Lơ 21/5/1945, Kruanh Hồ Chí Minh bah Cao Bằng plơ̆ sĭt Tuyên Quang ntĭm rđău ntrong leo cách mạng n’hanh săch Tân Trào ƀư ntŭk gŭ cách mạng. Khay 8/1945, Wa ntĭm đă ndăn rhoăt rgum Quốc dân Đại hội gay ntrŭnh ăp nău khlay n’hanh nchrăp Tổng khởi nghĩa. Lơ 16 n’hanh 17/8/1945, Quốc dân Đại hội rƀŭn ta Tân Trào đah rlău 60 đại biểu ntoh măt ăp nuĭh, ăp rnoi nuĭh, nchroh, đảng phái n’hanh nuĭh dak bah dih. Đại hội tâm ban ŭch rgŏ jă Tổng khởi nghĩa, mbơh an 10 nău kơl têh, hang rkeh ƀon lan dâk hao sŏk n’gâng kan ƀon lan, ndâk njêng du neh dak Việt Nam đăp mpăn lĕ rngôch.

Bah Tân Trào, nău đă Tổng khởi nghĩa dơi mbơh. Ta Hà Nội, bah lơ 17 tât 19/8, âk rmưn nuĭh ƀon lan hăn trong. Rơh mít tinh ta Quảng trường Ngih mprơ Têh jêng rơh dun n’gang vũ trang, hăn lăp sŏk ăp ngih pah kan djôt bôk bah n’gâng kan tay sai. Lơh dơi ta Hà Nội ngăch rêng hvi, jêng n’hâm soan an nuĭh ƀon lan lam dak ndrel sŏk n’gâng kan. “Sŏk nău dơi tât”, đah knŭng nklăp 5.000 đảng viên, Đảng lĕ ntĭm rđău ƀon lan lam dak dâk ndâk lơh, dông chrai ƀĭt joet bah phát xít Nhật n’hanh n’gâng kan tay sai. Nuĭh sử học Dương Trung Quốc mĭn lah:   “Lah khay 8 năm 1945 he mô dơi sŏk đăp mpăn, mô dơi sŏk jâng nsan bah nuĭh tơm ri mbra mô dơi geh gay jêng du neh dak đăp mpăn kơt lĕ geh. Yor he lĕ gĭt sŏk ngăch nău dơi geh, sŏk n’gâng kan lor rnôk tahen đồng minh tât. Na nê̆ he lĕ nuĭh ƀư tơm, sŏk nău geh tât, ndăn soan dăng bah rnôk nĕ, dơi pơk luh an sŏk soan bah nơm lah khlay, ma tơm khlay  bah soan dăng khlay lah tâm rnglăp rnoi mpôl đêt”.

Nuih n’hâm Cách mạng Khay 8 bah nĕ jêng soan dăng gay rnoi nuĭh Việt Nam rlet rlău ăp ntŭl rlong hô ngăn, ƀư jêng nău dăng Điện Biên Phủ năm 1954 n’hanh Dăng têh yan puh năm 1975, sŏk bri dak sĭt du ntŭk. Rlău 40 năm Rgâl mhe, nuih n’hâm nĕ dơi mât na nao tay. Bah du neh dak ach o, geh âk nău khuch hô bah tâm lơh tâm su, Việt Nam lĕ hao jêng jâng wăng sa ngăch, rgum lăp jru hvi đah lam ntŭr neh, ntŭk nsan n’hanh nsing nơm lam ntŭr neh lơ dơi n’hao prêh. Nar aơ, nuih n’hâm khởi nghĩa Khay 8 dôl dơi nthoi bah “sŏk n’gâng kan” an “Nâp nâl n’gâng kan”.

Nĕ lah rơh cách mạng mpeh dơh đêt rmôt n’gâng kan ƀĭt joet, dăp ntŭk kan hành chính, jêng n’gâng tơm an hun hao ngăch n’hanh nâp nâl. Tiến sĩ Nguyễn Văn Đáng pah kan ta Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, an lah: “Hôm e geh bah rơh Cách mạng Khay 8 lah du nsrôih n’hanh ƀư kan tâm nău rgâl neh dak, rnoi nuĭh gay rƀŏng tât du nău rêh rgŏ năp ueh lơn. He ƀư tĭng rơh Cách mang mpeh rgum jêt rmôt n’gâng kan ƀĭt joet, dăp tay ăp ntŭk kan hành chính ta lam dak, ƀư dŭt n’hâm têh dăng bah Đảng n’hanh Ngih dak tâm ƀư tĭng du nău rgâl tâm di lơn đah rnôk aƀaơ n’hanh đă hun hao neh dak tâm lvang mhe”.

Rlău 80 năm jêh yan djăng kăl e, nuih n’hâm cách mạng dôl rgâl tay bah nău rƀŏng rklaih đăp mpăn rnoi nuĭh an rklaih soan mĭn ƀư mhe bah kon nuĭh. Nuih n’hâm nĕ jêng soan dâk hao nău geh, bôk rngok n’hanh mpŏng ŭch nsơr soan bah ăp nuĭh Việt Nam. Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Minh Giang, tă ƀư Groi Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, an lah: Lah năm 1945, “khởi nghĩa” lah dâk hao sŏk đăp mpăn, ri nar aơ, “khởi nghĩa” lah nchrăp rgâl mhe, janh mĭn, janh ƀư, janh jăng ăp mpêr n’gar gay ndơ̆ neh dak hao prêh. “Gay dơi geh ăp nău rƀŏng tâm ăp n’gâng năm khay êp tât, n’gluh an tâm năm 2045, he an mât na nao nău hun hao 2 rnoh mrô, n’hao nău rêh nuĭh ƀon lan. Kloh na nê̆ an nâp nâl trong hăn chính trị du trong ƀư mhe. Nău mĭn rgâl mhe mô dơi rlu ma lơ nar lơ an n’hao lơn tay nău rgâl mhe n’hanh an lăp nuih n’hâm djôt mpŏng ŭch ndâk njêng neh dak têh dăng, ndơ̆ rnoi nuĭh tât têh ndrŏng nĕ di nău rêh bah he”.

Nău rƀŏng ndơ̆ Việt Nam jêng dak hun hao, geh prăk âk tâm n’gul rach năm 21 mô knŭng lah nchrŏng trong têh ma hôm mpŏng ŭch bah lam rnoi nuĭh. Mông nar yan djiang năm 1945 nkah mbơh ăp nuĭh Việt Nam đah soan dăng hao êng, têh êng n’hanh tâm rnglăp.

Ndơn tay nuih n’hâm rdâk hao bah Cách mạng Khay 8 tâm rach năm mhe lah rgâl tay bah sŏk dơi n’gâng kan an nkra nâp n’gâng kan, bah rklaih đăp mpăn rnoi nuĭh an rklaih đăp mpăn soan mĭn ƀư mhe; rgâl mpŏng ŭch đăp mpăn, dah rŏng jêng n’hâm soan ndâk njêng du Việt Nam têh dăng, ueh ndrŏng, nâp nâl hao prêh./.