Di 80 năm kơp ntơm nar Kruanh Hồ Chí Minh njuăl siƀŭt tât Đại hội ăp rnoi mpôl đê̆ miền Nam ƀư ta Pleiku (khay 4/1946), nău mĭn “tâm rnglăp lam rnoi nuĭh” nha hôm khlay kơt ơm đŏng. Mô dơn lah nău ntrŭnh rgum dâk lơh, nău mpơl nê hŏ jêng jâng nsing nuih n’hâm, têk ndrêng Tây Nguyên, tâm nê geh Gia Lai, rlău dơi jêr jŏt, hun hao n’hanh nâp jâng chuat lăp tâm rơh hun hao mhe.

Ƀon Đak Asel (xã Sơn Lang, n’gor Gia Lai) tă lah ntŭk gŭ nde cách mạng khlay ta dor yôk Trường Sơn Đông, ntŭk ƀon lan Ba Na du nuih n’hâm tĭng Đảng, tĭng Wa Hồ tâm ăp năm khay tâm lơh. Nău way ơm nê hôm dơi mât ndray rlău ăp rơh kơn. Tâm jay rot bah ƀon, rup Wa Hồ dơi yông ta ntŭk dŭt huêng khlay, bah dâng lah siƀĭt Wa njuăl tât Đại hội rnoi mpôl đê̆ miền Nam năm 1946. Ndjôt siƀŭt ta ti, bu ranh ƀon Đinh Hmunh nkoch an ăp rơh kơn druh ndăm nău nkoch mpeh Wa, mpeh ăp năm khay lơh Prăng, mprơh Mỹ krit nji yơn bêng ler nău nsing nơm bah ƀon lan mpeh du nău rêh dah rŏng, hơm răm, rhơn nđơr kơt nău Wa Hồ tă ntĭnh ntăn. Bu ranh ƀon lah rjăp, nău Wa Hồ ntĭnh ntăn đah nău mĭn tâm rnglăp dơn ngoăy lah ŭnh sol chrat ang trong an rơh kơn tâm ƀon way nsrôih, nsan hao, rdâk njêng nău rêh hơm răm.

“Ƀon lan dŭt dêh rŏng Wa, uănh khlay Wa. Gâp ntĭm kon său mhâm ƀư gay djăt tĭng nău Wa, kơt nti jăp uĕh, ân djăt, ân ƀư tĭng nău Wa lah".

Ntơm bah ntŭk gŭ nde cách mạng hôm âk pah pât, Đak Asel aƀaơ hŏ rgâl kloh. Ntŭk ntô ndơ dŏng dơi ntuh kơl, nău rêh nuĭh ƀon lan dơi n’hao geh, rnoh âk rnăk ach o hŭch ngăch. Ăp nău rgâl nê nkre đah du bông kônh wa ƀư tĭng trong nchrăp bah Đảng, kơt nti n’hanh ƀư tĭng nău Wa. Ma ăp nău nkoch bah bu ranh ƀon, bah ăp rơh kơn hăn lor bôk năp, rơh kơn druh ndăm ƀon Đak Asel wât lơn mpeh njăr trong rlăch ndăng nsĭt nău dơi đăp mpăn n’hanh ăp nău n’groh an bah u che he kăl e. Ntơm bah nê, nău gĭt êng kơt nti n’hanh nău dơn kan đah ƀon tơm he nơm dơi bun dăp đŏng. Oh Đinh Thị Hà Thuyết, ntơh măt an rơh kơn druh ndăm tâm ƀon, mbơh nău mĭn bah he lôch djăt ăp nău nkoch nê.

 “Rnôk djăt che nkoch mpeh Wa Hồ, gâp saơ dŭt nkah gĭt n’hanh rngot rhơn. Gâp mbra nsrôih kơt nti gay rdâk njêng ƀon tơm uĕh lăng”.

Ntơm bah ăp nău rgâl ntơm bah tâm dâng kơt ta ƀon Đak Asel, nău mĭn bah Wa Hồ mpeh tâm rnglăp, mât chăm, n’hao geh nău rêh ƀon lan mpeh yôk yang tâm siƀŭt njuăl năm 1946 hŏ dơi n’gor Gia Lai ƀư jêng ngăn ngăn ma ăp trong kơl hun hao nkual ƀon lan rnoi mpôl đê̆. Wa Phạm Anh Tuấn, Kruanh UBND n’gor Gia Lai an gĭt, aƀaơ Gia Lai lah ntŭk wăch rgum bah 47 rnoi nuĭh oh nô đah rlău 3,5 rkeh nuĭh. Lvang năm 2021–2025, ndrel đah bar pe jât rbăn rmen prăk bah tơm prăk ăp bôk nău kan gưl neh dak, n’gor Gia Lai hŏ tâm pă gay hun hao nkual ƀon lan rnoi mpôl đê̆, rgum tâm ntŭk ntô ndơ dŏng n’hanh joi geh trong rêh. Tât lĕ năm 2025, rnoh âk rnăk ach o tâm nkual dja hŭch hôm 8,37%. Năm 2026, n’gor Gia Lai n’gluh rnoh ŭch geh nuĭh ƀon lan nkual jêr jŏt dơi tât ăp tŏng ăp ndơ rhŏ dŏng tơm tâm nău rêh, nkre nta joi geh trong rêh jŏ jong, đăp mpăn. Wa Phạm Anh Tuấn an gĭt:

“Lăp tâm rơh hun hao mhe, Gia Lai ân lăp jru nău ntĭm nti bah Wa, rdâk tay dăng nuih n’hâm nsrôih ndôr êng n’hanh suan dăng tâm rnglăp. Ntơm bah nê, ƀư nuih n’hâm tâm rnglăp jêng nău mĭn chính trị, dâk kan ngăn ngăn, suan dăng nơm gay nsrôih rdâk njêng Gia Lai jêng n’gor hun hao geh mbơm oi, nău rêh drăp ndơ n’hanh nuih n’hâm bah ƀon lan mô rlu dơi n’hao prêh, njrăng n’gang neh dak rnă njrăng dơi mât nâp, rgop tâm nău hun hao nsum bah neh dak”.

Wa Ksor Phước, tă ƀư Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai, tă ƀư Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc bah Chính phủ an lah, nău mĭn tâm rnglăp bah Kruanh Hồ Chí Minh mô dơn lah drăp ndơ ơm yău ntlơi an tay bah kăl e, ma hôm lah nău tâm n’guăk mbro mbrăng tâm gung trong rđău đă bah Đảng n’hanh Ngih dak. Ngăn geh ta Gia Lai n’hanh nkual Tây Nguyên ma âk rơh kơn an saơ kloh, nô nău nuih n’hâm tâm rnglăp hŏ njêng jâng nsing ntrŭt ntrôl hun hao wăng sa- rêh jêng kon nuĭh.

Bah kơi năm 1975, âk ƀon lan hôm ƀư an sa êng nơm, ntrơn du tĭng mir ba, nău rêh jêr jŏt, ntung trong kơt lah mô hŏ geh. Tât aƀaơ, rlău 50 năm, muh măt hŏ rgâl: ntung trong, điện, mbơh lư dơi ntuh kơl ăp kôp; âk ntŭk geh trong ndeh ôtô tât ƀon; tuch tăm tĭng kơn dŏng ma ndeh rklư, rgâl jêng geh ndơ tăch đah âk tơm tăm, ndơ mât geh rnoh khlay. Nău khlay lơn lah, ntơm bah ăp trong nchrăp, gung trong di bah Đảng n’hanh Ngih dak, nău rêh nuĭh ƀon lan mô rlu dơi rgâl, nuih n’hâm tâm rnglăp tâm ƀon lan dơi rdâk nâp tay, kônh wa ăp ƀon lan way nsing nơm n’hanh tĭng Đảng, tĭng wa Hồ.

“Rlău 50 năm, ƀon lan Jarai, Bahnar bah ƀon lan rluk mâl, hŏ ƀư dơi 8 tât 10 tấn/1 ha ba, ntlơi lĕ tuch rmul jêng dŏng ndơ tuch tăm uĕh blău mhe tâm ban kơt nuĭh Yuăn. Du đêt rnăk hŏ geh ndeh ô tô êng. Nău nsĭt dơi bah Đảng n’hanh Ngih dak he nê̆”.

Ntơm bah siƀŭt njuăl kăl e năm 1946 tât geh ngăn ngăn nar aơ, nău mĭn tâm rnglăp bah Kruanh Hồ Chí Minh nha hôm lah rse brai gŭr sâr sro rloh rlău, krêp dêh ăp rnoi nuĭh n’hanh njêng suan ntrôl hun hao đŏng. Nsing ta nău nê, Gia Lai lah êng, Tây Nguyên lah nsum rdâk tay suan dăng nơm, rdâk tay nău nsing nơm, nâp jâng chuat ta njăr trong hăn rdâk njêng nău rêh hơm răm, jŏ jong đŏng./.