Tang liang (geh ntŭk kuăl lah teng leng) lah ntil tơm hon êng tâm mir, mper bri. Tang liang lah tơm si prêh, n’ha n’hanh nkao uĕnh bơi kơt tơm sầu đâu mô lah tơm ntang, geh dŭt tăng. Di tâm khay puh, tơm ntơm luh n’ha nse n’hanh dang nkao, lah rnôk kônh wa Jarai ta Gia Lai hăn tôch n’hanh n’hanh nkao tang liang gay ƀư ndơ sa, ƀư ndơ lĭp.
Tang liêng djăt ri m’ha yơn sa ri kah.
Biăp tang liêng geh tăng ntĭt êng, yơn jêh tăng pơng lah njŭng-nău tăng ƀư nuĭh lĕ tă sa du tơ̆ ri jêr dơi chuêl. Nô Hiao Dương, ta TDP 7, xă Phú Thiện, n’gor Gia Lai an gĭt:
Biăp tang liang way geh bah khay 1 tât khay 3 dơm, rnôk aơ lah tơm dôl luh n’ha nse n’hanh dang nkao, ƀô kah đêt, aơ lah rnôk sa kah ngăn. Jêng dơi ŭch sa ri kâp tât yan, hăn tâm mir mư geh. N’ăp nkao n’hanh n’ha nse tăng da dê, yơn lah gĭt sa n’hanh gĭt nkret gâm ri ƀô tăng mbra bah n’hanh dŭt kah.
Nkret gâm ndơ trau tăng aơ ri dŭt dơh. N’ha n’hanh nkao tang liang way dơi hŭr ta ŭnh an rbân, jêh nĕ tô tre an ƀô kah. Jêh nĕ bu juh ndrel bôh mrăch hăng.
Trau tang liang way dơi pot đah poăch gŭch, ka kro, mô lah dơi juh ƀư bôh lĭt dơi sa đah piăng duh. Yơn kah ngăn rnôk pot nsum đah poăch gŭch mô lah ka gŭch. Piăng sĭn kreng, ƀoh sah ônh duh, dơi nsêk jêt pot đah tang liang. Lĕ rngôch lăp ndrel du ndơ sa dơh ma wăch nuĭh ŭch sa.
Lơn lah, gay tŏng kah lơn, kônh wa an tay trĭch gay geh srat. Ƀô srat bah trĭch lăp ndrel đah tăng bah trau, hăng bah mrăch n’hanh tăng bah bôh jêng du trau tang liang kah dŭt êng. Tăng bôk năp kơt kuăl dâk mlông dơ̆, jêh nĕ mbrơi mbrơi saơ njŭng, ƀô kah. Ƀư an nuĭh sa ŭch nkĕp tay.
Tĭng wa Siu H’Kyut, thôn Plơi Tel A, xă Phú Thiện, n’gor Gia Lai, ndơ sa aơ lĕ bên đah nuĭh Jaray bah jŏ. Bôl nău rêh sâm geh lơn, aƀaơ nuĭh ƀon lan hôm e mô chuêl ƀô bah pơng, đê̆ đŏng jêng ndơ kah bah nuĭh gơih nđơr.
Băng Jarai: “Nkah gĭt tay kăl e njê ach o, sa bên hôm jêng mô saơ tăng tay. Ndơ sa aơ aƀaơ dơi oh nô nuĭh Juăn tâm ƀon ŭch sa ngăn. Nuĭh Jarai mpôl hên aƀaơ ngơi lâr nuĭh sa tăng ri gơih. Yor rĭ ma tang liang bôl tăng ma kah.
Nar aơ, nău rêh rgâl mhe, âk ndơ sa mhe ntoh đah uĕh măt uănh n’hanh kah âk. Ndrĭ yơn, đah âk nău săch nĕ, tang liang hôm e dơi dơi geh nău êng tâm mang piăng bah nuĭh Jarai. Lơn lah jêh âk nar lễ Tết, rnôk lĕ dĭl sa âk ngi, bu nkah gĭt tât ndơ tăng bah tang liang. Du rlŭ tang liang pot poăch gŭch mô lah ka gŭch mô knŭng kơl mang piăng jêng kah lơn ma hôm nsĭt tay nău nđik, uĕh an săk soan.
Hôm đah ăp nuĭh hăn ngai, ri tât yan biăp tang liang, bu lŏ nkah gĭt tât nău kah nĕ. Yuh Ksor H’Ry, ta Ƀôn Chơ Ma, xă Ia Pa, n’gor Gia Lai, nkoch:
Bah jêt gâp lĕ bên đah tăng bah trau tang liang hôm. Aƀaơ hăn ƀư sa ngai dŭt nkah gĭt ndơ sa aơ, jêng tât yang tang liang luh n’ha nse n’hanh nkao ri mê̆ bơ̆ gâp hăn tôch tâm mir jêh nĕ njuăl an gâp. Nkre sa nkre nkah gĭt jay, ryơk ngăn nău mât rŏng rnăk wâl tĭng ndơ sa.
Tang liang yor rĭ mô êng lah du trau bri. Nĕ lah ƀô kah bah yan puh yôk prêh, lah nău tĭng đah kon nuĭh nuĭh bri, lah nău uĕh tâm văn hóa ndơ sông sa bah nuĭh Jarai. Đah nău rêh mhe, rnôk âk nău khlay way ơm êp roh, ăp ndơ sa kơt tang liang hôm nkah tât tu tơm, đah ƀon lan, đah ăp nar ndrel hăn tâm mir, ndrel rgum ta ŭnh năk hâng./.
Viết bình luận