VOV4.M’nông: Nuĭh ƀon lan thôn Duệ xă Đinh Lạc, nkuăl Di Linh, n’gor Lâm Đồng nsơr nuih n’hâm n’hanh ntô̆ n’hao đah bu ranh ƀon K’Tiếu, 71 năm deh bah ƀon lan. Yor săk ranh geh du nău ŭch, rŏng n’hanh nuih n’hâm dŭt têh đah văn hóa chĭng gông bah nuĭh K’ho ta nkual yôk prêh Di Linh. Rlău 10 năm pơk jrô ntĭm tŭr chĭng lah nău ƀư ngăn ngên, rgop tâm nău mât ndrăy, mât uĕh nău khlay ntŭk ntô chĭng gông Tây Nguyên; nkre, bah nĕ nkoch trêng n’hao nău wât, mât uănh nău uĕh bah rnoi mpôl K’Ho an druh ndăm.

Nkoch đah nău ŭch văn hóa K’Ho, bu ranh ƀon K’Tiếu nkah gĭt rnôk jêt, mô hŏ tŏng 15, 16 năm deh, wa lĕ gĭt ăp ntil nău chĭng tâm bôr chĭng 6 păng bah nuĭh K’ho. Tâm ăp nar rgum ƀon, ƀư brah ba mhe kăl e, wa tĭng me bơ̆ nơm tât uănh n’hanh dŭt ŭch văn hóa chĭng gông. Ăp rơh rgum, knŭng djăt bah chĭng sĭt wa nti êng gĭt nău chĭng nĕ. Rnôk nĕ, săk mô hŏ têh ndăm, bu klô K’Tiếu bah thôn Duệ lĕ dơi nuĭh ƀon săch lăp rmôt chĭng bah ƀon.

“Ndrel đah bu ranh wa gĭt n’hanh blău âk ntil chĭng kơt bu ranh đêt ngăn, kơt tâm ƀon K’Brà, thôn Duệ aơ geh rlău 10 nuĭh deh ndrel, kơt wa K’Khóe-Dam Prẹo, tâm bôr chĭng 6 păng wa knŭng blău đêt, mô geh gĭt âk kơt bu ranh. Wa ri êng khân pơng, yor bu ranh dŭt ŭch chĭng jêng bu ranh gĭt lĕ ăp nău chĭng, ntĭt nsa kơt chĭng ƀư brah mih, nău chĭng aơ m’hâm tŭr, nuĭh ndrel rmôt đah gâp tâm rgop m’hâm ƀư gay an chĭng pơng uĕh, nteh n’glô̆ tâm rnglăp ndrel ƀư an nuĭh djiăt chĭng dŭt mpăi, m’hâm djôt chĭng an di yor nău ŭch, rŏng pơng heh, geh dŭt âk nuĭh tŭr chĭng ma mô gĭt nău aơ”.

Sam ƀŭt rnê rhơn bah UBND nkuăl Di Linh kơp dơn nghệ nhân bu ranh ƀon K’Tiếu

Năm khay tĭng đah rmôt chĭng, hăn rlău âk lễ hội, ăp nău ŭch đah nteh chĭng, nteh n’glô̆ chĭng tĭng bu ranh ƀon K’Tiếu. Rmôt chĭng bah thôn Duệ xă Đinh Lạc na nao dơi hăn râng nar hội Văn hóa, Thể thao ăp rnoi mpôl đêt ta ăp xă, nkuăl nkual rnoi mpôl đêt ta lam n’gor Lâm Đồng, ăp n’gor tâm nkual Tây Nguyên n’hanh geh giải têh. Mhe aơ ngăn, rmôt chĭng bah thôn Duệ dơi tât tŭr ta Ƀon văn hóa ăp rnoi mpôl Việt Nam ta Đồng Mô, Hà Nội. Bu ranh dŭt răm ndrel đah n’gâng kan ƀon lan rgop soan ntĭm n’hanh mât rƀăy văn hóa chĭng gông rnoi mpôl K’ho. Yor nê, bu ranh ŭch mât ndrăy văn hóa chĭng gông geh ndrel đah ƀon lan đah trong ƀư uĕh di:

“Ŭch mât ndrăy văn hóa chĭng gông tĭng bu ranh mĭn an geh nău ƀư na nê̆, bôk năp an rgum, rgum ngăn, mô di ŭch ri ntĭm mô ŭch ri lơi. Pơh 3 măng tât rlău 9-10 mông măng bu ranh mư sĭt tât jay jêh ntĭm tŭr chĭng, nău nĕ mô khlay, khlay ngăn lah bu ranh lĕ trêng tay văn hóa chĭng gông an druh ndăm, nĕ lah nău khlay lơn. Bu ranh saơ dŭt rngot yor druh ndăm, kon sau aƀaơ mô ŭch đah chĭng gông, dơi n’gâng kan ƀon lan uănh mĭn nta an dơi ntĭm chĭng gông bu ranh răm ngăn. Bôk săk lĕ ranh soan mô hôm dăng, yơn bu ranh lah nuĭh dŭt n’hâm đah văn hóa chĭng gông, bu ranh ntĭm tay văn hóa chĭng gông tât lôch săk nơm, hôm e rêh hôm e ntĭm”.

          Nău ma bu ranh ƀon K’Tiếu rvê lah n’hâm ƀư gay kônh wa saơ ntô̆ n’hao văn hóa way ơm bah rnoi nơm; lơn lah m’hâm ƀư gay dơi mât nteh chĭng n’gôr răm, ăp nău njroh (Tamya) uĕh măt uănh. Bah nău mĭn nĕ, bu ranh K’Tiếu lĕ rgum du đêt nuĭh bah năp đah tă râng tŭr chĭng tâm ƀon gay ndâk njêng rmôt chĭng. Ndrel đah nĕ, râng ndrel bu ranh pơk jrô ntĭm tŭr chĭng.

          Băng: “Bôk năp bu ranh mbra pơk jrô ntĭm tŭr chĭng an kon se, tal 2 jrô geh tŏng n’ăp bu ur, bu klô, tal 3 lah pơk jrô chĭng jrô bu ur da dê. Yor bu ranh ŭch ntĭm chĭng kơt nĕ đah nkô̆ nău lah kơt pơk jrô ntĭm knŭng an bu klô bu ranh ntĭm rlău 100 nuĭh hôm yơn khân pơng têh sŏk ur ƀon êng sĭt jay ur ri he mbra roh nuĭh gĭt tŭr chĭng. jêng bu ranh mĭn lah geh ntĭm chĭng an bu ur ri uĕh ngăn yor bu ur druh sŏk sai khân pơng hôm e tâm ƀon, mô trơn rêh ntŭk êng jêng hôm e tŏng nuĭh gĭt tŭr chĭng. Rgŏ năp khân pơng mbra ntĭm an oh kon nơm, sai khân pơng lah kon se bah khân pơng ŭch n’hanh gĭt văn hóa chĭng gông rnoi nơm”.

Bu ranh ƀon K’Tiếu ndrel đah bôr chĭng khlay bah rnăk wâl.

Đah âk nău rgop rlău 10 năm pơk jrô ntĭm tŭr chĭng kơt mât ndray văn hóa chĭng gông Tây Nguyên, UBND n’gor Lâm Đồng lĕ ƀư sam ƀŭt rhăch nău dăn N’gâng kan Văn hóa thể thao n’hanh pâl nđaih kơp dơn nghệ nhân ưu tú an bu ranh ƀon K’Tiếu tâm năm 2022. Wa Trương Quốc Phương-Groi kruanh UBND xă Đinh Lạc, nkuăl Di Linh an lah, bu ranh ƀon K’Tiếu dơi uănh wa kơt drăp ndơ khlay bah ƀon, dŭt dơi rnê ryơk:

“Đah nghệ nhân K’Tiếu, nghệ nhân geh dŭt âk nău rgop an ƀon lan tâm ntrong leo văn hóa, lơn lah mât ndrăy drăp ndơ văn hóa chĭng gông. Wa ntop kơl dŭt âk an nău mât rƀăy way ơm nĕ. Lah nuĭh tât ntĭm an ăp druh ndăm, ri tâm âk năm dŭt jŏ, ndrel đah nău trêng ntĭm, wa lĕ ntĭm nti ăp rơh kơn. Ri aƀaơ ăp rơh kơn aơ ntơm lĕ dơi gĭt dơi mât âk drăp ndơ geh tât nău wât wa gĭt nklăp 10 nău chĭng. Nău mĭn êng bah ƀon lan ŭch tâm drăp ndơ wa mât aƀaơ wa mbra trêng ntĭm lĕ an ăp nuĭh nti lah rnoi nuĭh K’ho”.

          Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja