Đềt mềr mờ broă lơh ù buh git nđờ jơ̆t nam do, mò Lương Thị Hoà mờ ồng Lâm Hùng Sổi, do là bàr nă cau chài dờng sơnam tàm ƀòn lơh ù buh Bình Đức, thôn Phan Hiệp, sàh Bắc Bình, càr Lâm Đồng dê là ală cau “tòm chi dờng” bơh ƀòn lơh broă dê. Gơwèt mờ mò ồng, bơta kwơ bơh broă lơh ù buh Bình Đức dê ờ mìng là tàm bơta nền nòn bơh niam chài dê bè pin dờn mpồl bơtiàn kòn cau Prum mờ gam là jơnau yal bè broă lơh sùm nàng gàr broă lơh ù buh tàm rài kis pa. Mò Lương Thị Hoà pà git: “Añ bơsram broă lơh do bơh mò Đặng Thị Quá, mò bơto añ gơs, añ lơh tơn, lơh ndrờm bal tơn, kờñ bơceh lơh tai den añ pal bơsram tai mờ mò. Añ sơn đờm bơsram bơh pơgăp tàm nam 1978 – 1979”.

Ồng Lâm Hùng Sổi pà git: “Lài do ƀòn do geh rơlao 120 hìu lơh ù buh, tŭ do gam ờ tus 20 hìu. Tài ù lơh ngai sơlơ ờ geh, kal ke tàm broă jòi ù rơlao ờ lài. Lài do broă lơh ù buh gơtùi kis, tŭ do mìng gam ai să lơh nàng geh priă”.

Ƀòn lơh ù buh Bình Đức neh geh rài yau, đềt mềr mờ rài kis, bơhiàn kòn cau Prum dê. Broă bơto wơl mìng geh lơh mờ gùng đơs mờ bơr mờ lơh pah ngai bơh broă lơh “Mè bơto kòn bơsram jăt bal”. Mờ mpàng tê chài bal mờ ală cơn đoà jơng lòt pơdar gùt dar kơƀàng lơh ù, ală cau chài neh lơh gơs ală pơnai ù kơnàng ờ geh kwơ gơs ală bơta phan niam bơnĕ ngan.

Mờ bơta kwơ krơi is, ngai 29 nhai 11 nam 2022 Mpồl Jăk chài, Bơto bơtê mờ Niam chài bơh Liên hợp quốc (UNESCO) neh ai broă lơh ù buh kòn cau Prum tàm Khà măt Phan lời wơl niam chài ờ di phan bơna pal geh prăp gàr jal mhar. Do mùl màl là bơta ai tơngŏ, sền kwơ bơh dunia dê bè dùl bơta niam chài, mơya kung là jơnau “nting bơto” nàng làng bol in wă rơlao bè bơta kwơ bơh phan lời wơl dê, bơh tŭ hơ̆ geh ală gùng dà broă lơh nàng prăp gàr, sền gàr bơta niam chài krơi is jơi bơtiàn dê.

Tŭ do, tàm bơta dà lơgar lơh pràn broă tam gơl sồ, ƀòn lơh ù buh Bình Đức kung gam tam gơl sơl. Rơnàng kơnòm să là ală cau tŭ lơi kung rơcang lài tam gơl pa bồ tơngoh, ngui măi mok sồ tàm broă prăp gàr phan lời wơl mờ ai phan geh lơh bơh ù buh kòn cau Prum Bình Đức dê tus ngài rơlao.

Lŏ Xích Mai Chi deh tàm hìu nhă neh uă rơnàng lơh ù buh, den tàng gờñ ƀô ù, ƀô ñhŭ pah tŭ buh ù. Mơya ala mờ broă buh mờ lòng hờ bơdìh ù tiah bè ờs, lŏ neh kơlôi sơnơng lơh gơs bơnhă nàng buh mờ chah; ala mờ broă mìng tăc ai cau tus blơi in bè lài do, tŭ do lŏ neh ai phan geh lơh tơmŭt tàm YouTube, Facebook, Zalo nàng yal mờ dờp geh uă cau kờñ blơi tàm càr mờ bơdìh càr. “Hìu nhă añ đềt mềr mờ broă lơh ù buh bơh jŏ ngan. Bơdìh mò7 ală bơta phan ờs mờng bè glah ù, glah, bơnhă lơh ƀañ, glah trŭ dà…  añ gam cih jơnau, lơh video yal phan geh lơh tàm internet mpồl bơtiàn. Kơnờm mờ hơ̆, cau blơi git tus uă rơlao. Bè ờs pah nhai, añ tăc geh rơlao 200 nă cau tàm gùt lơgar”.

Ală gơl clip lơh tàm broă bơcă ù, lơh gơs rùp, buh ù… ờ mìng là jơnau yal bè broă lơh ù buh bơh kòn cau Prum tàm tiah do dê mờ gam dong kờl ai phan geh lơh bơh ù buh Bình Đức lik bơdìh ƀòn lơgar, tus mờ drà kă bro ngài rơlao, ơnàng rơlao.

Bal mờ jơnau kơ̆p kờñ do, lŏ Dụng Nguyễn Thị Tường Vôn, dùl nă cau kis tàm ƀòn Bình Đức kung neh dờp broă lơh ờs mờng bơh mè mờ mò lời wơl sơl. Jăt lŏ Vôn yal, tŭ phan geh lơh geh tơnguh bơta kwơ broă lơh mờ yal mờ jơnau yal niam chài, bơta kwơ bơh phan geh lơh geh uă rơlao mờ kơl jăp rơlao uă ngan pơn drờm mờ broă mìng geh tăc dùl bơta phan geh lơh bè ờs. “Bơh lài tus tŭ do ală hìu lơh ù buh tàm ƀòn Bình Đức do mìng tăc jăt broă lơh ờs mờng, hơ̆ là mìng geh tăc tàm dùl bă bè tàm drà, tàm ală cau tus blơi, tŭ do he pal pờ ơnàng rơlao tàm ală măi mok sồ, dan cih măt tàm ală drà kă bro bè là Shopee ha là Lazada… den añ bơtàu tơnguh jăt broă lơh do. Lơh bè lơi nàng ù buh añ dê geh cèng broă lơh sa, mờ ai tơngŏ bơta kwơ bơh ƀòn lơh ù buh Bình Đức dê”.

Ồng Trần Quốc Tuấn, Phó Chủ tịch Anih duh broă Làng bol sàh Bắc Bình, càr Lâm Đồng pà git, tơngai do, sàh neh mhar jòi geh ală khà priă, tàm hơ̆ uă ngan là Broă lơh jơnau kờñ Dà lơgar dê bè bơtàu tơnguh lơh sa tiah làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau nàng dong kờl bơto broă lơh, bơcri priă blơi phan bơna mờ lơh pràn broă tam gơl sồ tàm ƀòn lơh broă. Bal mờ hơ̆, sàh gam sền kwơ tàm broă rơcang bơto jơnau git wă bè măi mok yal tơngit, bơto sồr livestream tăc phan, yal phan geh lơh tàm măi mok sồ ai làng bol in. “Tŭ do, lơh ù buh kòn cau Prum tàm ƀòn Bình Đức gam geh tơngŏ bơtàu tơnguh niam, rùp rài uă bơta rơlao, drà tăc geh ơnàng rơlao. Bơta kwơ màng ngan là broă lơh ờs mờng do geh prăp gàr mờ pơn jăt tai geh lơh mờ broă ală bơyô kơnòm să yal mờ tăc tàm ală măi mok mpồl bơtiàn”.

Kơnờm mờ internet mờ phan geh lơh bơh ù buh ờs mờng Bình Đức, thôn Phan Hiệp, sàh Bắc Bình, càr Lâm Đồng dê geh uă cau git tus. Broă ai phan geh lơh bơh ù buh tàm măi mok sồ gam lơh geh gùng tơrbŏ bal kơl jăp, nàng jơnau ƀòn lơgar, jơnau lơh broă bal mờ jơnau pin dờn niam chài kòn cau Prum geh prăp gàr kơl jăp mờ tăc tus tàm ală tiah ngài rơlao.