Bè anih jơnau đơs Việt Nam neh yal, tàm ntum Ia Dêr, kơnhoàl Ia Grai, càr Gia Lai pa gơtìp chơt bu\ dà sơnđàc ngan lơh 3 nă kơnòm bơsram kai 1 chơ\t. Mìng tàm 2, 3 nam do, tàm ntum Ia Dêr neh geh 8 nă kơnòm dềt chơt bu\ dà, mờ gùt càr Gia Lai geh tus 35 nă cau chơ\t bu\ dà.
Pa jơh sa Tềp, rài kis chơ\t jê gơ tus tai mờ ù tiah bòn Blang Một, ntum Ia Dêr, kơnhoàl Ia Grai, càr Gia Lai tài bơta chơ\t ni sơna ngan bơh 3 nă oh dềt dê, mìng pa tòm 8, 9 sơnam lơm; hơ\ là oh Ksor Lực, Puih Khưn mờ Puih Phơn. Sơlơ nđàc sơngi\t ngan tai, tu\ jơh bal 3 nă oh dềt cau Jarai do ndrờm là oh mi kòn bàp dờng bàp dềt dê, ơm rềp kềng bal, mờ chơ\t bal tàm dùl tơnau dà bòn rềp hờ hìu. Kah nđàc ngan, cau tàm hìu nhă sơlơ gơlơh wờl să ngan, tài bơh kơlôi rơcăng lơh broă sa tàm sươn mìr sùm den tàng ờ tơngkah oh kòn bè bơta ngòt rơngơ\t ngan di gơlan aniai tus bơh ală tơnau dà, dà dờng, dà croh tàm gùt dar [òn. Ồng Rơchom Hunh, bàp dờng tờm bơh 2 nă oh dềt Puih Khưn mờ Puih Phơn dê, muăt jrùm ngan mờ đơs: “Hìu nhă bol a` gam geh jơnau moăt jrùm, pa chơ\t sau tài bu\ dà, bol a` wờl să ngan, kah nđàc ngan, kung tài bơh kơlôi rơcăng sùm mờ broă lơh tàm sươn mìr, ờ go\ sền ngăc tus ală sau, den tàng neh gơlik jơnau jê sồt. Tơnơ\ dơ\ do, bol a` kơ\p kờn ală cau là mè là bèp, ồng mò, pal sùm sền gròi niam tus oh kòn kòn sau he dê, mờ bơto tơnkah oh kòn kòn sau niam rơlau. Bơh broă do, pal ai jơnau bơsram, ngan là tus mờ ală hìu geh tơnau dà pal lơh pơng gàr gròng gùt dar tơnau dà gơ in kơ\ kơl jăp, ờ ai kơnòm dềt tàm bòn in tus um dà nàng pleh aniai gơtìp bơta ngòt rơ ngơ\t”.
Do ờ di là dơ\ sơn rờp bòn Blang Một sền go\ bơta jê sồt moăt jrùm chơ\t jê tài bơh chơ\t bù dà ờ. Mìng pơgăp mờ do rlau dùl nam, kàl prăng nam 2013, làng bol bòn lơgar kung gơlơh nrơ\t ndơl, nđàc sơng^t ngan tu\ gơlik geh dùl dơ\ chơ\t bu\ dà ndrờm bè do sơl, lơh 3 nă oh dềt chơ\t tàm tơnau dà bòn dê. Ai gơ wèt mờ ntum Ia Dêr, kơnhoàl Ia Grai, do là nam dơ\ pe sùm gơlik geh ală dơ\ chơ\t bu\ dà nđàc sơng^t ngan, bal mờ 8 nă oh dềt chơ\t.
Bơta ờ sền ngăc bơh mè bèp dê, jơnau kơ nòm dềt ờ chài gi\t broă rcăng pleh gơtìp bu\ dà, bal mờ broă ờ geh bơta ngăp lơngai ờdo ờdă tàm ală tơnao dà, geh gi\t là jơnau tờm gơlam tus ală dơ\ chơ\t bu\ dà nđàc sơng^t ngan tàm ntum Ia Dêr. Ồng Puih Alốt, kuăng bàng lơh sơnơm ntum Ia Dêr, kơ nhoàl Ia Grai, càr Gia Lai, pà g^t: “Bàr pe nam do là chơ\t sùm, nam lơi kung geh bàr pe nă oh dềt chơ\t tài bơh um dà tàm tơnau dà cau tờ nàng geh dà tuh kơphê in, să tờm a` kung lơh broă tàm hìu sơ nơm ntum, den a` kung neh bơto yal sơl làng bol in uă ngan, hơ\ là mè bèp lòt lơh broă tàm sươn mìr ngài ngan ờ sền gàr geh oh kòn, den tàng he tờ tơnau dà pal gròng mờ pơngàr mờ jàl ha là mờ đơr gle gùt dar tơnau dà kờ` kơria` ờ ai kơnòm dềt in mu\t um gơtìp chơ\t bu\ dà sơnđàc ngan”.
Jăt tơrgùm kờp bơh Gah lơh broă cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn càr Gia Lai dê, mìng bàr pe nam do, gùt càr neh gơlik geh gi\t nđờ dơ\ chơ\t bu\ dà, lơh 35 nă oh dềt chơ\t. Jơh ală dơ\ chơ\t bu\ dà gơbàn tàm kàl prăng, tu\ kơnòm bơsram ơm rơlô bơkăng, tam jà lòt um tàm tơnau, tàm dà dờng, dà croh. Bu\ lah, pah nam, ală gah lơh broă geh gơnuar tàm càr Gia Lai ndrờm geh broă lơh rơcăng sơndră chơ\t bu\ dà ai kơnòm dềt in, mơya ờ hềt lơh broă ngan ngồn. Tàm ù tiah càr Gia Lai ờ hềt geh tơnau dà bơh dà lơgar dê, rơ\p mìng geh bàr pe tơnau dà bơh cau dê lơh is tàm bòn dờng Pleiku. Den tàng bè hơ\, broă bơto pơlam bơta chài re dà ai kơnòm dềt in tìp uă ngan kal ke, ờ uă mpồl cau, hìu bơsram kung mìng bơto pơlam kơnòm dềt in re dà tềng hơđăng ù gờl lơm. Ồng Nguyễn Ngọc Hải, Kuăng atbồ Cơldu\ lơh broă sền gàr dong kờl kơnòm dềt di Gah lơh broă cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn càr Gia Lai, pà g^t: “Tu\ do, tàm ù tiah càr Gia Lai ờ geh anih bơto re dà ai kơ nòm dềt in. Ai jơnau bơto re dà bơh Gah chài rơgơi tàp pràn să ja` mờ nhơl chờ càr dê tàm ală nam do kung ờ lơh sơl mờ lời gời tàm ală tu\ bơto bơtê. Do là jơnau kơlôi sơnơng ngan bơh ală gah sơnah lơh broă dê, kuơ màng là Gah lơh broă cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn càr. Tàm tơngai tus, bol a` geh pơn jăt tai yal mờ kuăng bàng đơng lam bồ gah do, kung bè pơ gồp bal mờ ală gah mblàng yal, lơh pràn ală broă lơh ngan ngồn rơlau, geh kuơ rơlau kờ` dong ală oh gi\t wa\ kờ` rơcăng pleh bu\ dà, kuơ màng là tàm tu\ kàl rơlô bơkăng mờr tus”.
Ờ geh tơnau re dà, mờ ờ geh tai anih nhơl ai kòn dềt in, den tàng pah tu\ tus kàl prăng, ngan là tàm dơ\ ơm rơlô bơkăng, kơnòm bơsram tàm jà tai gơ\p lòt um tàm ală tơnau dà, dà croh, dà dờng tàm tu\ ờ g^t re dà. Hơ\ là jơnau tờm lơh ală dơ\ kơnòm dềt gơtìp chơ\t bu\ dà nđàc sơng^t ngan tàm càr Gia Lai gơlik geh sùm. Tu\ do gam là kàl prăng dờng, kơnòm bơsram mờr ơm rơlô bơkăng, ală mè bèp mờ gah lơh broă geh gơnoar càr Gia Lai dê pal sền ngăc, sền gàr oh kòn niam, kờ` pleh mờ ală bơta chơ\t nđàc sơng^t ngan./.
Viết bình luận