VOV4.M’nông: Xã n’har bri Mô Rai, nkuăl Sa Thầy, n’gor Kon Tum lah du xã janh dăng. Tâm rơh mprơh Mỹ, kônh wa rnoi mpôl đê| tâm Mô Rai ko\ du\t n’hâm janh, hăn ti\ng cách mạng, rlet âk nau jêr, nau roh. Xã Mô Rai ko\ lah ngoai tâm ăp xã ach o ngăn bah n’gor Kon Tum, yor trong kol, mih nar mô tâm di.

            Yơn lah, ăp ntil lơn nar lơn ma rgâl kơp ntơm rnôk geh du rmôt tahen janh dăng ntuh kơl ê nkra tăch rgâl ta aơ, ndrel [on lan ăp [on tâm xã hun hao văng sa, ntru\t jut nau ach o, ji ngot, rluk mâl, nê lah Binh đoàn 15 N’gâng kan neh dak. Binh đoàn ho\ njêng Mô Rai jêng nkuăl tăm cao su nau geh bôk năp bah Việt Nam, ndâk ta aơ ăp rmôt pah kan [on ndrel ăp [on kơt rmôt pah kan, rgop nau n’hao nau geh ân [on lan hao rlau âk lơn đah ăp nkuăl [on lan êng tâm Kon Tum.

            Rnâng kan rđau kan mrô 4, Công ty 78, Binh đoàn 15 tâm nklang mir tơm cao su jêng n’ir tâm thôn Ia Xoăn, xã Mô Rai êp nê lah máy pah kan si\t mro. Công nhân Moong Thị Thanh, rnoi Khơ Mú, [on tơm ta Thanh Hoá ân gi\t nê lah nteh máy khôm n’ha cao su. Ti\ng yuh, khôm n’ha jêh ri gay ma poh phân jêh ri nku\m ma n’ha, lah nau kan ân geh [ư ndal bah năp yan mih, đăp mpăn ân cao su hao jêng tât tâm yan kor rtăk mhe.

            Ndeh Dream mhe ma rgâl jâng mhe, ân êp jrâu gu\ hôm ê năn rep, yuh Thanh ân gi\t, păng lah công nhân mhe. Năm e, yuh tât ta Công ty 78 đah bar jâng lang mpang ty ndrel du hê kon hôm jê|, công đoàn công ty ho\ kơl an me kon yuh đah ăp nau kan, pă ân ndeh ndrel ndơ do\ng ăp nar. Yor ri ma yuh ngăch mơng pah kan, nau rêh ho\ geh mbơm oi:

            ‘Tâm [on ri mô geh tama ban ma aơ ôh, yor ta aơ du khay ma gâp geh 6-7 rkeh prăk. Ndrel ma gu\ ta aơ ri nau mi\n nơm đăp mpăn yor geh ăp no, ăp yuh tahen kơl an âk ngăn me kon gâp, ntơm bah săm [u\t nti, ân tât ngan n’oi sông”.

            Công ty 78 Binh đoàn 15 geh rlau 3 rbăn ha cao su ndrel rlau 1.600 nu\ih kan tâm xã Mô Rai, nkuăl Sa Thầy, n’gor Kon Tum. Kơp n’ăp ma kon bah cán bộ, nu\ih pah kan, ri công ty rgop tâm xã tâm rlau n’gul rnoh nu\ih. Đah nau geh bôk nu\ih rlau 37 rkeh bôk năm 2019, công ty 78 ho\ rhuăt gleh nau tâm [ah mpeh nau geh bah nu\ih kan tâm ăp xã jêr jo\t ngăn bah Mô Rai, đah nau geh nsum 41 rkeh/nu\ih tâm lam n’gor Kon Tum, rlet rlau nau geh bah lam nkuăl tâm n’gor. Rlau ma nê, đah nau mi\n “Rnăk rnoi yuăn kơl an rnăk rnoi mpôl đê|, rmôt kan kan tuch tăm geh nau tâm rgop nsum ma thôn [on”, cán bộ công nhân pah kan bah công ty 78 ho\ kơl an nu\ih rnoi mpôl đê| tâm ntu\k ta Mô Rai ndrel rlet rlau nau êr. Yuh Y Bia ta Thôn Ia Ho, ân gi\t, tâm thôn geh âk ngăn rnăk ndơn mât chăm ndrel kor rtăk cao su ân công ty 78 kơt nơm. Ăp rnăk mô geh nau geh đapư mpăn ri ma ăp rnăk êng hôm geh tâm grop nsum ma rnăk geh oi, kơl kônh wa rlet nau êr. Kơt Y Bia, jêh nau văng sa geh mbơm oi, yuh ho\ kơl an ân me mbơ\ nơm rklaih luh ach o. Nau ueh ngăn ta Y Bia ko\ kơt lah ăp nu\ih pah kan công nhân cao su êng ma phung hên mâp nê lah ko\ geh nau mi\n, nuih n’hâm ueh, yor ma ntu\k tăch cao su ko\ geh nau khuch yur srê Covid-19 ndrel mra [ư yuh n’huch prăk khay:

            ‘ Năm e nơh gâp pah kan ri du khay geh 7 rkeh prăk. Hôm năm aơ ri mô gi\t mhâm nau geh ôh. Nau geh srê Covid-19 ri păng khuch đo\ng, năl lah ko\ to\ng sa dơm”.

            Ti\ng wa H’Rách Láo, Kruanh UBND xã Mô Rai, nar aơ lah nkuăl nkuăl tăm cao su geh âk ngăn bah n’gor ndrel lam dak, geh nklăp rlau 2 tấn n’gul/ha, mô đê| rnoh neh geh tât 3 tấn/ha. Êp nau kan hun hao mir tăm bah nơm, ăp năm công ty 78 hôm hun hao ntil cao su mhe pă ân ăp [on rnoi đê|, ndrel ma xã [ư ueh nau kan bonh đă ndrel ăp nau kan văng sa rêh jêng:

            ‘Công ty tâm rnglăp đah ăp xã, ăp rmôt lah thôn bah xã ndrel ăp rmôt hôm tâm njêng đah ăp thôn. Tât rnôk aơ geh moh lah nau tâm rnglăp, tâm kơl đah ăp rnăk bah ăp rmôt ndrel ăp thôn, vay [ư ueh nau kan bonh đă, đăp mpăn nau rêh. Tâm nau hun hao văng sa ri ko\ geh tâm rgop ma ăp xã, kơt lah nau pă ân du thôn 2 ha cao su”. 

            Đah nau kan pă mir cao su, nu\ih [on lan ăp thôn, [on tâm xã Mô Rai ngăch mơng đah toem tăm mhe, rnoh neh cao su tiểu điền a[aơ ho\ geh rlau 500 ha, nau geh ân tâm ban ma ăp tơm cao su ndrel năm bah ntu\k kan, kơl n’hao nau geh ân [on lan. Tâm 11 thôn bah xã a[aơ ri geh tât 4 thôn “knu\ng công nhân” bah công ty 78, yor ăp sỹ quan tahen [ư kruanh. Ăp thôn aơ [ư ueh nau kan tuch tăm tăch rgâl bah rmôt kan, [ư ân ueh ăp nau kan chính trị ma xã jao, kơl an ăp thôn tâm rnglăp ndrel hun hao.

            Trung át Nguyễn Chí Kiên, Chính uỷ Công ty 78 ân gi\t, nau kan tâm rgop nau ê nkra đah ăp thôn, [on, đă cán bộ sỹ quan râng nau kan chính trị tâm dâng geh [ư tâm âk ntu\k tâm binh đoàn 15, kơl an nau kan “tâm grop đah [on lan” bah rmôt kan geh ntru\nh [ư nâp nâl:

            TĐ: ‘Ăp rmôt kan tâm lam Binh đoàn uănh khlay, ân oh nô râng tâm ntrong kan chính trị, [ư [ư Kruanh thôn, ntoh ăt HĐND. Đah công ty 78 ri leo geh nau êng, yor ri tâm xã Mô Rai geh tât 6 [on yor nu\ih bah công ty [ư kruanh ndrel ăp nau kan tâm thôn (kơt rmôt bu ur, công an viên). Nchrăp ơm lah 5 năm tay đo\ng, mô lah 10 năm đo\ng lah nau kan mra geh [ư ueh âk ntil. Nkô| nau kan jêng ueh nâp lah rnôk nê mra geh du đê| oh nô rlu ranh, ndrel jêng nu\ih tơm gay ma ndâk thôn [on”.

            Tahen ndrel công nhân ndrel nu\ih [on lan lah nu\ih du rnăk, nau rêh văng sa hi\ geh nhoat hun hao ueh, nê lah nau nkoch ueh ngăn mpeh rup gui nau rêh tâm xã Mô Rai, nkuăl Sa Thầy, n’gor Kon Tum a[aơ. Ăp rmôt pah kan ta aơ geh njêng jêng ăp thôn, [on ndrel pah kan tâm ăp thôn [on geh [ư jêng du rmôt, kơl an n’hao nau săk geh nau kan ê nkra, tăch rgâl, [ư ueh ăp nau kan chính trị rêh jêng. Xã janh dăng dôl ma tâm dăch ndrel rmôt kan, ndâk njêng nkuăl n’har bri nâp nâl ăp ntil./.

                                                Nu\ih rblang: H’Thi