VOV4.M’nông: Tâm khuh n’gôr lam dak nkah ndray 45 năm rklaih luh lam le\ rngôch Miền Nam, dơn ngoăy neh dak, ăp nu^h ơm ban saơ kăl e ta n’gor Dak Lak ho\ geh rnôk tâm mâp, tâm nkoch đah rơh mom ndăm bah kơi mpeh nău lơh dơi năm 1975. Lơh dơi Buôn Ma Thuột nar 10/3/1975 ho\ ntơm pơk lơh dơi an trong hăn lơh Tây Nguyên, ntơm jêng geh nău nkoch khlay, ntru\t ntrôl ngăch bah rơh rdôl lơh lam le\ rngôch n’hanh dâk lơh năm 1975, đah tơm khlay lah lơh dơi bah trong hăn lơh Hồ Chí Minh rklaih luh le\ rngôch miền Nam, dơn ngoăy neh dak. Rlău 45 năm rklaih luh, ăp nu^h tă ơm ban saơ hôm nha rêh n’hanh tâm lơh tâm năm 1975 hôm mô ho\ bah rngot rnôk nkah mpeh nău khlay kăl e dja.

Ho\ jêng nău way djăt ma ăp rnôk khay 3 tât, khay 4 s^t, ăp tahen ơm, ăp nu^h ơm tă ban saơ nău lơh dơi tâm năm 1975 hôm rgum mâp nkah tay bah du rơh tâm lơh tâm su. Ăp bôk so\k ho\ luh mbra, ăp bâr gơm ho\ khar t^ng năm khay. Wa Nguyễn Thị Minh Trinh, Groi kruanh ơm mpôl pah kan chính trị tâm ban kơt rêh tay ăp nar hôch hôl dôl dăl han săk tâm lơh, u\ch ro\ng geh nău dơi rklaih luh năm 1975. Rnôk nê, ât nuih n’hâm njoăl kon jê| mhe 2 năm deh an nhih pah kan bah kơi, păng lăp tâm trôm nkual [on têh Buôn Ma Thuột, kleh joi, rdâk njêng ăp ntu\k kan rho\ do\ng an cách mang.

“Ăp ntu\kl kan bah trôm khân păng du\t nsrôih, đah cách mạng rnôk geh soih trong lah khân păng râng đah he. Ri nơm geh kơt nê ma gâp r[ah g^t nău lư phung rlăng, n’hanh rdôl lơh t^ng ntu\k tâm dâng nkre đah mpôl, ngoăy lah rgo\ jă tahen lăp, tâl bar lah râng nkh^t nu^h djơh lơh mpêr loih, tâl pe lah n’hao le\ ma mpôl rdôl lơh. Tâm nô nău nê, gâp saơ bar pe nu^h I du\t lư djơh janh ma nkh^t, ri ntơm bah nê lơh dơi mpêr loih, n’hanh an ma mpôl rdôl lăp lơh”.

Khay mhe năm nê nơh, tahen ơm Trịnh Ngọc Bổ râng rmôt binh vận ta H11, nkual mpeh luh nar n’gor Dak Lak. 21 năm deh, 4 năm lơh dơi, 4 tơ\ geh rmanh. Yơn nău du\t nkah bah păng lah rơh hăn lơh mô kâp rtoh du tong phao ma hôm geh nău dơi đo\ng, nhu\p 28 tahen gu\ ndrung, so\k mplơ\ rlău 50 phao bleo ăp ntil, rklaih luh xã Krông Pách, quận Phước An (a[aơ lah xã Ea Kly, nkuâl Krông Pach). Wa Trịnh Ngọc Bổ rhơn nkoch:

“Gâp nkah nê lah  măng 28/2, rmôt pah kan bah mpôl hên lah 9 nu^h geh phao, rlong [ư rklaih luh du xã tâm rnôk Quận Phước An mô ho\ rklaih luh, Buôn Ma Thuột mô ho\ rklaih luh. Ri mpôl hên do\ng loa ôp kuăl oh nô tahen n’hanh n’gâng kan ân ngăch luh n’hơr ti, tahen rklaih luh ho\ mpă wêl le\, lah oh nô plơng lơh mbra pănh nkh^t. Mpôl hên ôp kuăl nklăp 10 mn^t do\ng loa weo loh, han săk ndư ngăn, n’hanh kơt nê| lah phung rlăng ho\ chuh chu\n”.

Ngoăy tâm ăp nu^h tahen na nê| râng rơh tâm lơh rklaih luh Buôn Ma Thuột nar 10/3/1975, tahen ơm Hồ Quảng Trị, tă [ư Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 25, nkah tay: đơn vị păng dơn nău kan rdôl lơh Tổng kho Mai Hắc Đế. Ndrât ndal ndrel đah nău tâm rgop lhăt bah ăp mpôl tahen, Buôn Ma Thuột ho\ dơi rklaih luh rlău 30 mông rtoh phao, tâm nău rhơn kâp nơm bah nu^h [on lan:

            “Nar 10/3 lơh ta aơ lah he lơh dơi ngăn 85 – 90% hôm, hôm du đêt êng [a [a\ plơng lơh tay dơm, lôch nê ndeh xar he rdôl lăp đo\ng, kêng du\t nar 11 lah rklaih luh le\ d^l. Ta nar 10/3 lăp lơh tâm nkual [on têh Buôn Ma Thuột ri [on lan ho\ yông cờ mprang lam hôm, cờ rklaih luh ho\ yông hôm, [on lan rhơn nđơr ngăn”.

Lah ngoăy tâm bar hê choh [ư cờ tâm ăp khay tâm lơh tâm su ta ntu\k gu\ nde H4 - Dak Lak, wa Nguyễn Thị Ngọc Lan, an g^t, âk nu^h ho\ kh^t roh, ho\ geh rmanh gay mât t^ng mbal bok, t^ng lha cờ Tổ quốc yor aơ lah nău kan huêng khlay. 45 năm rlău aơ, păng hôm rngot đo\ng rnôk nkah tay ăp nar khay lơh dơi:

“Ka chol ndăng ma măng nar, mpoh u\nh pring du măng rsol ka choh, mô geh nu^h m^n dơi năm 1975 rklaih luh geh nău dơi têh kơt nê, ma tât a[aơ nkah tay hôm sâr nuih n’hâm đo\ng mô g^t lah geh nău dơi kơt nê|”.

Nkoch mpeh lơh dơi Tây Nguyên tâm nău lơh dơi khay mhe năm 1975, wa Lê Chí Quyết, tă [ư Groi Bí thư Tỉnh ủy ơm nkre Groi kruanh rnâng kan Ủy ban quân quản thị xã Buôn Ma Thuột, nkoch, 2 nkô| tơm, nta trong du\t dơh soih lah tahen n’hanh [on lan du\t ue\ht; tâl bar lah [on lan ăp rnoi nu^h yăn- rnoi mpôl đê| ta aơ du\t tâm rnglăp. Nău nê ho\ njêng luh soan dăng lam le\ rngôch an 3 mpôl ndrôm loih công quân sự, chính trị, binh vận.

Lôch rnôk rklaih luh thị xã Buôn Ma Thuột, tahen tơm rdôl lăp mpeh Sài Gòn, hôm ăp mpôl tahen ta ntu\k rgo\ jă [on lan dâk lơh mpôl djơh janh, lơh mpêr loih, ntru lơh le\ mpôl tahen nchuăt chrai. Tât nar 24/3/1975, n’gor Dak Lak ho\ rklaih luh le\ rngôch. Ủy ban quân quản Buôn Ma Thuột rgum mpôl njêng s^t tay đăp mpăn rnă njrăng, rdâk tay nău rêh an [on lan,lơn lah nkra nău ji ngot. Wa Ông Lê Chí Quyết, an g^t:

“Tâm du bông tâm lơh tâm su mprơh Mỹ ntơm nơh Buôn Ma Thuột lah du thị xã rêh mô geh nău kan tuch tăm, rêh nơm geh phe kơl an, jêng rnôk nê bar pe rmưn nu^h [on lan ji hir dak ji ngot piăng mô to\ng geh ndơ ngêt sa. Ndr^ ri UBND ân dăn gưl bah lơ lah ân pơk tay le\ rngôch ăp kho phe ba ndơ ngêt sa bah phu\ng rlăng ntlơi an tay bah kơi, tâl bar rvăt đor lor ndơ ngêt sa bah ăp kho êng bah dih dih ngih dak, gay nkra nău ji ngot an nu^h [on lan”.

Tâm rnglăp du nuih n’hâm rgop [ư jêng nău dơi lơh Buôn Ma Thuột, ntơm pơk trong an hăn lơh Tây Nguyên geh nău dơi têh, hăn tât chông prêh lah trong hăn lơh Hồ Chí Minh rklaih luh le\ rngôch Miền Nam, dơn ngoăy neh dak. Tâm rnglăp lah soan dăng gay Buôn Ma Thuột, Dak Lak, [ư bah têl khap sôt rmanh tâm lơh tâm su, dơi geh ăp nău dơi mhe tâm rơh rdâk njêng n’hanh hun hao w\ang sa rêh jêng kon nu^h, mât chăm nău rêh an kônh wa [on lan ăp rnoi nu^h./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân