VOV4.M’nông: Đah 2 rkeh ha neh tuch tăm, âk bơi 75% rnoh hvi neh guh bazan bah lam dak, Tây Nguyên dơi uănh lah nkual săk geh âk gay jêng nkual tuch tăm rgum, njêng luh ndơ geh tuch tăm rnoh khlay, geh soan dăng tâm rlong dak bah dih. Yơn lah, lor rnôk m^n tât rnoh khlay, tât tâm rlong dak bah dih ri, n’gâng kan tuch tăm ta aơ ân nkra bah kro phang, đah rgâl duh nđik trôk nar lor. Lah mô dơi nkra ri n’gâng kan tuch tăm ta aơ mbra hôm geh rgoh n’gơ đo\ng.
Ta n’gul khay wai duh n’heng, tâm rnôk âk rnăk dôl ma o\ r’ah rdâng lơh đah duh phang, âk mir cà phê dôl nhop hoănh tă bah mô to\ng dak to\, ri mir cà phê 2ha bah rnăk wa Nguyễn Ngọc Bích, [on Kép, xã Ia Mơ Nông, nkuâl Chư Păh, n’gor Gia Lai hôm nđ^r ue\h đo\ng. Pơk công tắc trong to\ dak mpêt nkrem phu\ mih tât t^ng tơm cà phê, wa Bích thơ luơ jă năch ngêt dak trà n’hanh nkoch bri lô ka. Păng an g^t, to\ dak mpêt nkrem dơi păng ntuh kơl [ư năm 2019. Tâm rnôk tơm dak to\ nar lơn ma sơh kro, nău do\ng công nghệ mhe lăp do\ng kan ho\ an ns^t tay dơi kloh rnôk to\ dak mpêt nkrem hoach đêt prăk do\ng kan:
“Lah ma gâp to\ béc n’hanh to\ mbâm ri du khay gâp mơ dơi to\ du tơ\. Yơn to\ kơt aơ ri nklăp 20 nar rnôk saơ tơm mpơl nhop hoănh ri gâp pet 1- 2 mông lah kơl rêh tơm tăm hôm. Nar lơn ma soăt kro tơm dak. Ma dơi to\ dak mpêt nkrem kơt aơ lah ns^t geh wa\ng sa du\t âk”.
Do\ng công nghệ to\ dak mpêt nkrem dơi uănh lah trong nkra du\t geh nău tam gay tuch tăm ta Tây Nguyên rdâng lơh đah kro phang. Ăp trong leo [ư dôl pơk hvi, lơn lah ntơm bah lôch rnôk Chính phủ n’glêh an ntop kơl gay bah ir roh hoach nău kan tuch tăm. T^ng nê, nu^h [on lan, doanh nghiệp rnôk ntuh kơl công nghệ to\ dak mpêt nkrem dơi manh du\t âk gay rvăt ăp máy móc, ndơ ntru\p n’hanh ntop kơl le\ rngôch deh prăk kon tâm 2 năm bôk năp, 50% deh prăk kon tâm năm tâl 3. Nơm geh trong ntop kơl, rnoh hvi neh tuch tăm do\ng công nghệ to\ dak mpêt nkrem bah nkual Tây Nguyên hao ngăch n’hanh a[aơ ho\ geh 80.000ha. Wa Đoàn Ngọc Có, Groi giám đốc Sở Nông nghiệp n’hanh Phát triển Nông thôn n’gor Gia Lai an g^t, nơm do\ng ue\h trong ntop kơl, rnoh hvi neh to\ dak mpêt nkrem ta n’gor ho\ âk rlău trong nchrăp:
“Trong nchrăp ndơ\ luh tât năm 2020 lah 22.000ha yơn tât a[aơ ho\ geh tât 25.500ha. Do\ng ndơ to\ mhe, to\ dak mpêt nkrem ri nu^h [on lan dơi ntop kơl t^ng nău n’glêh an 68 năm 2013 bah Chính phủ mpeh hu\ch bah roh hoach nău kan tuch tăm. Trong kơl dja du\t ue\h, mô dơn do\ng to\ dak mpêt nkrem ma hôm ntop kơl rvăt máy, móc,ndơ ntru\p do\ng âk ndeh rklư tâm nău kan tuch tăm. A[aơ trong kơl dja dôl lăp tâm nău rêh du\t ue\h”.
Ndrel đah do\ng công nghệ mhe tâm nău kan tuch tăm, ngoăy tâm ăp nkô| n’gâng tơm bah n’gâng kan tuch tăm ta Tây Nguyên rnôk dja lah ôp uănh tay lam le\ rngôch, dăp rgum tay tơm tăm. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp n’hanh Phát triển Nông thôn Lê Quốc Doanh an lah, nău tăm tâm rlong lêng lang ăp ntil tơm tăm ho\ [ư âk ntil tơm tăm ho\ bưm ir, âk ntu\k mô to\ng dak to\. Bộ ntru\t nsôr ăp n’gor n’hanh Bộ ho\ njêng trong nchrăp gu\ m^n gay kơl ăp n’gor rgâl si tăm ndơ mât an tâm di, bên đah rgâl duh nđik trôk nar, kro phang:
“Nkô| nău mât do\ng tơm dak ri rnoh hvi neh tăm tơm sa play, tơm tăm jong nar ta Tây Nguyên du\t khlay yơn dak bât mô to\ng geh. A[aơ, ân ôp uănh tay ăp to\ng le\ rngôch tay geh ma nău mô to\ng dak kro phang, ntu\k I mô to\ng dak ri ân rgâl ngăn si tăm. Ăp n’gor ân ôp uănh le\ rngôch rnoh neh rgâl si tăm. Lơn lah ntơm bah năm 2020, Bộ ho\ njêng du trong nchrăp ntru\t nsôr tuch tăm trung ương, way kơl ăp n’gor rgâl si tăm. Dăn đă du\t na nê|, gay le\ rngôch rgâl di tay, uănh aơ kơt lah du trong hăn lơh dơi, ân m^n uănh gay ndơ\ luh du trong tâm di”.
Ndrel đah rgâl si tăm, nău rdâk tay n’hanh hun hao bri lah trong nkra têh dơi jo\ jong gay Tây Nguyên rdâng lơh geh nău tam đah rgâl duh nđik trôk nar đo\ng. Nău u\ch tât năm 2030 rnoh hvi neh bri Tây Nguyên geh nklăp 2,72 rkeh ha, n’hao le\ rngôch rnoh nku\m n’hâm bri hao tât 49,2%. Pah kan ta Tây Nguyên, Ủy Viên Bộ Chính trị, Rnâng kan Ban Bí thư Trần Quốc Vượng njrăng đă ăp n’gor Tây Nguyên ân êng uănh khlay tât pah kan đăp mpăn mât njrăng bri. N’hao le\ rngôch rnoh nku\m n’hâm bri ta Tây Nguyên mbra rgop mât rơ\ ndơ rêh jêng tâm bri n’hanh tơm dak an t^ng n’gor lah êng, neh dak lah nsum:
“Dăn đă lah ân njrăng tât tăm bri n’hanh mât bri. A[aơ bri mpeh wa\ng sa ri mô ho\ m^n tât yor he mô ho\ geh ndơ ma [ư, kađôi ri he djăt ma tăm bri an ma ndơ rơ\ rêng tâm bri, bri mât njrăng neh ntu [ât. Ăp oh nô kan ta aơ mô di an êng ma nơm ma hôm an le\ rngôch ma dak he. Ta aơ âk bri ri ta Miền Trung mbra đêt dak bu\k lơn. N’hanh bri ta aơ dơi mât đăp mpăn ri mbra geh tam tât bri dâng dak me Cửu Long, mbra geh âk dak lơn. Jêng dăn đă ăp oh nô ân uănh khlay tât nkô| nău dja, uănh aơ lah nău kan jo\ jong, ân rgo\ jă tăm bri bol ma krit jêr.”
Nkô| nău du\t khlay đo\ng bah Tây Nguyên rnôk dja gay rdâng lơh đah kro phang lah nău ôp uănh, uănh năl, dăp rgum tay lam trong dak bât. Đah 2 rkeh ha yơn dơn geh 15% rnoh hvi neh to\ng dak to\ dơm, dak bât ta Tây Nguyên dơi uănh ma rbăn lhơ n’hanh mô to\ng. Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc rđău đă na nê| tât ăp n’gâng kan, ăp n’gor geh trong hăn ôp uănh, dăp rgum tơm dak gay Tây Nguyên rdâng lơh geh nău tam đah rgâl duh nđik trôk nar, kro phang:
“Mpeh jo\ jong, ân ôp uănh dăp rgum, s^t âk tơm dak bah Tây Nguyên. Jao an Bộ Tài nguyên môi trường kơp uănh, lor nchrăp lơn. Kah ntoch jong mbro mô lăng lơh jêng ja lưm ta nkual dja. Ân gu\ m^n gay nkra bah rgâl duh nđik trôk nar gay he rêh nsum đah păng gay hun hao mô dơi plơ\ ru\ch. Jêng ân lor nchrăp gu\ m^n tơm dak bah Tây Nguyên gay ndơ\ luh trong nkra [ư bah jêr jo\t. Nău tâl bar, lah du đêt trong nchrăp [ư dak bât thuỷ điện jăch ndăn ta nkual dja mhâm [ư. Nuih n’hâm [ư ân dơi ngăn, geh tam, jo\ jong.”
Tây Nguyên ho\ n’hanh dôl jêng nkual tăm tơm jong nar rgum khlay bah lam dak. Yơn lah, nău kan tuch tăm dôl mâp du\t âk ntul rlong bah rgoh n’gơ ntu\k tăch rgâl tât rgâl duh nđik trôk nar. Geh ma nău jêng ja lưn neh ndr^nh dơi mbơh njrăng lor lah tuch tăm t^ng trong ntoh êng, mât do\ng tơm dak hôm geh âk nău khoah, n’hanh bri hôm geh lơh n’hang tâm bah ri aơ nơh đo\ng. Ăp trong nkra bah trong [ư, kỹ thuật tuch tăm, rgâl si tăm, an tât trong [ư dak bât, n’hanh ngai lơn lah trong nkra mpeh rơ\ jêng âk ndơ gu\ rêh đah nău rdâk jêng tay bri ho\ dơi ndơ\ luh gay Tây Nguyên rdâng lơh đah rgâl duh nđik, kro phang. Yơn gay [ư du trong ăp kôp n’hanh geh nău tam, ndrel đah ăp tơm ndơ ntop kơl bah trung ương, ân geh nău nsrôih ta ăp n’gor, ăp doanh nghiệp, nu^h [on lan. Bah nê, 2 rkeh ha neh tuch tăm ta nkual mơ dơi mât do\ng le\ săk geh, jo\ jong./.
Nu^h nchih rblang: Điểu Thân
Viết bình luận