭ do den kuèl mờ kơh uă ir”.

Bơh jơnau kờñ mùl màl nac lòt nhơl dê, ală mpồl lơh sa kă bro lòt nhơl tàm càr Khánh Hòa mờ càr Dăk Lăk gam rơcang lài tơrbŏ bal lơh phan bơna tơrbŏ bal 2 tiah. Ồng Nguyễn Minh Trí, Kông ty lòt nhơl Travel, càr Dăk Lăk pà git: “Dùl gơl gùng lơh gơs rơp geh tai uă anih tus rlau, gơl gùng hơ̆ ờ mìng geh dà lềng, geh brê, mờ gam geh niam chài, phan sa tai. Rơp tơrbŏ bal càr Dăk Lăk mờ càr Khánh Hòa gơ gơs 1 phan bơna wil tơl. Tàm 3 ngai, tŭ nac lòt nhơl tus Khánh Hòa den ờ mìng geh um dà lềng, rơp sĕ còp tiah đah mat tơngai lik càr Dăk Lăk lòt sền ñrùh dà Nghênh Phong, guh tus tiah đah mat tơngai lik Dăk Lăk sền git niam chài, dà croh, brê bơnơm, tơnau dà, ñrùh dà”.

Bơh bơta geh ngan hơ̆, uă mpồl lơh sa kă bro tàm 2 càr gam pơgồp bal lơh ală phan bơna tơrbŏ bal 2 tiah, rề ơnàng ù tiah lòt sền ai nac lòt nhơl in, ala mờ mìng ngui is tơl anih tus. Broă 2 càr geh tơrgùm dùl bơh 4 càr lài do neh lơh gơlik dùl “pang rùp lòt nhơl” li la bơta niam chài, bơ tòm tơrgùm càl, tơngai, bồt dà lềng, kơh bơnơm, brê bơnơm mờ ù tiah niam chài ală jơi bơtiàn. Tơl tiah digơlan geh bơta pràn is, tŭ tơrbŏ bal rơp lơh gơs ală phan bơna tàm dong kờl gơp, dong gùng lòt bơh nac lòt nhơl dê li la rlau, ơm wơl jŏ rlau mờ tă dơ̆ ngui uă rlau. Do kung là bơnàng jă nàng mpồl lơh sa kă bro in bơceh lơh ală tour lòt nhơl “Dùl gơl gùng – uă bơta sền git”, rơhời tam gơl lòt nhơl ù tiah bơh ngui bơta pràn gơ gơs bơtàu tơnguh kơ̆ kơnhăp, geh bơta niam uă.

Phó Giáo sư – Tiến sìh ồng Lê Chí Công, Lam bồ Gah lòt nhơl, Hìu bơsram Đại họk Nha Trang pà git, Tây Nguyên – Tiah đah jum tàm gùl lơgar là ù tiah bơtàu tơnguh is ồn, tơrgùm brê – dà lềng – kơh bơnơm mờ bơta niam chài ală jơi bơtiàn. Bulah bè hơ̆, bơta gơ kòl dờng ngan rlau jơh tŭ do kung gam là phan bơna gùng lòt tơrbŏ càr Khánh Hòa mờ càr Dăk Lăk ờ hềt ndrờm bal, broă jun pơndiang nac roh uă tŭ jơ, lơh gơ rềng  tus bơt bơtàu tour lòt nhơl tơrbŏ bal ală tiah. Bơdìh hơ̆ tai, bơta ờ tơl cau lơh broă mờ pràn jak ngui jak chài – măi mok kung gam kơryan bơta tam gơl pràn bơh lòt nhơl tiah do dê.

Ồng Lê Chí Công đơs là, ală tam gơl pràn kuơmàng geh Pơrjum dờng dơ̆ XIV bơh Đảng dê git nền hơ̆ là “jơnau hơ” ai ală bơta ờ niam do in: “Lài ngan jat añ den tam gơl pràn bè tơrbŏ bal phan bơna rơp lơh gơlik bơta ƀuơn nàng lơh gơs ală gơl gùng mờ ù tiah lòt nhơl tàm tơrbŏ bal ală tiah, tàm tơrbŏ bal geh cồng nha đah tiah kơh bơnơm mờ tiah kềng gah dà lềng, bơh hơ̆ tơn jŏ tơngai ơm bic wơl, tơnguh priă tă dơ̆ ngui mờ tơnguh bơta pràn tàm pơrlòng bơh anih tus dê. Dơ̆ 2, bơtàu tơnguh cau lơh broă lòt nhơl geh bơta niam uă, gơ jat bal mờ bơta is ồn niam chài – brê bơnơm bơh tiah do dê, rơp pơgồp bơnah tơnguh bơta niam broă drơng ala, chồl tơnguh lòt nhơl mpồl bơtiàn mờ lơh geh broă lơh kơ̆ kơnhăp ai làng bol tàm ƀòn lơgar in”.

Git loh gùng dà, broă lơh dờng bơh Pơrjum dờng dơ̆ XIV dê, ală mpồl lơh sa kă bro càr Khánh Hòa rơcang lài rơndap tap sèng broă lơh, wèt tus ală bơta phan cèng bơta sền git uă, tơnguh bơta niam broă drơng ala mờ tàm tơrbŏ bal ală mpồl lơh gơlik phan. Củ tịc Ală mpồl lòt nhơl càr Khánh Hòa ồng Phạm Minh Nhựt pà git: “Bol hi rơp ngui jơh ală bơta lơi mờ bol hi geh tŭ do, lơh bè lơi nàng gơtùi lơh gơs ală broă lơh, ală phan bơna, broă drơng ala, tơnguh bơta niam drơng broă. Lơh bè lơi nanfg nac lòt nhơl tus mờ càr Khánh Hòa uă rlau, jơnau kờñ lơh geh 2 nơm sồ jat Jơnau lơh nền tàm pơrjum dờng dơ̆ XIV. Kờñ pal đal git wơl, rơndap tap sèng wơl, tam gơl sồ, bơtàu tơnguh lơh sa tàm pơdar jat gùng dà tơlir mờ kơnhăp kơ̆. Do ờ di là broă lơh, mờ là jơnau kờñ ngan ngồn pal lơh”.

Khánh Hòa là càr geh gah lơh sa bơrlŭ bal lòt nhơl bơtàu tơnguh ngan rlau jơh tiah đah jum tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên mơya bơta pràn kung gam ờ hềt geh ngui dipal, ngan là bơh broă ờ tơl ală anih tờm blơi phan, broă drơng ala dờng; lơh sa mang ờ hềt geh tơng gơs loh làng. Lòt nhơl Khánh Hòa ờ hềt ngan ngồn ngui niam gơnoar broă tề lam, dong kờl pràn ai ală tiah rềp bal in.

Mờ jơnau kờñ wă 18 tơlak 800 rbô dơ̆ nac, priă lơh geh 77 rbô tơmàn đong tàm nam 2026, Khánh Hòa gam kơp kơnờm lòt nhơl ngan ngồn gơ gơs là gah lơh sa tờm, tă pơgồp kuơmàng ai tŭ tơngai gơguh lơh sa 2 nơm sồ càr dê in. Ồng Nguyễn Long Biên – Phó Củ tịc Anih duh broă Làng bol càr Khánh Hòa đơs loh: “Bol he kờñ pal tơrbŏ bal, lơh gơs ală phan bơna cèng 2 bơta niam chài is ồn. Bol he geh uă tŭ niam tài uă bơta niam chài, ù tiah nàng bơtàu tơnguh. Mờr tus den pal tơrgùm ai uă broă lơh, pờ tai uă dơ̆ par, uă gùng pa. Bơyai lơh ală broă lơh cèng bơta ndrờm pal, lam lơh yal tơnggit kung pal ndrờm pal sơl”.

Tàm tŭ tơngai pa, tàm tơrbŏ bal tiah Tây Nguyên mờ Tiah đah jum tàm gùl lơgar ờ mìng là broă lơh tềng đap mat, mờ gam là gùng dà, broă rơndap lơh jŏ jòng. Tŭ bơta phan bơna geh tă bơsong, mpồl lơh sa kă bro tam gơl pa bồ tơngoh kơlôi sơnơng, càr rơcang lài lơh gơlik ù tiah bơtàu tơnguh, lòt nhơl Khánh Hòa đơs is mờ Tiah đah jum tàm gùl lơgar đơs bal gơtùi brồ guh ngài rlai, bơtàu tơnguh kơ̆ kơnhăp mờ tă pơgồp ngai sơlơ uă ai lơh sa kơnhoàl ù tiah mờ dà lơgar in.