VOV4.M’nông: Wa A Gut (rnoi Xơ Đăng) ta ƀon H’Ring, xă Ea H’Đing, nkuăl Čư M’gar, n’gor Dak Lak lah du hê mom yơn dŭt ŭch đah ăp mboăt n’hôm way ơm bah rnoi nơm. Knơm geh nău blău n’hanh dơi nuĭh bơ̆ trêng ntĭm jêng wa mô knŭng gĭt dŏng ăp ntil ndơ mboăt n’hôm rnoi mpôl đêt ma hôm dơi mprơ âk ntil nău mprơ Xơ Đăng.

Djôt đơn t’rưng ta ty tât jrô rhôp nău mprơ bah Ngih pah kan gŭ ta nkual Tây Nguyên, Đài TNVN gay gŏ an ăp nghệ nhân mprơ, wa A Gut nkoch: Yor nău ŭch mboăt n’hôm bah jêt jêng nô dơi nuĭh bơ̆ ntĭm đah nhạc lý n’hanh ntĭm đơn ghi-ta. Jêh rnôk lĕ dơi gĭt nhạc lý n’hanh gĭt pâl đơn nô lĕ rgâl nti tŭr chĭng, đơn ting ning, t’rưng...

Bơ̆ bah wa lah nghệ nhân ưu tú A Blôih, lah nuĭh dŭt n’hâm tâm nău mât ndrăy n’hanh mât ăp nău khlay văn hóa way ơm bah nuĭh Xơ Đăng. Lĕ bah jŏ, rnăk wa lah ntŭk rgum ăp nghệ nhân gay nti tŭr chĭng, đơn t’rưng, ting ning. Yor rĭ, bah rnôk jêt A Gut lĕ dơi rêh tâm ntŭk gâr gông mpât mprơ. Yor ntŭk nĕ lĕ mât huêng wa, leo wa tât đah ăp ntil mboăt n’hôm chĭng gông way ơm bah rnoi nơm, đah âk ntil mboăt n’hôm, chĭng gông.

“Nti dŏng mboăt n’hôm rnoi mpôl đêt dŭt lah jêr yơn gâp nsrôih djăt. Ngăn lah nti đơn ting ning lah jêr ngăn, tâm ƀon knŭng geh 1,2 nuĭh gĭt pâl dơm, đơn t’rưng đêt nuĭh gĭt pâl, gâp ri dơi pâl đơn ting ning”.

Wa A Gut nghệ nhân rnoi Xơ Đăng

Gĭt blău mboăt n’hôm geh tưp way ơm. Nghệ nhân ưu tú A Blôih lĕ saơ nău nĕ ta A Gut, jêng lĕ mât rong nău ŭch n’hanh trêng ntĭm mpeh nău blău tŭr, gŏ ăp ntil đơn, mboăt n’hôm rnoi đêt. Nghệ ưu tú A Blôih nkoch:

“Bah năp đaơ gâp ntĭm pơng nti gŏ ghi-ta dơm, đơn t’rưng lah pơng nti êng. Pơng djăt gâp pâl lah pơng pâl tĭng. Gâp ntĭm nuĭh êng pơng saơ lah pơng dơi nti êng, yor pơng geh nău blău êng hôm”.

Tă aơ 20 năm, rnôk nĕ, bu klô ndăm A Gut mhe tŏng 20 năm deh, lĕ dơi “nglăp” tâm rmôt chĭng gông-đơn mpât mprơ bah ƀon H’Ring. Nô way râng rhŏ ăp rơh lễ hội bah ƀon, kơt lễ hội rhơn sa ba mhe, ƀư nrah ndrâm dak bah nuĭh Xơ Đăng. Năm 2004, nô ndrel rmôt chĭng-đơn mprơ râng mprơ ƀư nkah gĭt 100 năm têh jêng n’hanh hun hao nkual ƀon têh Buôn Ma Thuột, Festival cà phê Buôn Ma Thuột yor n’gor Dak Lak ƀư n’hanh rhŏ ta âk n’gor êng. Tĭng A Gut, ăp rơh “tŭr mprơ” kơt nĕ lĕ n’glơi an âk nău uĕh, lơ ŭch tay n’hanh ntô̆ n’hao đah mboăt n’hôm, đơn chĭng gông bah rnoi nơm.

“Bah năp đaơ hăn njroh mprơ ta Pleiku jêh nĕ ƀư nkah gĭt 100 năm têh jêng n’hanh hun hao Buôn Ma Thuột, ta buôn Đôn hăn njroh mprơ đŏng. Ta nkuăl, ta xă rnôk geh nar lễ mô lah ngih sam ƀŭt geh lễ ri way kuăl gâp ntĭm ăp oh kon hŏk tŭr chĭng, gŏ đơn t’rưng.

Nghệ nhân A Gut mprơ nău mprơ Xơ Đăng ta jrô rhoăt nău mprơ VOV Tây Nguyên

Lah nuĭh gŭ nsum ƀon, way dơu djăt ăp nău mprơ bah A Gut ndrel rmôt chĭng Buôn H’Ring tŭr, H’Bu (ta xă Ea H’Đing, nkuăl Čư M’gar, n’gor Dak Lak) gĭt saơ:

“Tĭng tôr tăng măt saơ nô A Gut lah nuĭh dŭt blău chĭng gông, mboăt n’hôm rnoi mpôl đêt, nô nĕ hôm ntĭm an ăp oh kon hŏk tŭr chĭng. Lah du hê gĭt pâl đơn t’rưng, chĭng. Nô A Gut ntĭm kon hŏk ngih sam ƀŭt gưl 2 tŭr chĭng gay hăn tâm rlong ta nkuăl, ta n’gor tay”.

Wa Y Mang, Groi kruanh jrô kan Văn hóa-thông tin nkuăl Čư M’gar, n’gor Dak Lak an gĭt, ăp rơh ƀon lan geh nău khlay jă rmôt chĭng-đơn mprơ bah ƀon H’Ring râng, tâm nĕ, mô dơi mô geh A Gut:

“Oh A Gut bah jêt lĕ ŭch đơn mboăt rnoi đêt hôm, tĭng bơ̆ nti tŭr chĭng, đơn tơrưng, ting ning. Bơ̆ mprơ nău mprơ Xơ Đăng oh kơt nti đŏng, aƀaơ oh A Gut gĭt âk hôm. Oh A Gut lah du hê nuĭh ŭch đah nău mprơ n’hanh đơn, chĭng rnoi đêt, pơng hôm ntĭm an ăp băl kon hŏk tŭr chĭng. Oh blău kơt bơ̆, lah du hê dŭt ŭch, dŭt gơih nti ta ăp nuĭh têh. Ăp rơh geh tâm nđŭr chĭng gông ta nkuăl, n’gor oh tât râng da dê”.

Dơi lah A Gut lah “kon nuĭh rnoi” tâm nău njroh mprơ ta nkuăl Čư M’gar, n’gor Dak Lak. Đah nău blău chĭng gông, đơn mboăt geh ơm, lŏ dơi rêh tâm rnăk wâl geh nuĭh bơ̆ lah Nghệ nhân ưu tú A Blôih way uănh tât, ntĭm jêng A Gut lơ dơi mât nău blău. Nău khlay lơn, bah jêt, A Gut lĕ dơi rêh tâm ntŭk chĭng gông bah rnăk wâl n’hanh ƀon lan; lĕ mât huêng pơng têh lơn, ntô̆ n’hao n’hanh tĭng đah chĭng gông, đơn mboăt way ơm bah rnoi nơm.

          Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja