Nghệ nhân Rơ Ông Ha Bông mât nău kan tanh tôk, trêng nău uĕh văn hóa K'Ho
Chủ nhật, 06:00, 18/10/2026  Lơ Mu K'Yến/VOV Tây Nguyên/Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja Lơ Mu K'Yến/VOV Tây Nguyên/Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja
VOV.M’nông - Nklang bri krŏng Dơng K'Nơh, xã Đam Rông 4, n'gor Lâm Đồng, nău nteh tanh nglak lăp ndrel nteh n'gôr ta mpang ty gơih blău bah nghệ nhân Rơ Ông Ha Bông. Bah ndơ dŏng dăch dêh đah bri, nuĭh blău ƀư jêng ăp mblâm sah rhŏ dŏng an nău kan, nău rêh n'hanh mât ndray du nău kan way ơm krêp dêh đah nsum mpôl rlău âk rơh kơn.
 

 

Đah nuĭh K'Ho, cheh tanh mô dơn ŭch geh nău blău, jăp gơih ma hôm lah nău tă ơm gĭt kan dơi trêng ntĭm bah u che. Nghệ nhân Rơ Ông Ha Bông, (rnoi K'Ho rnoi Cil, ta thôn K'Nơh, xă Đam Rông 4, n'gor Lâm Đồng) lah ngoăy tâm ăp nuĭh hôm e nsrôih krêp dêh đah nău kan way ơm. Tĭng nău tă ơm gĭt bah nghệ nhân, ăp ntil ndơ cheh tanh geh nău ŭch êng mpeh ndơ ƀư n'hanh nău blău. "Nău săch ndơ ƀư way dơi nuĭh kan mât uănh khlay ngăn. Nuĭh kan mbra lăp tâm bri dơi ƀon lan an dŏng n'hanh joi ăp tơm ngâr tŏng 2 năm gay sreh, tơm ngâr dơi săch ân lah ăp tơm uĕh, nâp n'hanh tŏng rnoh uĕh. Jêh rnôk djôt sĭt, ndơ ƀư tay dơi tâm pă kơt tĭng rnoh năm n'hanh tĭng gâl bah tơm. Moh ndơ jê̆, dơh, geh rnoh nâp tâm di ri dơi mât tay gay ƀư. Ngâr gay tanh sah (sah têh tanh srang) hôm êng đah ngâr dŏng tanh wêl (sah jê̆, dah wêl). Ndơ uĕh ngăn lah ntŭk nsing gay njêng luh du ndơ nkre uĕh, nkre nâp n'hanh geh rnoh nâp dŏng âk. Trong săch n'hanh nkra ndơ ƀư nĕ mô di lah du nar bar ma dơi geh. Nĕ lah nău blău ơm dơi trêng nti tay bah u che, bah me bơ̆ n'hanh ăp nuĭh hăn lor bôk năp."

Lôch rnôk nchrăp ndơ ƀư, nuĭh tanh ntơm ƀư nkra tĭng nglak, ƀư rup ndrang n'hanh dăp ăp nglak tanh. Uănh tĭng nău blău, ăp nglak tanh mbra geh pe, poăn, jât mô lah jât bar nglak. Nuĭh blău ân rgâl soan ty, mât an ăp nglak tâm trôm nkrêp jăp, mô geh sôt; nkre uănh nđôi, koh kloh ăp ntŭk rmeh n'hanh ƀư nâp ăp ntŭk n’gâng gay jêh du mlâm sah.

Bah kơi ăp ntil ndơ tanh lah nău nsrôih n'hanh nău blău ơm dơi rgum jŏ bah âk năm. N'hanh nău aơ dôl dơi nghệ nhân Rơ Ông Ha Bông trêng nti tay an rơh druh ndăm tâm rnăk wâl nthoi tay. Ƀon Niêng Hoàng Đức, deh năm 2013, lah kon bu klô nghệ nhân Rơ Ông Ha Bông. Kon đơi me bah rnôk 3 năm deh, oh dơi ur sai nghệ nhân mât rong. Têh jêng đah che, Hoàng Đức ơm ŭch đah nău kan tanh tôk n'hanh aƀaơ lĕ dơi ndrel che ƀư ăp mlâm sah bôk năp."Gâp dŭt ŭch. Gâp ŭch mât ndray nău kan way ơm bah u che gâp. Gâp dŭt ŭch tanh sah. Aơ lah sah (sah têh) heh, hôm aơ lah khiău (khiău jê̆, sah wêl…)…".

 Ăp mlâm sah lah ndơ dŏng ngăn tâm nău rêh ƀon lan K'Ho bah kăl e tât aƀaơ. Yuh Cơ Liêng K'Joan, (ta thôn K'Nơh xă Đam Rông 4, n'gor Lâm Đồng), an gĭt. "Sah dŭt dơh tâm nău rêh. Rnôk hăn mir, hăn lŏ anh nông dak, mô lah lăp tâm bri pĕ biăp... he n'gâr ndơ tâm sah dŭt dơh. Đah sah păng mô ƀư djơh ntŭk ntô gŭ âm, yor păng dơi ƀư bah ndơ ơm geh, rnôk sat mô dơi dŏng tay, ri sah păng lêk êng tâm ntŭk ntô gŭ âm. Sah dŭt ueh tâm nău rêh bah he bah rnôk u che an tât nar aơ."

Đah nuĭh K'Ho Cil, nău kan cheh tanh hôm geh nsum đah nău mĭn mpeh nău khlay bah bu klô tâm rnăk wâl n'hanh nsum mpôl. Nghệ nhân Rơ Ông Ha Bông nkoch: "Tĭng u che yău ye: ŭch tanh sah ân joi ngâr, ŭch sa sŭk ân joi ngâr, ŭch gĭt nău tâm rŏng ân djăt nău ngơi, ŭch jêng nuĭh che, nuĭh bơ̆ tâm rnăk wâl ri ân gĭt tanh sah. Tanh sah lah rnoh an uănh năl ntŭk gŭ bah nuĭh bu klô tâm ƀon lan. Kơt gâp ntơm bah jê̆ hŏ kơt nti tanh n'hanh tât aƀaơ gâp lĕ 58 năm deh hôm e tĭng kơt tanh tay".

Bâh ăp nău nti bôk năp đah bơ̆ tât ăp trong tanh dôl geh mbơh tơih an kon său, nău kan bâh nghệ nhân Rơ Ông Ha Bông lah nău nkoch mpeh nău rêh bâh nău kan tanh tôk way ơm ta Dơng K’Nơh. Ăp mlâm sah geh ƀư mô dơn rgum nău blău kan, nău gĭt wât bâh nuĭh kan ma hôm nha geh mât rbăy ăp nău khlăy văn hóa bâh nuĭh K'Ho rnoi Cil. Rnôk nghệ nhân hôm nha nsrôih mât nău kan, rnôk rơh mom ndăm ntơm ŭch rŏng n'hanh nti tanh, ăp trong tanh way ơm hôm nha geh ntoch jong tay, ntop mât nău ueh êng văn hóa ntŭk rêh jêng đah nău rêh aƀaơ.

 

 

Lơ Mu K'Yến/VOV Tây Nguyên/Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC