Nar rgum ƀư nau vay ăp rnoi mpôl đê̆ n’gor Gia Lai lah ngoai tâm ăp nau kan ma phung ƀư tur chĭng, njroh mprơ ƀon rnoi mpôl đê̆ Ƀon Roh (Phường Pkeiku) mro tât ƀư ndrel jêng nau ŭch ngăn ma ăp nŭih geh uănh. Chĭng, đơn t’rưng, đơn Pút, đơn rưng nteh rgop nsum jêng nau rgum âk mpưm nŭih uănh.

Nghệ nhân Siu Thưm, kruanh rmôt mbơh, gay njêng geh du rmôt geh âk ntil đơn goh nteh, nau khlay ngăn lah nau tâm rnglăp nsum tâm di ueh bah ăp ntil ndơ êng êng. Ăp ndơ goh nteh bah ƀon Roh geh đơn t’rưng lah tơm, đơn pút, đơn t’rưng jê̆, ndrel ăp ndơ goh kơt gâr, chĭng, lục lạc, chập chệ. Ăp ntil ndơ kŏ geh du nau nteh êng, ŭch nŭih dŏng mô êng geh nau blau ma hôm ân geh dơi tâm rgop nsum, tâm rnglăp nsum gay jêng du nau teh tâm ban:

‘Bôk năp, pơk jrâu geh đê̆ nŭih, yơn jêh nê âk lơn jêng du rmôt hăn ƀư kan nsum, rnôk aơ ri geh 2-3 rmôt đŏng, hăn goh tâm ăp ntŭk. Ăp băl bu ŭch ma nau goh nteh, ŭch ma ueh ơm bah rnoi nơm âk. Gâp geh nau nkoch gay ăp băl gĭt, mro ŭch rŏng nau ơm ueh bah u che nơm lơi an: ăp kon lơi nchlơi ôh ndơ goh, ndơ krih, gay ma kon se bu geh nau ŭch ndrel ma tĭng nơm đŏng’.

Gle kruanh ƀăng chăt. Rnôk ma ăp bu ranh hŏ  mô hôm, ăp băl mom bah ntŭk ƀư goh, krih ăp nau ơm bah rnoi mpôl tâm n’gor Gia Lai hŏ kơt tĭng ueh ngăn. Tâm ƀon Jut 1, xã Ia Hrung, n’gor Gia Lai, bol ma mhe knŭng 15 năm, Siu Tring Ning hŏ geh âk năm tĭng mbŏ păng râng ăp rnôk bu ƀư tur chĭng goh gong, njroh mprơ tâm ăp nar rgum khlay bah ƀon. Ting Ning ndrel ma băl păng hôm ndâk du rmôt chĭng mom, hăn tur tâm ăp ntŭk bu ngêt sa tâm nkuăl ƀon têh Pleiku, nkre hăn râng ăp nar rgum, tâm n’ur nau ơm yau mpeh njroh mprơ tâm ndrel bah dih n’gor:

‘Rmôt tur chĭng bah gâp deh ntơm năm 2008 tât 2011. Bu ur geh 7 nŭih, bu klô geh 5 nŭih. Rmôt hăn tur chĭng êp ngăn lah tâm Quảng trường Đại đoàn kết (Pleiku), tâm nkuăl, ngai ngăn lah Quảng ngãi, Quảng Trị. Gâp mbơh ăp ntil ndơ goh, nkreh bah rnoi rnoi nơm ndrel ntĭm bu tur, nkreh đŏng. Gâp saơ ueh ngăn ndrel ntô̆ n’hao tât nau ơm ueh bah rnoi nơm. Gâp ŭch nau vay ơm aơ hôm geh mât ân tât jŏ jong ngăn”.

Nau ơm  bah ăp rnoi mpôl Gia Lai rnôk aơ mô knŭng nsrŭng tâm nau ndâk tay, ƀư tĭng nau khlay ơm, ma hôm geh ntrơn jêng nau hun hao văng sa. Tâm ƀon K’Dang, xã Tơ Tung, n’gor Gia Lai, hŏ mpoh ang ŭnh nau pâl n’aih nsum mpôl đah âk nau ueh ơm ngăn bah rnoi Bahnar.

Tâm homestay A Ngưi, bu năch mô knŭng “uanh’ ma hôm “rêh nsum” ma nau ơm ueh bah rnoi Bahnar, tâm nau nteh chĭng, tâm ăp rup trah, ăp ntil kao geh cheh tâm njuh. A ngưi nchrăp dŏng ăp trong mang xã hội kơt Zalo, Facebok, website, fanpage ndrel ăp nau ƀư pâl n’aih êng gay ma geh mâp ma bu năch, ngăn lah bu năch tâm ƀon ngai ndrel năch dak ba dih:

‘A Ngưi dôl mĭn mra pơk du ntŭk gay ndrĭng ăp nau njroh mprơ, trại hè ân ăp kon se tât uănh ăp nau ơm bah ntŭk aơ, gĭt nau njroh, blau tur chĭng, gâm ăp ndơ sa kơt lah piăng prung, djar gŭch. Ntơm bah ăp nau kan kơt lah nơih, tâm dăch kơt nê, A Ngưi rnơm lah ăp băl mom mra ŭch ndrel ryơk ăp nau khlay ma u che lơi an ân ƀon lan ndrel rơh mom”.

Hăn nsum ma ăp balư mom, ntŭk an Đoàn druh ndăm kŏ ntrŭnh ƀư âk nau kan ngăn, rgop nau mât ndrel ƀư rêng ăp nau khlay ơm. Nô Đỗ Đức Thanh, Groi Bí thư Đoàn n’gor Gia Lai mbơh:

‘Ntŭk kan Đoàn Hội, Đội hŏ ƀư âk nau rgum tâm n’ur, ntrong hăn tât tu tơm, ăp nar nkoch trêng, ăp nau kan rlong pâl, rgop nau mât ăp nau ơm ueh. Ăp băl mom hŏ ntoh blau dơi nau ŭch rŏng bah ƀon tơm, neh dak, ŭch ma nau ơm yau ueh bah rnoi nơm. Phung hên ndơn saơ ăp nau kan aơ mra nsŭk đă lơn tay ăp nau băl mom mbơh nau ueh, rup gui, nau ơm yau bah nơm hăn tât ăp nkuăl neh”.

Tâm nau rêh mhe, nau ơm yau tâm Gia Lai dôl geh dnŏ ân ăp băl mom, ndrel ăp băl mom kŏ dôl nchrăp joi trong gay ma nau ơm yau lŏ geh ntoh tay tâm nau rêh ăp nar. Đah nau rhơn, nau blau mhe ndrel nuih n’hâm leo trong, khân păng jêng ăp nau nthoi nau ơm yau ueh đah ăp ntŭk mhe, gay nau ơm mô knŭng lah nau nkah, ma hôm geh nau ntoch jong tâm nau rêh mhe./.