Rlău 1 năm aơ, nô Ja Si Môn, Bí thư Chi bộ thôn Ha Wai, xã Đơn Dương, n’gor Lâm Đồng way mô ru đah nău kan nsum. Lor rnôk ƀư n’glăp n’gor, ntlơi gưl nkuâl n’hanh n’glăp xã, kônh wa rnoi Chu Ru ta nkuâl Đơn Dương ơm geh âk nău mĭn rvê đŏng. Wât kloh trong nchrăp bah Đảng, trong nchrăp an tĭng ƀư bah Ngih dak n’hanh n’gâng kan ta ntŭk, ma nău nsing nơm bah he, nô Ja Si Môn tât tĭng rnăk ƀon lan rblang na nê̆, kloh rvah kơl kônh wa wât di, njêng dơi nău tâm ban ŭch âk. Bah năp nkah ndray di 1 năm tĭng ƀư n’gâng kan 2 gưl, Bí thư Chi bộ Ja Si Môn ntik n’hao tay nău khlay kan bah he tâm trong nkoch trêng, rgŏ jă nuĭh ƀon lan tĭng jăp trong nchrăp dăp rgum, n’glăp 3 thôn: Ha Wai, Ma Đanh n’hanh Thôn Mới đah lĕ rngôch 1.000 rnăk ƀon lan:

“Nkô̆ nău n’glăp thôn tâm rnôk sŏk nău rgop bah kônh wa ƀon lan, kônh wa ƀon lan dŭt tâm ban ŭch nău, dŭt lĕ nuih n’hâm an nău rgop. Kônh wa râng lĕ nuih n’hâm nơm, ŭch tĭng trong nchrăp bah Ngih dak tâm let năp tay thôn mbra nar lơn ma hun hao tay đŏng”.

Xã Đơn Dương, n’gor Lâm Đồng dơi njêng bah thị trấn Thạnh Mỹ, xã Đạ Ròn n’hanh xã Tu Tra bah nkuâl Đơn Dương ơm. Xã geh 33 thôn ri geh tât 17 thôn âk bah dâng 300 rnăk. Tĭng ƀư trong nchrăp glêh tam nuĭh kan, n’hao nău dơi kan, nsĭt geh nău tam tâm dâng, xã Đơn Dương dăp rgum tay, jêng 15 thôn mhe n’hanh mât kơt ơm 1 thôn, hŭch tât 17 thôn rđĭl đah ntơm nơh. Wa Nguyễn Văn Vinh, Kruanh Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Đơn Dương, an gĭt, tâm pah kan dăp rgum tay thôn ƀon gay dơh ngăch tâm mât bôk kan, 12 bu ranh ƀon, nuĭh geh nsing nơm tâm nău rêh lah ndơ khlay rgop ƀư jêng nău tâm ban ŭch âk, rdâk nâp tay nău nsing nơm bah ƀon lan ăp rnoi mpôl đê̆ đah Đảng, Ngih dak:

“Mpôl hên năl lah nuĭh geh nsing nơm ta xã Đơn Dương lah ntung njŏ đah ƀon lan đah Đảng n’hanh Ngih dak. Khân păng lah ăp nuĭh mpôl hên dŭt nsing nơm, geh nău tam ngơi tât trong nchrăp, trong kơl pháp luật bah Đảng n’hanh Ngih dak tât đah kônh wa ƀon lan lơn lah nkual rnoi mpôl đê̆. Khân păng lah nuĭh ntĭt leo lor ntoh lư gay kônh wa ta thôn kơt tĭng”.

N’gor Lâm Đồng aƀaơ geh 49 rnoi nuĭh ndrel gŭ rêh, tâm nê ƀon lan rnoi mpôl đê̆ âk rlău 17% rnoh nuĭh. Lam n’gor geh 883 nuĭh nsing nơm dơi nuĭh ƀon lan uănh khlay n’hanh lah ntŭk nsing nuih n’hâm nâp bah ƀon lan. Tâm bah ri aơ nơh nău khlay bah bu ranh ƀon, nuĭh geh nsing nơm ta Lâm Đồng lơn ma dơi mpơl kloh rnôk khân păng lah chông cờ dâk bôk năp tâm rơh n’glăp nsum nhih pah kan, dŏng khoa học kỹ thuật tâm nău kan tuch tăm mât rong, mât ndray nău way ơm, săk tơm văn hóa way ơm, mât rnă njrăng đăp mpăn tâm dâng, rdâk njêng tâm rnglăp lam rnoi nuĭh. Nô Bon Niêng Ha Dang, rnoi K’Ho mbah Lạch, phường Lang Biang – Đà Lạt, an gĭt, nơm geh ăp bu ranh ƀon nchŏng đă nuĭh ƀon lan rvê pah kan jan sa rnăk wâl, thôn ƀon nar lơn ma đăp mpăn:

“Đah rnă njrăng đăp mpăn ta ntŭk, nău khlay bah bu ranh ƀon lah dŭt n’hâm khlay. Bu ranh ƀon ta aơ lah nuĭh dŭt nsing nơm ntĭm nti an druh ndăm rchong, hôm ƀon lan mât đăp mpăn rnă njrăng đŏng, lơn lah nău tih tâm nău rêh jêng kon nuĭh, tâm rlong ndeh, ngêt ndrănh nhŭl n’gul măng gang khay, ntŭng rmuănh. Bu ranh ƀon lah ntung njŏ đah mpôl kan mât rnă njrăng phường ndrel mât đăp mpăn rnă njrăng tâm dâng”.  

Rêh nklang ƀon lan, wât nău ŭch rŏng mpŏng geh bah tĭng nuĭh ƀon lan, ăp bu ranh ƀon, nuĭh geh nsing nơm ta n’gor Lâm Đồng lah ntung njŏ nâp jong nthoi đah nău Đảng nuih n’hâm ƀon lan. Wa Cil Bri, Groi Giám đốc Sở Dân tộc n’hanh Tôn giáo n’gor Lâm Đồng, an gĭt, djăt nău rgop bah ăp bu ranh ƀon, nuĭh geh nsing nơm, nhih pah kan hŏ nsŏng kơl gưl n’gor an ƀư bôk nău kan hun hao wăng sa- rêh jêng kon nuĭh, mât ndray ntik n’hao văn hoá way ơm grêt dăch tĭng ngăn ngăn n’hanh nsĭt geh nău tam. Ntơm bah ăp nău rgop lĕ nuih n’hâm bah ăp bu ranh ƀon, nuĭh geh nsing nơm, n’gor Lâm Đồng an rong lor tơm ndơ ntuh kơl an nkual jru, nkual ngai n’hanh nkual ƀon lan rnoi mpôl đê̆ gay n’hao săk geh nău rêh ƀon lan, ntruch huêt tâm ƀah hun hao:

“Ƀon lan rnoi mpôl đê̆ n’hanh mpeh yôk yang tĭng trong rƀŏng lah rgum tơm, di ntŭk, sŏk nuĭh ƀon lan ƀư rgum tơm n’hanh nău ŭch n’hao săk geh nău rêh lah mâng weh saơ nău dơi. Ăp tơm ndơ rgum nkra ăp nkô̆ nău khlay mpeh ntŭk ntô ndơ dŏng, ntĭm nti, dak si, trong gŭ rêh n’hanh hun hao tơm nuĭh kan. Khlay lơn đŏng lah nta trong dơh gay ƀon lan ăp rnoi mpôl đê̆ ntik n’hao nău nsrôih, râng jru lơn tâm rnôk hun hao nsum bah n’gor”.

Nklang ăp nău rgâl dăng bah ƀon tơm Lâm Đồng nar aơ, bu ranh ƀon, nuĭh geh nsing nơm hôm lah ăp “N’gâng tơm rêh” tâm ƀon lan đŏng, lah ntŭk nsing nuih n’hâm bah ƀon lan ăp rnoi mpôl đê̆. Ma nău nsing nơm, nău dơn kan đah nsum mpôl, khân păng lah ntung njŏ nău Đảng đah nuih n’hâm ƀon lan rgop trong nchrăp bah Đảng, trong kơl bah Ngih dak lăp tâm nău rêh, bun dăp tâm rnglăp lam rnoi nuĭh, mât ndray săk tơm văn hóa n’hanh rdâk njêng ƀon lan nar lơn ma hun hao.