VOV4.K'ho - Bơh nam 2014 tus tu\ do, tàm càr Gia Lai neh lơh gơs ala\ anih ròng ua\ kơnrồ dờng ngan bơh  bar, pa rbô tus git nđờ jơt rbô nơm. Do la broa\ lơh mpờl go\ ngan  tàm broa\ ròng phan tàm càr, bơh sơnrờp neh cèng geh cồng nha lơh sa jơnhua. Bulah bè hơ\,  tơnơ\ ala\ bơta geh cồng nha lơh sa den gơbàn bơ\ tiah kis bơh ala\ anih ròng kơnrồ sùm gơbàn mờ geh lơh aniai dờng ngan tus  rài kis bơh làng bol.

            Làng bol kis tàm [òn 1, 2 mờ 3, ntum Thành An, [òn drà An Khê tàm ala\ ngai do neh gam pal kis tàm bơta bơ\ tiah kis gơbàn bô bơ\ ngan mờ bơh dà bơ\ geh tơlik bơh hìu ròng kơnrồ dờng bơh mpồl lơh broa\ sa pơ gồp bal ròng phan Gia Lai. Ồng Nguyễn Hữu Quang, geh 3 lồ ù ròng ka, lơh kòi sre mờ  tam ala\ bơta phan sa tàm [òn 3 ntum Thành An, ai git, khà dà tơlik sang bơh hìu ròng kơnrồ ua\ geh gơ tơlik tơn bơh tàm tiah kis, gơ hòr jat ala\ rbòng dà, dà croh gơlik tus dà dờng Ia Pa. Ba\ lơh sa suơn dờng bơh ồng Quang gơ ơm kềng gah hìu ròng ua\ kơnrồ den tàng gơbàn aniai bơh sơnrờp mờ kung gơbàn aniai ngan. Tơnau dà ròng ka di 3 sào neh ờ gam dùl nơm ka lơi gơtùi kis, ba\ ù lơh sre bơh hìu nha\ ồng dê kung gơbàn ờ geh tơnhàu roh tus 40%. Ồng Quang đơs:“Ka trắm, ka mè, ka trôi, ka rô phi tai gơ geh gơbàn chơt jơh bloh. Phơng kơnrồ gơbàn  gơ mut, kòi gơbàn gơ koh gơl jơh. Đơs bal,  kòi gơbàn gơmut phơng kơnrồ, gơ gơ bàn ờs, sa kan ngan mờ tac kung ờ gơtùi. Đah đơm do cau dê gơbàn hoàc hươr ua\ rlau. Tài bơh khi ờ hềt geh ròt bơsong niam phơng kơnrồ, tu\ do gơbàn mìu den gơ geh gơlik ua\, gơ lik lòt tus dà dờng Ia Pa”.

Dà dờng Ia Pa gơbàn soat go\ ù mờ gơbàn jù tài bơh dà gơbàn bơ\.

            Ồng Nguyễn Duy Hưng kuang jat jơng atbồ anih duh broa\ làng bol ntum Thành An, [òn drà An Khê ai git, hìu ròng ua\ kơnrồ bơh mpồl pơ gồp bal ròng phan  Gia Lai neh geh anih duh broa\ làng bol càr ai lơh broa\, geh mut lơh bơh nam 2014 tus nhai 3 nam 2015 den ngan ngồn geh mut lơh broa\. Hìu ròng ua\ kơnrồ do geh ba\ ù ơnàng di 70 lồ mờ gam ròng di 7.500 nơm kơnrồ tac poac. Bơh tu\ hìu ròng ua\ kơnrồ geh mut lơh broa\, neh gơlik geh ua\ ngan  bơta gơbàn ờ niam, ngan la bơta bơ\  tiah kis, gơbàn aniai dờng ngan tus rài kis làng bol. Rơhài dờng tơlir slơ ngai slơ ua\ mờ ua\ hìu làng bol kis rềp mờ hìu ròng kơnrồ neh pal đùh kơmùng hơ\ sồng gơtùi sào sa. Làng bol mờ gơnoar atbồ ntum neh ua\ dơ\ geh jơnau đơs tus anih lơh broa\ geh gơnoar, bulah bè hơ\, tus tu\ do bơta gơbàn bơ\ tiah kis gam ờ hềt bơsong geh kràn ngan. Ồng Nguyễn Duy Hưng, đơs:“Mùl màl, tu\ geh mut lơh broa\ den khi geh lời tus bơta  bơ\ tiah kis gơbàn aniai bơ\ ua\ ngan. Khi ờ lơh geh ròt bơsong  bơ\ phan tơlik geh mờ geh gơbàn tơlik geh tus tiah kis tơn den tàng gơ lik tus dà croh,  gơlik geh tus tàm ù làng bol hơ\ sồng gơlik tus hờ dà dờng. den tàng, khà dà dờng Ia Pa tu\ do gơbàn bơ\ bơl la ua\ ngan”.

Dà gơbàn bơ\ gơ lik bơh anih ròng kơnrồ jat rbòng gơ hòr tus dà dờng Ia Pa.

            Broa\ lơh tơlik bơ\ tơn tus tiah kis bơh hìu ròng kơnrồ ua\ di mpồl pơ gồp bal ròng phan Gia Lai tàm [òn drà An Khê gam gơbàn aniai ngan tu\ khà dà gơbàn bơ\ jat rbòng do, jat dà croh gơ tus hờ dà  dờng Ia Pa. Git nđờ jơt rbô làng bol kis jat dà dờng Ia Pa, bơh [òn drà An Khê rê mù  hờ jum dà pal kong mờ bơta gơbàn bơ\ tiah kis. Gơbàn aniai kung geh ai go\ loh tàm ala\ ngai do tu\ khà dà bơh Hìu ma\y dà An Khê geh ai bơh dà dờng Ia Pa gơbàn bơ\ bơl ngan, dà gơbàn jù, mờ bô ngir ngan. Ồng Đỗ Tuấn Diệp atbồ hìu ma\y dà An Khê, đơs:“Tu\ geh lòt sền bồ nhai 10 den hìu ma\y geh git go\ dà gơbàn bơ\ geh dà jù mờ gơ geh gơbàn bô  ngir. Tu\ hơ\,  hìu ma\y geh sồr ơm broa\ ai dà tài dà ờ tơl kloh.  Gơsơt dà den buơn, mơya geh tus 2.300 hìu nha\ ngui dà. Ala\ hìu nha\ geh dà tơrlung den cau bồm dà tơrlung ngui, cau den ờ đơs, ai ala\ hìu nha\ rbah ờ geh tơrlung dà den gơbàn kal ke ngan”.

            Mpờl go\ ngan la ờ mìng hìu ròng ua\ kơnrồ  bơh mpồl lơh broa\ pơ gồp bal ròng phan Gia Lai tàm [òn drà An Khê geh lơh bơ\ tiah kis, ua\ hìu ròng phan ndai bơh mpồl do tàm Gia Lai kung geh bơta gơbàn bơ\ tiah kis. Mpờl go\ ngan la tàm kơnhoàl Mang Yang, tiah geh 3 anih lơh hìu  ròng phan ua\ bơh mpồl do geh rơndap sap sèng tus bơta dờng ngan rlau jơh gùt lơgar, ndrờm neh geh gơbàn lơh bơ\ tiah kis, geh gơbàn aniai tus ala\ hìu nha\ làng bol kis  gùt dar. Ồng Võ Lê Xuân Thiện atbồ cơldu\ lơh broa\ phan bơna geh is mờ tiah kis kơnhoàl Mang Yang, ai git:“Mpồl lơh sa pơ gồp bal ròng phan Gia Lai gam mut lơh  ala\ broa\ lơh ròng kơnrồ poac, kơnrồ dà toh tàm càr. Mờ khà kơnrồ gal ngan den tàng geh lơh bơ\ tiah kis ua\ ngan gơlik geh, ngan la tàm nhai mìu. Mpồl neh geh pơrgon mờ kơnhoàl geh lơh niam wơl rlau jơh, geh lơh  ờ aniai tus tiah kis kung bè ơm kis lơh broa\ sa bơh làng bol”.

Tơnau ròng ka gơbàn bơ\ bơh gơmut dà sang bơh anih ròng kơnrồ  tàm ntum Thanh An, [òn drà An Khê.

            Ồng Lê Đình Vũ atbồ mpồl lơh sa pơ gồp bal ròng phan Gia Lai dờp,  tàm ờ ua\ hìu ròng ua\ kơnrồ bơh mpồl gơbàn lơh bơ\ tiah kis mờ geh lơh aniai hoàc hươr ờ ua\ phan tam, tơnau ka bơh làng bol. Mờ tus mờ hìu ròng ua\ kơnrồ tàm kơnhoàl Mang Yang, broa\ dà sang gơbàn gơ lìu lik suơn chi bơh ala\ hìu nha\ làng bol, la bơh gơbàn mìu dờng ir, dà mìu gơ tuh tàm ala\ tơnau ơn dà bơ\ gơlik  lìu bơdĩh. Tàm do,  đah mpồl neh lơh lài geh mut lơh bal mờ [òn lơgar nàng geh lơh  niam wơl, bơsong kràn bơ\ tiah kis kung bè tơm di pal tus mờ làng bol. Mờ ala\ hìu ròng phan ua\ tàm [òn drà An Khê, mpồl kung gam mut lơh ala\ broa\, nàng geh lơh niam jơh bơ\ tiah kis, mơya tu\ do gam gơ kòl tài jơnau yal geh đơs gơbàn bơta aniai bơh tiah kis ờ hềt geh ky\. Mpồl ờ hềt mut lơh ala\ broa\ lơh bơsong geh phan sang. Ồng Vũ ai git, mpồl ờ go\ di sang sơbì phơng kơnrồ lik bơdĩh tiah tài phơng do geh kuơ ngan tàm broa\ lơh phơng geh bơta kuơ lơh sa. Broa\ dà sang bơh ròng kơnrồ gơbàn gơ lik rơhiat tus tiah kis la dùl bơta geh ai lơh pơlai ngan. Ồng Lê Đình Vũ, đơs:“Tàm An Khê den  tàm bơta rơndap broa\ lơh geh lơh mhar  den tàng ala\ bơta sra\ nggal ờ lơh jat thàn. Tàm An Khê geh sền wơl bơta gơbàn aniai  tus mờ tiah kis den pal ờ ua\ ngai tai hơ\ sồng lơh gơs. Tu\ mờ geh  đơs wơl bơta gơbàn aniai tus tiah kis den geh sồr he pal lơh ala\ khà A, B, C…lơi hơ\, hơ\ sồng he ai bơh sơnđìng hơ\,  geh lơh. Tàm bơta do, đah mpồl kung geh bơta tìs mờ neh lơh broa\ mờ gah phan geh is mờ tiah kis càr nàng geh chul chồl broa\ lơh pơ gồp do, kờ` mpồl geh  bơrnàng ja\ lơh bơsong  lơh niam, gùng pơlam… Tu\ do,  mpồl  kung neh lam sồr lơh hồ,  sơntèk gơ mù hơ\ sồng ròt gơlik dà”.

Anih ròng kơnrồ bơh Mpồl lơh sa pơ gồp bal ròng phan Gia Lai tàm kơnhoàl Mang Yang.

            Mpồl pơ gồp bal ròng phan Gia Lai la mpồl di mpồl lơh sa dờng Hoàng Anh Gia Lai. Mpồl do tu\ do gam ròng di 60 rbô nơm kơnrồ poac, mờ kơnrồ dà toh tàm 5 hìu ròng ua\ tàm ala\ kơnhoàl Mang Yang,  Ia Pa mờ [òn drà An Khê bơh càr Gia Lai. Broa\ ala\ hìu ròng kơnrồ ua\ do geh lơh  bơ\ tiah kis neh mờ gam geh gơbàn. Do la jơnau geh đơs lài tus broa\ bơtàu tơngguh mhar broa\ ròng phan dờng mơya ờ hềt sền kuơ tus broa\ bơsong niam sìô sia\ sang, geh lơh bơ\ tiah kis, geh lơh gơbàn aniai tus rài kis bơh làng bol.

                                                Cau cih mờ yal tơnggit K’ Brọp