Tâm trôk nar sroh nđik, ntŭk tŭk lêm n’hơ mpăr rlău dôr yôk đah duh nar nglang, nteh chĭng tĭng rŭt bah nkual rlu rlău N’glău Gia Trang Lâm Hà, Lâm Đồng. Wăr ŭnh rlŭt, ăp bu ur K’Ho tâm mbân ao tanh nchrat ang, nkre njroh xoang rbân r’ên, nkre nkêng n’glĭk tŭr chĭng. Nteh chĭng rŭt jông kơt nkoch tay nău ơm rơh u che bah kăl e. Năch pâl nđaih Phạm Thị Vân, dŭt ŭch: uănh rmôt chĭng bu ur tŭr, nău uĕh reh ma mô đêt nău têh dăng:
Rmôt chĭng bu ur rbân r’ên ƀư nteh chĭng pơng rbân lăp ndrel lơn, ntop đah njroh xoang rbân r’ên mbra ƀư an nău chĭng nteh n’glôh êng lơn rmôt bu klô; dŭt tâm di đah văn hóa me deh way ơm bah nuĭh K’Ho.
Tŭr ƀa ƀơ ta nkual pâl nđaih ta Lâm Hà lah rmôt chĭng bu ur Bồ Liêng. Rmôt geh rlău 20 druh ndăm, tâm nĕ 6 bu ur nghệ nhân na nê̆ tŭr chĭng, hôm ƀa ƀă lah njroh xoang tĭng chĭng. Ăp nău njroh bah tĭng nuĭh-tĭng jâng, rwăch xoang tât ƀah du hăt ty, an mpang ty tâm măt chĭng-uănh sa nău uĕh reh. Mô knŭng uĕh đah trong ƀư, khân pơng hôm e nău mhe tâm nău uĕh nteh chĭng rbân r’ên. Bu ur nghệ nhân K’Phèn, nuĭh rmôt chĭng bu ur Bồ Liêng, ta xă Đinh Văn Lâm Hà, n’gor Lâm Đồng, nkoch:
Gâp dŭt ŭch chĭng bah rnoi mpôl nơm, aơ lah văn hóa way ơm bah u che n’glơi an. Bah ŭch pơng lăp tâm dak mham moh năm mô gĭt. Tât aƀaơ săk gâp gĭt dŭt âk ăp ntil nău chĭng bah nuĭh K’Ho he.
Tâm rmôt chĭng Bồ Liêng, bu ur nghệ nhân K’Phôn hôm lah du bâr mprơ nău mprơ K’Ho dŭt rbân. Wa lap an gĭt:
Tât njroh mprơ mô lah tâm rlong ntŭk ta rmôt chĭng bu ur mpôl hên dơi dơn âk nău ŭch, rnê bah nuĭh uănh, nuĭh djăt. Yor ăp oh yuh tŭr chĭng dŭt blău, nău ri tâm rnglăp ndrel, gĭt âk nău chĭng, ndrel đah mbân ao tanh dŭt uĕh, ƀư uĕh an nuĭh uănh, nuĭh djăt dŭt êng, dŭt uĕh bu ur. Năm tât, mpôl hên ntĭm an kon sau bu ur, lor bôk năp lah tâm jrŏng rnoi mbra geh du rơh druh ndăm nthoi tay nti tŭr chĭng. Săk gâp nơm mbra na nê̆ ntĭm nău an kon sau, mpŏng văn hóa way ơm bah u che kăl e mât ndrăy mro.
Bu ruanh ƀon, nghệ nhân ưu tú K’Bes-nuĭh rdâk njêng rmôt chĭng bu ur Bồ Liêng bah 15 năm bah năp, aƀaơ tĭng nău ƀư bah rmôt. Tâm lôch âk năm ntĭm rlău 200 nuĭh tŭr chĭng, wa uĕh ngăn đah ăp mon bu ur nti:
Aƀaơ hin, bu ranh dôl ntĭm tŭr chĭng an âk rơh. Năm e bu ranh ntĭm an ăp mon kon se rchong dôl nti jrô 5, jrô 6, jêh nĕ lah rơh druh ndăm bah 30 tât 40 năm. Lah geh nău nkôp ăp rơh nuĭh nti tŭr chĭng bah druh ndăm rchong, nuĭh têh, ri rmôt bu ur nti ngăch kăr, ngăch gĭt ăp nău chĭng ngăn nkôp đah ăp rmôt êng. Jrô chĭng bu ur ŭch nti tŭr chĭng ngăn, bu ranh mô hŏ tât jrô nti ri ăp mon lĕ geh măt kâp bu ranh lor hôm, dŭt di mông, gơih nti jêng bu ranh dŭt răm. Âk nar bu ranh ntĭm tay bah dih mông gay ăp oh ăp mon gĭt tay ăp nău chĭng dŭt ngăch, dŭt dơi rnê.
Năm bah năp, Rmôt chĭng bu ur Bồ Liêng lĕ râng tŭr tâm âk lễ hội way ơm, ăp rơh lễ hội, nar rgum têh bah rnoi nuĭh Việt Nam. Khân pơng dơi ăp nkual pâl nđaih ta ntŭk “nchăm ndơ” râng ăp nău ƀư pâl nđaih nsum mpôl. Bôl moh ta ntŭk tŭr, moh tâm ntŭk ntô, khân pơng mât nău uĕh reh n’hanh nuih n’hâm ryơk đah chĭng gông-rup ndah huêng brah tâm nău rêh văn hóa bah nuĭh K’Ho. Nău rbân r’ên bah rmôt chĭng bu ur Bồ Liêng ta kơh dak me Đạ Đờng lĕ rgop tay soan wăch rgum đah nău kan pâl nđaih Lâm Đồng. Wa Nguyễn Văn Thạnh-Groi Giám đốc Trung tâm dịch vụ Tổng hợp xă Đinh Văn Lâm Hà, n’gor Lâm Đồng an gĭt:
Ƀon lan lĕ ƀư ăp tua pâl nđaih văn hóa, năch pâl nđaih uănh djăt văn hóa chĭng gông dŭt ŭch. Aơ lah du trong gay ƀon lan mpla nsơ văn hóa chĭng gông tât đah năch pâl nđaih. Tă bah nĕ, geh tay nău lă nău kan, ăp nghệ nhân geh tay prăk gay n’hao tay nuih n’hâm tĭng đah nău mât ndrăy văn hóa way ơm.
Rmôt chĭng bu ur Bồ Liêng mô knŭng ƀư âk tay nău uĕh bah chĭng gông rnoi nuĭh K’Ho, ma hôm dôl rgop mât ndrăy mât uĕh văn hóa way ơm, geh n’gâng tơm an nău hun hao wăng sa, rêh jêng du trong nâp nâl nkual rnoi mpôl đêt Lâm Hà, Lâm Đồng.
Viết bình luận