Gơ wèt mờ cau K’Ho tàm càr Lâm Đồng, cing mồng geh mat tàm tơl broă, tơl tŭ jơ kuơmàng ngan rlau jơh bơh rài kis kòn bơnus dê: Bơh tŭ deh, dờng mờ tus tŭ sang rài rê mờ mò pàng. Sap cing là dà đơs nàng yal bè nùs tồr, là dang che tàm bơrkuăt bal ƀòn lơgar. Bơh nam 2005 tŭ UNESCO dờp ù tiah niam chài cing mồng Tây Nguyên là phan niam chài lời wơl mblàng wơl mờ bơr, mờ phan niam chài lời wơl ờ di phan bơna bơh kòn bơnus dunia dê, dùl nhơm pa gam khồm mut tàm ală ƀòn tàm broă prap gàr, ngui niam bơta niam chài cing mồng. Bi Ka Hes, 30 sơnam, cau tàm mpồng cing mồng cau ùr Đồng Đò, sàh Bảo Thuận, càr Lâm Đồng yal: “Añ git dròng cing jañ mồng tŭ gam bơsram kâp pe, geh cau chài jak ngan là kra ƀòn ồng K’Tếu bơto. Là cau tàm mpồl cing mồngc au ùr bơh ƀòn dê, añ rơp pơn jat tai pơlam tàp, sơlơ tơnguh tai bơta git wă nàng dròng chài ală jơnau cing cau K’Ho dê. Añ kờñ ngan tài gơtùi tă pơgồp dồ êt bơta pràn dềt rơhền tàm broă prap gàr mờ sền gàr niam chài cing mồng”.

Tàm ală tiah geh gal làng bol kòn cau K’Ho tàm càr Lâm Đồng, ală cau chài neh pờ uă ơdŭ bơto dròng cing jañ mồng tàm hìu niam chài mpồl bơtiàn, tàm hìu bơsram ơm sa bic tơn halà tàm hìu is. Ờ geh sră pơ àr bơto, ală oh, ală sau pa tàu, ơruh pơnu, cau ùr bơsram geh bơsram “git sap cing mờ tồr, bơsram bơta chài gàr sap mờ plai nùs, kờñ niam chài tơngu rơyas kòn cau dê”. Bi Ka Hem, 32 sơnam kung là cau tàm mpồl cing cau ùr Đồng Đồ, sàh Bảo Thuận pơn yờ să pà git: “Añ kờñ ngan niam chài cing mồng kòn cau he dê den tàng neh bơsram, bơh bơta bơto wơl bơh ală wa, ală kồñ git cing mồng dê. Tus tŭ do, añ git uă jơnau cing bè gờm chờ wă nac, hòi dan kàl lơh sa, lòt tam kòi.. Añ bal mờ mpồl cing, mpồl tamya xoang lòt lơh tàm uă anih, tiah lòt nhơl tàm Di Linh, Bảo Lộc, ñrùh dà Prenn – Dà Làc. Mpồl bol hi dê lơh li la ngan, geh dròng cing, tamya xoang, nhơl đờng goòng bơh yau mờ gle, kơrla, đờng t’rưng… nàng kờñ yal tơnggit bơta niam bơh niam chài kòn cau he dê tus mờ nac lòt nhơl, mờ geh tai priă jền tàm ală tŭ ru broă lơh suơn sre, bal mờ hơ̆ gam pơgồp bơnah yal tơnggit, prap gàr niam chài cing mồng kòn cau he dê”.

Tàm bơta tàm pơn jat rài kis niam chài dê, sap cing mồng cau K’Ho dê tŭ do ờ mìng mpong ntas nàng tàm tơrbŏ kòn bơnus mờ brah yàng, mờ gam đơs nền bơta kis pràn ngan bơh niam chài kòn cau dê, mờ ală rơnàng pa: sền gàr, ngui niam bơta niam chài, lơh bơta gơn kơnờm bơtàu tơnguh tàm rài kis pa. Tus bal bơto niam chài cing mồng tàm ƀòn mờ tàm ală hìu bơsram kòn cau ơm sa bic tơn tàm ƀòn lơgar, cau chài Da Cha Vũ Bảo, 44 sơnam ơm tàm thôn Đồng Đò, sàh Bảo Thuận pà git: “Bơh tŭ geh bơto wơl niam chài cing mồng, añ chờ hờp ngan, kơp kờñ ală rơnàng kòn sau tàm pơ dờn wơl nàng prap gàr, sền gàr bơta niam chài bơh yau niam bơnĕ bơh mò pàng dê. Tŭ do, sàh Bảo Thuận neh geh tiah lòt nhơl mpồl bơtiàn bè tơnau dà Kala, neh bơyai lơh ală mpồl cing mồng lòt lơh drơng nac lòt nhơl in, dong lơh gơlik tai priă jền, tàm hơ̆ geh mpồl cing mồng cau ùr. Kơnờm să jan hàng niam, lơbơn niam bal mờ bơta chài rơgơi, nac lòt sền, nac lòt nhơl kờñ ngan sền mpồl cing mồng cau ùr lơh, lơh gơlik bơta niam krơi is bơh niam chài cing mồng dê đơs bal, mpồl cing mồng cau ùr kơnòm să cau K’Ho dê đơs is”.

Jat ồng K’Hữu – kwang bàng cơldŭ niam chài mpồl bơtiàn sàh Bảo Thuận, kơnờm ală tă pơgồp ờ git glar bòl bơh ală cau chài dê, bal mờ bơta dong kờl bơh dà lơgar dê, pah nam, ală ơdŭ bơto dròng cing jañ mồng tàm sàh sùm geh gàr sùm. Bơh hơ̆, ală dơ̆ lơh chờ ờs mờng bơh ƀòn lơgar dê bè lơh yàng hòi mìu, lơh yàng chờ sa piang kòi pa, ală jơnau dròng cing jañ mồng, tamya xoang, gơ jat bal mờ ală broă lơh pơrlòng niam chài.. neh rơhời geh lơh wơl. Ồng K’Hữu pin dờn, mờ ală gùng dà broă lơh, bơta lơh nền bơh Đảng, Dà lơgar dê bè niam chài, rài kis nùs nhơm bơh cau jơi bơtiàn dồ êt nă cau dê rơp ngai sơlơ bơtàu tơnguh: “Tàm nam pa 2026 do, gơnoar atbồ 2 kâp neh lơh broă kơ̆ kơljap, bơta kơp kờñ ngan rlau jơh bol hi dê là pal sùm sền gàr, prap gàr mờ ngui niam bơta niam chài ờs mờng jơi bơtiàn dê bè niam chài cing mồng, ồi kòn cau, tàñ phan gle đơr… ală broă mòn phan mờ tê bơh yau. Tàm hơ̆, Đảng, Dà lơgar pơn jat tai sền gròi, dong kờl lơh wơl ală dơ̆ lơh chờ ờs mờng ƀòn lơgar dê, prap gàr, sền gàr, ngui niam bơta niam chài cing mồng tàm rài kis pa”.

Sơnam pa – kàl lơh chờ, kàl sa nam hùc nhai bơh cau K’Ho dê đơs is mờ ală jơi bơtiàn tàm Tây Nguyên đơs bal, sap cing mồng gam mpong ntas, tàm tơrbŏ jòng tus ală ƀòn. Sap cing mồng gam pơn jat tai geh tàm pơ dờn wơl bơh cau kra tus cau kơnòm să, ơruh pơnu, bơh lơh chờ ờs mờng tus ală anih lòt nhơl mpồl bơtiàn, lơh gơlik bơta pràn pa.