VOV4.K’ho - Bal mờ broă mu\t lơh niam kơnòl broă mblàng yal mờ ală dà kòn cau tàm tiah Tây Nguyên, rlau 10 nam do, Anih lơh broă sùm Anih jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên gam lơh oh mi bal mờ [òn B’Hôk, ntum Yang Tao, kơnhoàl Lak, càr Daklak, kờn pơn jờng làng bol mu\t lơh niam ală gùng dà broă lơh bơh Đảng mờ kơrnoat boh lam dà lơgar dê, sơr lèt gan kal ke lơh ngan brồ guh tàm rài kis. Kuơmàng, pa do, Anih jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên neh hòi jà Mpồl lơh sa kă bro là Mpồl lơh sa kă bro is Bơcri priă rơndăp broă lơh Mễ Trì, geh anih lơh broă tàm Hà Nội dong kờl rlau 400 tơlak priă nàng lơh hìu bơta nđàc pà 5 hìu bơnhă kal ke ngan in.

            Bơh lài mờ dơ\ sa Tềp bơhiàn Bính Thân nam 2016, [òn B’Hôk, ntum Yang Tao, kơnhoàl Lak, càr Daklak neh dờp geh jơnau yal chờ hờp: geh 5 hìu làng bol kòn cau geh pà hìu bơta nđàc. Anih lơh broă sùm Jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên neh pơgồp bal mờ Mpồl đơng lam Đảng, Gơnoar atbồ ntum Yang Tao bal mờ kuang bàng [òn B’Hôk lòt sền nền ngan, sac rwah 5 hìu làng bol kal ke ngan bè hìu ơm nàng dong kờl. Tàm hơ\, hìu bơnhă bi H’Bac Teh là dùl tàm ală hìu bơnhă geh rài kis kal ke ngan rlau jơh. Tàm hìu dềt ngan neh jơh ồm lề, hìu gời lơm ờ geh dùl bơta phan lơi, 3 nă kòn gam dềt rơgai rơgong ờ tơl pràn tài bơh ờ geh tơl piang sa àu soh, kòp tê jê să, bi H’Bac Teh ờ khin ngan tu\ boh bơr mờ mpồl lòt sền, mơya tàm nùs nhơm den chờ hờp ngan tài bơh mờr geh hìu pa nàng ơm. “Tơnơ\ tu\ kơno yal, hìu bơnhă a` geh mat tàm mat geh lơh hìu, jơh dùl hìu chờ hờp ngan. Hìu geh pơnìr lơh mờ đơr, sơlo den neh jơh bluh, lài do trồ tơngai den gơtìp tơngai jroh tơngai sa, trồ mìu den gơtìp nhhat dà mìu sùh jơh…bòl glar ngan. Tu\ do geh hìu pa ơm gơlơh niam ngan, sàng kloh ngan, hìu bơnhă a` chờ hờp ngan. Ùr bơklau a` ưn ngài Anih jơnau đơs Việt Nam neh lơh hìu pà bol a` in, neh geh hìu den ùr bơklau a` geh lơh ngan uă rlau tai nàng lơh sa geh priă jền ròng kòn lòt bơsram, sơm kòp kòn in, a` chờ hờp ngan mờ ờ gi\t đơs dùl jơnau lơi tai”.

            Neh gơtìp kue\t kơltê, lòt rê kal ke ngan, bi H’Hoa Bkrông kis tàm [òn B’Hôk gơtìp tai rài kis ờ bơtuah bơtàu bơklau chơ\t, dùl nă bi ròng is kòn. Bơklau chơ\t gờn, kòn gam dềt, bi pal bòl glar ngan lòt lơh apah hơ\ sồng geh priă nàng blơi phe sa, den tàng ờ gi\t lơh bè lơi mờ pal ơm đau tàm hìu neh jơh ồm sèt. Tu\ kơno cau atbồ [òn yal là geh lơh hìu bơta nđàc nàng pà hìu bơnhă bi in, nùs nhơm bi gơlơh chờ hờp ngan gi\t lơh, tài bơh tu\ do bi ờ go\ pal ko\ng tai mờ rài kis tàm trồ mìu den gơtìp nhhat dà mìu, trồ tơngai den gơtìp tơngai sa tơngai jroh, nhai càl rbu\t dờng den gơtìp càl puh càl hoài. Tàm gơ jàr mờ tơngai prang ranh rơ sơh, mpồl cau lơh hìu neh sơrbac mhar ngan lơh hìu, bi kung lơh ngan tùng ntrờn găc lu\, sơmang nàng pơgồp bal bơnah lơh gơs hìu ơm bơh hìu bơnhă dê. Bi H’Hoa Bkrông, đơs: “Lòt lơh broă a` mìng kơ\p kờn mhar jơh ngai nàng rê tàm hìu, dong ală wa, ală kồn lơh hìu gơ in mhar gơs. Hìu lài do gơtìp ồm sèt jơh, nhai mìu den sùh ngan dà gơ hòr bè tơnau dà ne, nhai prang den thul kơmbuh duh ngan, kòn ờ gơtùi bi\c, bàr nă mè mờ kòn bòl glar ngan. A` ưn ngài ngan Anih jơnau đơs Việt Nam, lơh oh mi bal, nam lơi kung pà lơm kòn a` in banh kèu, tu\ do lơh tai hìu ai mè kòn a` in, mè mờ kòn a` chờ hờp ngan”.

            {òn B’Hôk tu\ do geh 229 hìu, mờ mờr 900 nă làng bol mờ jơh ală là cau M’nông lơm. Tàm ală nam do, bulah dờp geh bơta dong kờl bơcri priă bơh Đảng mờ Dà lơgar bal mờ gơnoar atbồ ală kơnă tàm tiah do dê, mơya tus tu\ do khà hìu r[ah tàm [òn kung gam uă ngan geh tus rlau 50%. Pơgăp mờ do rlau 10 nam, lơh jat jơnau sồr bơh Mpồl đơng lam Đảng càr Daklak dê, [òn B’Hôk geh 2 mpồl lơh oh bal, hơ\ là Anih jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên mờ Hìu bơsram Cao đẳng Văn hoá Nghệ thuật càr Daklak. Pah nam, bàr anih lơh broă do sùm geh ală dơ\ lòt còp, tìp mat, pà phan, pơn jờng làng bol tàm [òn lơh oh mi bal. Bơh hơ\ neh pơgồp bơnah lơh kơ\ kơl jăp tai nùs nhơm tam klac bal, lơh ngan sơr lèt gan kal ke, brồ guh tàm rài kis. Ồng Y Grôn Buôn Krông- kuang atbồ đơng lam Đảng ntum Yang Tao, kơnhoàl Lak, đơs: “Đảng mờ Dà lơgar he geh jơnau sồr là jàu ală anih lơh oh mi bal rê tus nàng dong làng bol kòn cau tơr mù [à dùl bơnah lơi bơta kal ke. Tơngai pa do, ală mpồl lơh oh mi bal mờ [òn sùm tơngo\ geh gơnoar broă he dê bơh broă lơh tàm ngai sa Tềp, ngai lơh chờ dờng den lam lòt còp pà phan pơn jờng nùs nhơm làng bol in, pơgồp bơnah sền gàr kơ\ bơta lơngăp lơngai rơndăp tăp sèng tàm [òn lơgar”.

            Jat Mpồl lam sồr làng bol di Mpồl đơng lam Đảng càr Daklak yal, tu\ do geh rlau 170 anih lơh broă, mpồl lơh sa kă bro bơh càr mờ dà lơgar lơh oh mi bal mờ mờr 150 [òn kòn cau bơh càr dê. Ală anih lơh broă do neh geh uă broă lơh geh kuơ ngan, dong ală [òn lơgar sơlơ tơnguh tai nùs nhơm tam klac bal, kơ\ kơl jăp gùng dră bal, bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn, prăp gàr mờ ngui uă ală bơta kuơ chài rơgơi niam bơne\ ngan. Ờ mìng mpồl lơh sa kă bro lơh broă tàm gah lơh sa lơm gời mờ ală anih lơh broă kung dong kờl bè phan bơna bơh bơta tă pơgồp bơh kuang bàng, cau lơh broă mờ hòi jà bơta tă pơgồp bal bơh ală cau geh nùs nhơm niam dê. Kuơmàng bơh tơnơ\ dơ\ sa Tềp bơhiàn Bính Thân 2016 tus tu\ do, Anih lơh broă Jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên neh lơh mờ pà 5 nơm hìu geh lơh bơh priă jền tă pơgồp bơh Mpồl lơh sa kă bro is bơcri priă Mễ Trì dê ai ală hìu làng bol r[ah in tàm [òn B’Hôk, ntum Yang Tao, kơnhoàl Lak là broă lơh geh kuơ ngan. Mò H’Kim Hoa Buôn yă kuang atbồ Mpồl lam sồr làng bol di Mpồl đơng lam Đảng càr Daklak, đơs bè do: “Broă dong kờl làng bol in bè hìu ơm gơ wèt tus mờ ală hìu làng bol ờ geh hìu ơm den kờn ngan broă lơh do den kờn pal lơh uă tus mờ ală anih lơh broă, mpồl lơh broă mờ ală mpồl lơh sa kă bro. Kờn pal geh uă broă lơh nàng dong kờl ală cau r[ah bè hìu ơm. Tàm ală nam do, Anih jơnau đơs Việt Nam neh geh uă broă lơh mờ jat jơnau đơs bơh Mpồl lam sồr làng bol càr dê, den bơh nam 2004 tus tu\ do là niam ngan”.

            Tàm nùs nhơm gùt lơgar geh uă broă lơh tơngkah 41 nam Ngai tơngklàs jơh gùt tiah đah jum, tơr gùm dùl dà lơgar 30/4, làng bol ală kòn cau tàm [òn B’Hôk, ntum Yang Tao, kơnhoàl Lak, càr Daklak geh tai bơta chờ hờp is. Tài bơh tu\ do, geh tai 5 hìu tàm [òn geh ơm tàm hìu pa niam bơne\ rlau, kơ\ kơl jăp rlau. Ală hìu làng bol do gam geh Hìu bơsram Cao đẳng Văn hoá Nghệ thuật càr Daklak pà ti vi tu\ mu\t ơm tàm hìu pa. Do là ală phan pà bơta nđàc bơh Anih jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên dê mờ cau geh nùs nhơm niam là Mpồl lơh sa kă bro bơcri priă rơndăp broă lơh Mễ Trì dê pơyua pà làng bol in, tơngo\ bơta kah rơngal wơl mờ tam klac bal mờ làng bol ală kòn cau tàm sùm gi\t nđờ jơ\t nam tàm kơnhoàl ù tiah do.

          Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến