VOV4.M’nông – Tât khay 5, Gia Lai le\ du\t khay et tao 2020 tâm ăp nău rvê têh, rnôk rnoh âk tơm tao dơn geh 1 n’gul rđ^l đah ăp năm bah năp nơh. Lah n’gor geh rnoh neh tăm tao du\t hvi ta nkual Tây Nguyên, geh năm tât 40 rbăn ha, ndr^ yơn tao ju\r thuk mbro, ns^t geh wa\ng sa ăp năm lơn ma hu\ch đêt dôl lah ntul rlong têh đah n’gor. Nău nchih bah. Phóng viên Radio nău ngơi Việt Nam nkoch tât nău ngăn geh dja ta nkual tăm tao An Khê, n’gor Gia Lai, ntu\k dơh geh mpeh neh ntu yor ntu\k tăm tăm dăch đah nhih máy et tao.

Wa Nguyễn Hồng Phong, tổ 3, phường An Phước, nkual têh An Khê geh 1 ha tao tă bah ngih măy s^k An Khê knu\ng 3 km. Mpeh bah dâng, ngai nklăp 200 mét lah n’glău dak hôm e bêng, yơn tao ta mir lo\ kro khar. Wa an g^t, ngih măy geh ntop kơl 1 rkeh prăk gay to\ dak, yơn rnoh prăk aơ mô geh nkô| nău rnôk duh phang jo\ tât bơi 8 khay tâm năm. T^ng wa Phong, ta An Khê a[aơ, nu^h [on lan knu\ng m^n tât rgâl an tăm tơm êng:

“Uănh nsum a[aơ lah nu^h [on lan [ư êng, geh nu^h mô u\ch tăm tao tay. Yor tao a[aơ thuk ngăn. Tăm tao a[aơ mô geh săk jêng ôh”.

Wa Huỳnh Thị Oanh, du ntu\k rwa\t tao n’hanh tăch phân poh dak si an nu^h [on lan ta nkual têh An Khê an g^t, yan năm 2020 aơ, rnoh neh tao hu\ch tay yor âk nu^h [on lan roh dơm, rgâl an tăm tơm êng, tâm rnôk du\t đêt nu^h ju\r ntil yan mhe. T^ng wa Oanh, săk geh rlău 70 tấn tât rlău 100 tấn tao/ha ta nkual An Khê, le\ lah nău tă aơ bah jo\. Âk yan dăch aơ, yor duh phang, săk jêng tao knu\ng bah dâng 50 tấn. Tao nse bôk yan, âk mir knu\ng geh 20 tấn/ha, [ư nu^h [on lan tăm tao roh dơm:

“Du ha 20 tấn, nku\p prăk sreh n’hanh tung hôm e geh 10 rkeh prăk. Tâm rnôk ne\, ntuh kơl 1 ha, knu\ng prăk kay dơm le\ roh 7 rkeh prăk hôm. Prăk ntil 10 rkeh prăk, prăk phân poh 9 rkeh… Ndr^ roh ngăn, yor ntuh kơl le\ rlău 20 rkeh prăk mô ho\ kơp prăk luh jik pih”.

Đah rlău 3000ha, lo\ êp ngih măy nkret njêng,, nkual têh An Khê uănh tao lah tơm tăm khlay. Tơm khlay aơ dôl hu\ch tay đah rnoh khlay wa\ng sa tâm ăp yan dăch aơ. T^ng wa Phan Vĩnh Tân, Groi kruanh jrô kan wa\ng sa nkual têh, yan tao 2020, đah săk geh r^ng 25 tât 30 tấn/1ha, khlay wa\ng sa bah tao le\ hu\ch du\t âk. Tâm năm tât, nkual têh hôm e geh trong mkra đah tơm tăm aơ, yơn r[o\ng trong an [on lan mbra nsrôih rgâl tơm tăm, trok tay khuch khat đah nău geh bah ăp tơm tăm mhe:

“Tâm ntru\t đă bah nkual têh An Khê ri tâm năm tât, ăp rnoh neh jêr jo\t đah dak to\ ri hôm e tăm tao. Hôm ăp rnoh neh đăp mpăn to\ng dak to\ ri mpôl hên đă [on lan rgâl ăp tơm tăm mhe, kơt biăp, tơm sa play, tơm dak si”.

T^ng wa Nguyễn Hoàng Phước, Groi Kruanh mât uănh hun hao tơm tăm, ngih măy s^k An Khê, tơm tao mâp jêr jo\t na nao tâm 3 năm mhe rlău, yor khuch bah duh phang n’hanh ntu\k tăch. Tât yan păt 2020, rnoh khlay s^k hao tay, rnoh tao hao tât 850 rbăn/1tấn ri nkual tăm bah ngih măy knu\ng hôm rlău 22 rbăn ha, 25% tâm rnoh ne\ mô jêng, mô dơi sreh. Rnoh tao le\ năm hu\ch tât n’gul. Wa Nguyễn Hoàng Phước an lah, gay rnoh khlay wa\ng sa bah tơm tao dơi đăp mpăn, an [ư tay nkra njêng t^ng ntrong kan mir têh, ndeh rklư. Yơn lah nău aơ dôl mâp wa\k kol mô dơh mkra:

“Jêr bôk năp lah rnoh neh đêt, jêt chrai n’hanh neh yôk, jêng mô dơi geh mkra tâm rgop bah [on lan đah ngih măy, mô ho\ dăp rgum na nê| t^ng nkual, t^ng xă gay ndâk njêng mir têh”.

Doanh nghiệp u\ch ndrel [on lan nkra njêng têh rgum, yơn n’gâng kan [on lan đă rgâl tơm tăm, ndơ\ rnoh neh nơih đah dak to\ an tăm ăp ntil tơm êng, jêng nkual tao jêt chrai. Kâp bah doanh nghiệp đah du nău dăp rgum na nê| an tơm tao, mô ho\ g^t ndâng âk dơn geh săk rnglăy. Mô dơi nkra njêng têh, rgum, mhe, tơm tao ta Gia Lai, bôl geh rnoh neh têh ngăn Tây Nguyên, yơn nău geh du năm lo\ lơ jêt, ntrôl geh trong ntlơi tao gay tăm tơm sa play n’hanh tăm bum, [ư rnoh neh ăp ntil tơm tăm aơ hao ngăch, geh nău khuch trong kan an lo\ mir Gia Lai.

Nu^h rblang: Y Sưng Phê Ja