VOV4.M’nông: Wa A Blôih (rnoi Xơ Đăng) ta ƀon Hring, xă Ea H’Đring, nkuăl Chư M’gar, n’gor Dak Lak lah nghệ nhân ưu tú. Đah nău ŭch mprơ n’hanh lĕ đah nău kan tâm nău mât ndrăy văy hóa way ơm rnoi mpôl đêt, ăp năm bah năp, wa lĕ râng mprơ ta ăp rơh tâm nđŭr, tâm rlong mpât mprơ yor nkuăl n’hanh n’gor ƀư. Ndrel đah nĕ, nghệ nhân A Blôih hôm ntĭm gŏ đơn-mprơ, tŭr chĭng an ăp rơh druh ndăm n’hanh ê nkra ăp ntil mboăt n’hôm dĭng nkar, rgop mât drăy n’hanh ƀư uĕh văn hóa way ơm rnoi Xơ Đăng.

Ăp rơh geh sĭt khâl ƀon Hring, xă Ea H’Đing, nkuăl Cư M’gar (Dak Lak) nkoch bri đah kônh wa ri âk nuĭh tâm ƀon gĭt da dê tât nghệ nhân ưu tú A Blôih. Ăp năm, tâm ƀon way ƀư rhơn sa ba mhe mô lah ăp rơh nău kan văn hóa nkuăl ƀư tŭr chĭng, mpât mprơ... ri kơt nghệ nhân A Blôih geh măt da dê, râng dŭt n’hâm n’hanh lĕ đah nău kan.

Nghê nhân ưu tú A Blôih

Rlău 2 năm bah năp, yor srê Covid-19 geh jêr jŏt tâm ƀon lan, bôl mô dơi rgum tiăr nti âk nuĭh yơn đah nuih n’hâm lĕ đah nău kan têh, ntop đah nău ŭch, nghệ nhân A Blôih hôm e nsrôih mĭn joi ăp nău chĭng, ăp nău mprơ gay ntĭm an ăp nghệ nhân tâm ƀon. Bah meng nĕ, nghệ nhân hôm blău ê nkra ăp ntil mboăt n’hôm rnoi mpôl đêt, kơt: đơn ting ning, đơntơ-rưng, klông pút... Nghệ nhân ưu tú A Blôih an gĭt:

“Bah năp đaơ, săk gâp nơm knŭng lah nuĭh râng njroh mprơ, tŭr chĭng n’hanh pâl ăp ntil mboăt n’hôm rnoi nơm, gâp mô dơi ƀư du ntil ndơ lah mô geh ăp nuĭh hăn lor, ăp nghệ nhân hăn lor, khân pơng mbra kơl, ntĭm n’hanh trêng nti gâp. Ndơn ăp ndơ ma nghệ nhân bah năp lĕ rgum soan mĭn joi, tiărr nti jêng gâp an nsrôih nti an gĭt. Aƀaơ, gâp nchih tay nău mhe an ăp nău mprơ kơt: rơngê, ting ting, chiếo... Tât nar aơ, gâp lĕ ƀư du đêt mboăt n’hôm bah rnoi đêt, kơt đơn ting ting, tơ rưng, klông pút..”.

Gay mât ntŭk ntô văn hóa chĭng gông bah ƀon Hring, nghệ nhân ưu tú A Blôih lĕ an âk năm rgŏ jă kônh wa tâm ƀon n’hanh du đêt kônh wa ta ƀon êng ndrel râng. Tât aƀaơ, nghệ nhân ndâk njêng geh âk rmôt chĭng-mprơ, tâm nĕ geh rlău 20 nghệ nhân bah ƀon Hring. Aƀaơ, wa hôm ntĭm, nti an ăp mon tâm ƀon mpeh kỹ thuật tŭr chĭng, mprơ đah âk nău mprơ uĕh, tâm nĕ geh n’ăp kon bu klô bah wa, moh lah A Gut. A Gut an gĭt, aƀaơ lĕ dŏng blău du đêt mboăt n’hôm way ơm kơt chĭng, đơn tơ-rưng, mprơ geh âk nău mprơ Xơ Đăng.

“Gâp lah rơh druh ndăm, gâp mbra nsrôih leo ăp oh mât tay nău uĕh way ơm ma u che lĕ n’glơi an, na nê̆ lah dŏng ăp ntil đơn n’gông nkar bah rnoi nơm. Gâp gĭt ndâng tât mbra ntĭm tay an ăp oh kơt nĕ. Mpŏng ŭch ăp oh wât đah nău mprơ n’hanh pâl đơn tơ-rưng. Tât năm tât, du pơh gâp mbra an 1-2 nar ntĭm an ăp oh mpeh gŏ đơn tơ-rưng an gĭt. Rơh druh ndăm gâp mô chuêl nău khlay văn hóa way ơm bah u che n’glơi an”.

Ndơ nkhôm nghệ nhân ưu tú A Blôih

Hôm wa A Héo, lah nghệ nhân tâm rmôt chĭng-mprơ nău mprơ nău ngơi nơm ƀon Hring ri gĭt saơ, Nghệ nhân Ưu tú A Blôih lah nuĭh dŭt blău n’hanh lĕ soan đah nău văn hóa way ơm bah rnoi mpôl nơm.

“Đah chĭng gông ri gâp saơ nghệ nhân A Blôih dŭt lĕ đah nău kan nơm, ntĭm, trêng nti an oh nô mpôl hên mpeh kỹ thuật tŭr chĭng. Dŭt răm, aƀaơ nghệ nhân lĕ ntĭm nti an kon bu klô bah pơng gĭt tŭr chĭng. Wa A Blôih ntĭm, dŭt uĕh an oh nô nghệ nhân mpôl hên mpeh ăp nău chĭng Xơ Đăng. Geh nău nĕ knơm nău mĭn joi, n’hâm soan n’hanh nău blău ơm âk năm bah nghệ nhân. Mpeh nău uĕh tŭr chĭng ri knơm nghệ nhân geh âk nău blău jêng oh nô mpôl hên đăp mpăn, mpôl hên lĕ hăn tŭr âk ntŭk bah gưl xă, nkuăl tât n’gor, đê̆ đŏng mpôl hên hôm dơi tŭr, tâm rlong ta nkual ƀon têh Pleiku, Hà Nội...”.

Bah rnôk gĭt tŭr chĭng, mprơ tât aƀaơ lĕ rlău 40 năm, nghệ nhân A Blôih lĕ âk ân mông nar, n’hâm soan gay ndrel nuĭh Xơ Đăng mât ndrăy, ƀư uĕh nău way ơm bah rnoi nơm. Yơn lah, Wa hôm e âk nău rvê bah năp nău roh rui ăp nău khlay văn hóa nĕ, ngăn lah đah rơh druh ndăm mom.

Nghệ nhân ưu tú A Blôih ndrel kon bu klô A Gut (gŏ đơn tơ-rưng dâk đah kiău) ta jrô rhôp nău mprơ bah VOV Tây Nguyên

“Bôk năp, an nkoch trêng an druh ndăm wât ăp nău khlay văn hóa way ơm rnoi đêt, tâm nĕ geh n’ăp tŭr chĭng, mprơ. Mhe aơ gâp ôp du đêt druh ndăm tâm ƀon, du đêt ăp oh, ăp mon ri geh nuih n’hâm, ŭch dơi nti tŭr chĭng, pâl ăp ndơ gŏ uh rnoi mpôl đêt. Bah meng nĕ geh du đêt druh ndăm lŏ mô ŭch mpeh mboăt đơn, nău mprơ way ơm. Nĕ lah du nău rngot ! Gâp nchrăp ntĭm an ăp oh, ăp mon gay khân pơng gĭt tŭr chĭng, gĭt mprơ. Săk gâp nơm mô knŭng ƀư đơn ting ning, tơ-rưng ma hôm ƀư ăp n’hôm rlet dĭng nkar êng, kơt n’hôm, klông pút...”.

Đah nău ŭch, nău blău, dŭt n’hâm n’hanh ăp n’hâm soan rgop bah nơm, năm 2019, nghệ nhân A Blôih lĕ dơi ngih dak an nkhôm “nghệ nhân ưu tú” tâm nău kan "Nghệ thuật njroh mprơ way ơm”, wa jêng nghệ nhân ưu tú nuĭh Xơ Đăng bôk năp bah n’gor Dak Lak. Hôm kônh wa tâm ƀon way kuăl lah Blôih lah nuĭh “Mât ang” nău mprơ way ơm bah nuĭh Xơ Đăng.

          Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja