VOV4.M’nông: Trong Trường Sơn-trong Hồ Chí Minh nthoi tă bah mpeh ba lơ jur tât mpeh ba dâng, tă geh đah âk nau kan têh dăng bah tahen ndrel [on lan he. Trong nchuăn rdeng ndơ jong bơi tât 17 rbăn km aơ lah nau ntoh ân nuih n’hâm đăp mpăn neh dak. Rlau 20 năm ntuh kơl ndâk nkra trong Hồ Chí Minh, trong hăn nkuăl yôk geh tâm nthoi, pơk luh nau hun hao ân ăp rnoi mpôl rêh tâm êp njok trong Trường Sơn.

Ngih ur sai wa Hồ Thị Yến, tâm xã Hồng Bắc, nkuăl A Lưới, n’gor Thưà Thiên Huế êp trong Hồ Chí Minh bar pe cây số. Ăp năm tâm lơh kăl e, wa Yến râng nau nchuăn anh ngăn ndơ sa, ndrak nsiu, bă tahen sôt rmanh ndrel pơk trong Trường Sơn. Wa yến nkoch, kơp ntơm bah nê du\t n’hâm geh nau jêr, ăp nu\ih bu ur druh mhe 19, 20 năm chuêl săk nơm tâm nâm ndrak phao, rdâng đah nau ji kop kuet ji. Ntu\k tâm lơh mpeh ba lơ Trị-Thiên ăp năm 1960 tâm rnôk nê du\t n’hâm klach rvê. My\ klu\p [om du\t âk gay ma nkhah kol nau leo nchuăn kơl bah Trong Hồ Chí Minh ân an Miền Nam. Yơn rnơm n’hâm mom ndrel nau tâm rnglăp, nau nku\m kơl bah kônh wa rnoi Pa Cô, Tà Ôi ko\ kơt lah ăp rnoi mpôl êng êng tâm mpeh ba lơ Trị-Thiên, wa Hồ Thị Yến ndrel ăp nu\ih tahen nơm ho\ [ư jêh nau kan geh rmôt nơm jao pă:

‘Nsôih hăn ti\ng Đảng, ti\ng Cách mạng, ti\ng wa Hồ. Di\ng nar ri hăn kuih, kuaih, hăn kan, măng ri si\t bi\ch mô geh ngih vâl, hăn mro hăn mro ndri dơm. Nkre ang ndoh ndơ, nkre nkra trong, tă ntu\k bu u\ch lah hăn ntu\k nê. Hăn ri\ng dơm, mô geh hăn êng du hê ôh, hăn nsum ma lam rmôt, lam tiểu đoàn. Rnôk nê nơm ti\ng trong cách mạng ri di\ng ti\ng cách mạng. neh dak đăp mpăn, kon nu\ih ân geh nau rêh ueh lăng”.

Rlau 20 năm kơp ntơm rnôk trong Trường Sơn ntơm nar geh n’hao nkra jêng trong Hồ Chí Minh, trong hăn lah nau tâm nthoi đah ăp [on lan ăp rnoi mpôl đê|, kơl an nu\ih [on lan geh nau dơi gay hun hao văng sa, jut n’huch ach o. Yuh Hối Thị Hoa, tâm xã Mà Cooi, nkuăl Đông Giang, n’gor Quảng Nam nkoch, kăl e nơh kônh wa rnoi Cơ Tu hăn kan mir si\t, geh play prit, geh play mbo mô lah bum, mô lah geh puăch mpa ri ko\ ang tât nkuăl têh P’rao gay ma tăch. Hăn ndrel si\t ri roh âk mông ngăn, geh rnôk nơm hăn mô năn ri mô dơi geh tăch ôh. A[aơ, knu\ng leo luh ta trong Hồ chí Minh, lah geh bu rvăt hôm, yor lah âk ngăn nu\ih hăn ro. Yuh Hoa ân gi\t, ntơm bah nar n’hao nkra trong Hồ chí Minh, kônh wa ta aơ ngăn lah ntrơn neh [ư mir jêng tăm keo, geh ma rhiăng rkeh prăk tâm ăp năm:

‘Kăl e nơh hô ngăn jêr jot, ach o, hăn pâk [ăng mô geh bu rvăt, hăn dônh klo lah geh âk ri mô geh nu\ih rvăt ôm, tăch rgâl moh ndơ ko\ mô geh ơm. Rnơm geh trong Hồ Chí Minh ma a[aơ ri tăch rgâl geh dơi ngăn. Kơt lah nơm tăm mbo, pâk [ăng lah geh bu rvăt ro. Kơt lah chanh kônh wa bu ta aơ tăm, pe\ geh bu rvăt nkre, đah ma tăch keo ko\ geh prăk âk ngăn”.

Xã Mà Cooi, nkuăl Đông giang, n’gor Quảng Nam ko\ lah ntu\k geh rmôt kan FVG săch gay ndâk nkuăl pâl n’aih sinh thái mpông trôk nsing tâm jâng yôk lu\ sat têh, đah trong nâm, trong têh âk. Nkuăl pâl n’aih, gu\ rlu n’aih aơ geh rnoh prăk ntuh kơl 400 rmen geh u\ch lah mra rgum geh nklăp 100 rbăn năch/ năm.

Kan leo do\ng so\k [ư nau kan pâl n’aih trong Hồ Chí Minh ko\ geh âk nkuăl uănh khlay. Ntu\k aơ geh âk ntu\k pâl n’aih ơm, văn hoá ơm, âk ntu bro\ng lu\, ntu\k pâl ueh ntoh lơ ơm yau geh kơp dn tâm lam ntur neh-Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, Quảng Bình; Ntu\k môch tâp tahen khi\t kăl e trong Trường Sơn, n’gor Quảng Trị, rgum ntu\k Động So, địa đạo Lam Sơn, yôk A Bia, nkuăl A Lưới, n’gor Thừa Thiên Huế, [on tanh njuh Zara ndrel yôk Grăng, nkuăl Nam Giang, n’gor Quảng nam…Wa  A Viết Sơn, Groi Kruanh UBND nkuăl Nam Giang, n’gor Quảng nam ân gi\t, trong Hồ Chí Minh rlet tâm nkuăl aơ jong rlau 50 km, nthoi tă bah ăp nkuăl yôk mpeh ba lơ bah n’gor Quảng Nam ndrel ăp n’gor Tây Nguyên, lah nau ueh gay hun hao văng sa, pơk hvi nkuăl [on lan gu\ ko\ kơt lah ntru\nh ăp nau kan kơl an tâm nau rêh jêng:

‘Trong Hồ Chí Minh rlet tâm nkuăl aơ lah nau ueh ndrel nau rnơm ntô| n’hao đah ăp nu\ih geh râng tâm nau tâm lơh kăl e ndrel ko\ lah nau ntô| n’hao đah rơh mom. A[aơ, ăp nkuăl êp trong ndrel geh hăn trong Hồ Chí Minh ri rnoh rnăk ach o, bơi ach o ăp năm n’huch âk rđil đah ăp nkuăl êng. Nê lah nau mpơl saơ ngăn rnôk geh trong Hồ Chí Minh hăn rlet rlau”.

Nar aơ, tă bah ăp trong jâng ơm bôk năp, trong Hồ chí Minh jêng ngoay tâm 4 trong hăn geh nthoi tă bah ba lơ jur ba dâng. Trong aơ jong rlau 3.100 km hăn rlet yôk mpeh ba lơ dôl ma geh pơk hvi tay, n’hao nkra, pơk luh nau dơi gay ma hun hao nkuăl ndrel tâm nthoi nau kan tăch rgâl đah ăp dak êng êng tâm nkuăl nơm./.

Nu^h rblang: H’Thi