VOV4.Mnông - 45 năm le\ rlău, yơn ăp nău ơm, nău nkoch mpeh lơh dăng têh 30/4 mro mrăn nuih n’hâm ntru\t nsôr nuih n’hâm têh, kơl ăp rơh kơn lơ ntop tay choăt hăn ta trong ndâk njêng, mât njrăng Bri dak. Đah âk nu^h rnoi mpôl đêt Dak Nông, nău nkoch mpeh Tây Nguyên du nuih n’hanh rchăng n’gang rlăng mro mkrăng ntô| n’hao, jêr roh.

Tâm rơh tâm lơh mprơh Mỹ kơl neh dak, nu^h [on lan Tây Nguyên lah nsum nu^h Bnong ta n’gor Dak Nông hăn trơn âk ntu\k tâm bri gay gu\ rêh, nkre râng anh ndơ sông sa, phao blêu, kơl tahen lơh da\ng rlăng. Wa Điểu N’glơr (rnoi Bunong) ta [on Bu Ndrung Lu, xă Dak Ndrung, nkua\l Dak Song, n’gor Dak Nông an g^t, bôl njêng, yơn kônh wa hôm e du nuih n’hâm t^ng đảng, t^ng cách mạng. Ndr^ jêng, năm 1975, rnôk tăng rklaih đăp mpăn miền Nam, kơp dơn ngoay neh dak, ăp nu^h rhơn, răm.

“Rnôk mô ho\ rklaih đăp mpăn njê nga\n, hăn trơn âk ntu\k kơt rnăk wâl gâp ta Bu Bong s^t Kiến Đức 2,3 năm lo\ trơn, mô gu\ du ntu\k, trơn ay dêr bom mìn, rnôk ne\ mô geh nar đăp mpăn, rêh rvê knu\ng nchrăp trơn dơm. Rnôk ma tăng nău lơưh dăng le\ rngôch miền Nam 30/4 năm 1975, gâp kơt le\ [on geh nău răm nsum ne\ lah du\t rhơn. Rnôk ne\, le\ [on lan n’hanh tahen cách mạng bah tâm bri s^t đah [on lan, nău bôk năp mpôl hên [ư ne\ lah ndrel đah tahen muih koăih [on, răk rao ngih wâl, pah kan nkra njêng. Tahen kơlkônh wa jin neh tăm bum, rêh mô hôm klach rvê bom mìn tay, bôl hôm e jêr jo\t yơn ma mô geh klăch.

Năm aơ le\ rnglău 70 năm, wa Y Tiêng (dân M’nông) ta Bon RCâp, xă Nâm Nung, Krông Nô, n’gor Dak Nông hôm e nkah g^t na nê| ăp năm khay rho\ an tahen tâm nkual căn cứ cách mạng Nâm Nung. Wa nkoch:

“Rnôk tâm lơh gâm râng rmôt văn công, mô lah hăn pah kan n’hanh hăn anh ndrăk nsiu, anh bum, phe, bôh an tahen tâm bri… Rnôk ne\, tâm lơh nteh phao âk ngăn. Rmôt oh nô mpôl hên rêh tâm bri mât njrăng ndrel dơm. Tât rnôk rklaih đăp mpăn ri mpôl hên s^t [on lan nkra pah kan jan sa mât njrăng [on lan, gâp hôm e râng tâm nđur, râng ăp nău [ư cách mạng. A[aơ yor rgâl âk hôm, nău kơl bah ngih dak du\t uănh m^n tât kônh wa n’hanh nu^h geh soan rnôk tâm lơh tâm su. Êng săk gâp geh soan đah cách mạng, râng tâm lơh tâm su, dơi ngih dak [ư jay aơ. Kăl e nău rêh bah [on lan njê ngăn, mô dơi dah ro\ng kơt a[aơ ôh, mô to\ng ăp ntil, a[aơ geh điện, đài, geh ngih sam [u\t, ngih dak si, trong hăn ri têh hvi, oh kon hăn nti dơh đo\ng”.

Ăp năm khay u\nh ndrăk ne\, nu^h [on lan Tây Nguyên râng anh ndơ sông sa, anh ndrăk nsiu, mât rong cán bộ tâm nkual căn cứ cách mạng. Nkre, âk druh ndăm râng tahen, mât njrăng bri dak, mât nâp đăp mpăn an [on lan. Tahen ơm wa Bơ\ Yan-Y Wai ta [on Dak Pr^, xă Nâm Nđir, nkuăl Krông Nô, n’gor Dak Nông nkoch tay nkah g^t bah nơm:

“Năm 1972, gâp pah kan ta Dak lak, mpeh tâm Quân khu 5. Jêh rklaih đăp mpa\n, gâp râng mât njrăng ntung 14 (Ql 14). Jêh ne\, gâp s^t đah rnăk wâl ta [on Dak Pr^, râng mât njrăng tâm xă Nâm Nung. Gâp dơi an Huân chương Kháng chiến hạng 3. Tâm rơh tâm lơh tâm su, gâp ta rmôt pah kan tăm bum, tăm mbô gay mât tahem. Hôm a[aơ lah gâp tahen ơm xă Nâm nđir, prăk khay bah gâp le\ ngih dak an to\ng ăp hôm”.

Tahen ơm Y Đên Phê Pr^ (rnoi bu nong, 40 năm Đảng) ta xă Nâm Nđir, nkuăl Krông Nô, n’gor Dak Nông ri nkhah g^t du\t na nê| ăp nău rngôt rnôk râng tâm lơh tâm su:

“Bah năm 1969 tât năm 1975 tâm rnôk ăp năm ne\ du\t jêr jo\t, jêr jo\t ngăn. Nsing nơm t^ng trong bah đảng n’hanh wa Hồ, le\ rngôch [on lan mpôl hên rgop le\ soan râng rho\ an tâm lơh tâm su, ngăn lah tâm lơh nar 9/3/1975 rklah đăp mpăn Đức Lập. Jêh ne\ lah nar 10/3/1975, rklaih đăp mpăn Buôn Ma Thuột. Mpôl hên ta aơ bu ur bu klô, nu^h ranh hăn lor bah năp; druh ndăm djôt phao hăn lơh rlăng, bu ur bu klô anh ndrăk nsiu”.

Nu^h rblang: Y Sưng Phê Ja