Ta Trang trại Sản Việt, xã Nam Ninh Hòa, mât rong ndrot dơi geh leo ƀư jêng du ntŭk mât rong đah âk rnăk tâm rgop kan ndrel. Ntŭk mât rong lĕ geh leo nău pâl nđaih tât uănh kan, gĭt vât, rlong sa dak ndrot an ăp nuĭh ƀon lan tât uănh kơt mbơh nău tă blău kan. Yuh Nguyễn Thị Linh, ta phường Ninh Hoà, n’gor Khánh Hoà, an gĭt rơh hăn aơ lĕ kơl an yuh geh tay nău gĭt vât n’hanh tă blău kan gay ma kơt ƀư, dŏng tâm nău pah kan jan sa ta rnăk vâl. "Saơ nkoch ăp ndơ ta aơ jêng gâp tât ta aơ gay ma kơt nti, uănh, gĭt tay ntŭk mât rong ta nkual aơ mhâm ƀư gay ma kơt nti rong tay. Rơh bôk năp gâp saơ kon ndrot păng dŭt jê̆ ma mhâm păng luh dak  kah, uĕh ngăn, mha êng".

Gay mât rong ndrot  geh săk rnglăy, nuĭh ƀon lan ân uănh khlay tât săk uĕh ndrŭng ntil, ntŭk ntô gŭ âm, ntŭk ntô gŭ âm n'hanh nău dơi hun hao bah ndrŭng brai. Bah meng nê, nău ƀư ndrŭng brai, sŏk dak sŭt n'hanh tăch ndơ geh ƀư ân kơp uănh tâm di đah nău geh ngăn ngăn, dêr ntuh kơl tĭng nău way. Wa Nguyễn Minh Thành, nuĭh tơm ntŭk mât rong Sản Việt an gĭt, nău mât rong sĭm rlêng dơi ntŭk mât rong mbơh ƀư bah pe năm bah năp. Tât aƀaơ, rnoh âk mât rong ta ntŭk mât rong hao tât 300 thùng, nkre hŏ ndơ̆ sĭm rlêng ntil n'hanh ntĭm nti kỹ thuật mât rong an du đêt rnăk ƀon lan tâm xă. Tĭng wa Thành, nău nchrăp ƀư ntil kơl nuĭh mât rong tĭng kơn pơk hvi rnoh âk n'hanh nta geh tay tơm wăng sa: :"Ntơm nơh gâp jao an khân păng 20 thùng, nar aơ hao geh nklăp 70 thùng hôm. Tât năm ba kơi hao 60 thùng păng an luh 40 lít dak ndrot  ri ăp năm khân păng sŏk 40 rkeh hôm. Khân păng hao nklăp 150 thùng, 1 năm rlău 100 lít dak tăch rlău 100 rkeh. Kon  ndrot aơ mât yơn mô an sa, păng mô sa sĭk jêng dak păng mô ir njŭng, srat du đê̆”".

Bâh nău ngăn geh aơ, mbra dơi saơ mât rong ndrot geh nău dơi njêng tay nău geh lah nŭh ƀon lan mât dơi mpôl ndrot ueh, mât đăp mpăn tơm kao si n'hanh leo ƀư  sŏk dak tâm di. Yơn lah, nău geh wăng sa hôm nha knơm ta rnoh geh ndrot, rnoh prăk ƀư thùng, nău mât chăm, nău dơi ntil n'hanh ntŭk tăch rvăt. Wa Lê Quốc Toàn, groi kruanh rnâng kan Hội nông dân n'gor Khánh Hòa, uănh năl, nău tâm rgop kan tuch tăm, mât rong ndrot  n'hanh ăp nău kan rlong ƀư kơl pơk trong n'hao nău khlăy ndơ geh ƀư, tâm rgop nău pah kan đah ntŭk tăch rgâl n'hanh văn hóa ta ntŭk.  "Ta aơ geh rnoh neh rlău 120 héc ta, geh tŏng ăp ntil nău kan tuch tăm mât rong ntoh lư dŭt ntoh lư ta lam dak. Aơ lah nău kan tuch tăm pâl nđaih hữu cơ tâm pleh. Năch nkre hăn uănh pâl, rlong sa ndơ ntoh lư bah Khánh Hòa dŭt đăp mpăn. N'hanh geh nkual an năch rlong sa ndơ aơ".

Gay joi gĭt kloh lơn mpeh nău way sinh học, kỹ thuật mât chăm n'hanh nău dơi hun hao wăng sa bah rong ndrot, phóng viên nkô̆ way nkoch ôp wa Nguyễn Tiến Lực, cán bộ mât uănh kỹ thuật mât rong ndrot  ta ntŭk mât Sản Việt, n'gor Khánh Hòa.

-Ơi wa, ndrot moh ndơ êng đah ăp ntil sŭt sŏk dak êng ƀa ƀă mêh ?

Wa Nguyễn Tiến Lực: ndrot aơ geh âk ntil, rnoi ntil êng êng. Ta nkual Khánh Hòa n'hanh ăp n'gor mpeh bah dâng geh ăp ntil ndrot ntĭt êng, tâm nê geh ntil dơi nuĭh mât kuăl lah ndrot ndul êr. Aơ lah rmôt ndrot geh rnoh jê̆, mô geh nsôch n'hanh geh nău way mât njrăng êng đah sŭt, ong way ơm.

Tâm ăp mpôl way geh du ndrot me ƀư nău kan deh rơ̆ tăp kon, hôm ndrot dăm  geh nău kan joi mbuh kao, dak kao si n’hanh mât lĕ mpôl. Dak ndrot geh nău njŭng srat du đê̆, mô geh njŭng rngôt kơt dak sŭt êng ƀa ƀă. rsoăn ndrot geh ƀư êng đŏng, geh đâng dak tâm trôm n’hanh kon ndrot way geh njoch.

 Nău mha êng, rnôk geh nău tât ntêt nkri, ndrot mbra  dŏng mbung kăp gay njrăng n'gang, mô ji, mô geh nsôch chuh. Rnôk mô dơi mât njrăng rsoăn, du đêt ntil hôm dŏng rtăk tơm si gay ma mât njrăng an ueh rsoăn. Lah ntŭk rsoăn geh bu lơh, lĕ mpôl mbra du ntŭk êng.

 -Đah ăp rnăk ƀon lan mhe ntơm mât rong ndrot, wa mbra ntĭm na nê̆ trong sơch ntŭk ntô gŭ rêh, ƀư ntŭk rong n'hanh mât chăm mpôl ndrot ngăch tâm di, hun hao đăp mpăn?

 Wa Nguyễn Tiến Lực: Mpôl hên knơm đă  ăp kônh wa ƀon lan way hăn ta bri, joi ndrot, sŏk ndrot ta tơm si, n’gĭng si. Rnôk leo ndrot sĭt, nuĭh rong mbra dơi dŏng máy  kon đar pâng ntŭk an păng gŭ gay ma dơh mât rong n’hanh sŏk dak ndrot.

Ta ntŭk mât rong, mpôl hên dŏng du đêt ntil tơm si sŏng kơt căm xe, cà chít gay ƀư ndrung mât rong. Rnôk rgâl ntŭk gŭ, lôch nklăp du khay mô lah 2 khay, mpôl ndrot mbra ntơm bên ntŭk gŭ mhe.  Tâm rnôk bôk năp, ân uănh nđôi nău rêh bâh mpôl ndrot, gĭt roh ndrot me mô lah mô, gay ma ngăch nglăp tăp, nglăp ndrot me êng gay ma an mpôl ndrot hao jêng ngăch.

 - Tâm rnôk mât rong ndrot, ndrot me mât nău kan khlay đah nău mât rêh jêng n'hanh hun hao bah  lĕ mpôl. Ndri nuĭh mât ân moh ndơ gĭt năl gay saơ ndrot mô dăng mô lah roh me, n'hanh ân dŏng moh ndơ kỹ thuật gay mât, rơ̆ jêng mpôl ndrot uĕh?

 Wa Nguyễn Tiến Lực: Nău way, ăp rmôt mbra geh 1 mblâm me, rnoh năm rêh 1-2 năm, rnôk me nê ranh mbra dơi rgâl đah trong deh tăp me. Tăp me mât rong tĭng trong mha êng, sa rlău 3-4 tơ̆ rđĭl đah kon êng mô lah sa dak  ndrot me. He mbra dŏng ăp me nê mô lah nglăp tay ăp me tơ̆ bah mpôl êng tâm trôm, mbra dơi mât tay mpôl. Mpôl ndrot ŭch geh ntŭk gŭ duh, l’ĭt bâh 20-30 độ, mô ir nđik, mô ir duh. Ndơ lơh khuch kơt ngonh, tung tăng an geh njrăng.

Ndrot  me an geh ngăch rgâl ndơn, lah mpôl ndrot đê̆, ndrot me mô dơi an geh tay tăp tay kon bah dih. Rnôk mô geh ndrot dăm rĭ dơh khĭt lĕ. Tâm  ntŭk rong an geh âk ndrot dăm êng êng, mpôl ndrot mơ dơi râk âk.

 - Ntơm bah nău ngăn mât rong ndrot ta ntŭk mât rong Sản Việt Farm, may moh geh nău uănh năl mpeh rnoh âk ndrot dak, prăk dŏng ntuh kơl n'hanh rnoh khlay tăch dak ndrot ntil aƀaơ mêh? Tĭng wa mĭn, nuĭh ƀon lan ân moh ndơ njrăng uănh khlay mpeh kỹ thuật, trong tăch luh n'hanh ntŭk tăch gay hun hao trong leo ƀư dja tĭng trong rƀŏng jŏ jong mêh?

Wa Nguyễn Tiến Lực: Mpôl ndrot ntil tơm rnoh khlay 500 rbăn tât 1 rkeh, rsoăn lĕ geh deh tăp sŏk dak geh rnoh bâh 1-2 rkeh prăk, tâm nĕ lĕ geh tŏng tăp, ndrot me, dak, mbŭh kao gay ma mât đăp mpăn an nău hao jêng. Đah nău kan rong ma thung đar dôl geh dŏng ta ntŭk mât rong, râng geh ăp rsoăn dơi sŏk klâp ma 2 tơ̆ dak tâm du năm. Lĕ rnoh dak geh bâh 0,5 tât 0,8 lút ăp rsoăn ăp năm. Aơ mô di lah rnoh âk, yơn dak ndrot geh nău kah êng, khlăy ngăn. Mbra nsĭt nău khlăy tâm let năp tay.

-Ơ, dăn lah uĕh wa!