Hâi lơ 14/4/1975, Khu xiâm pơkuâ cheăng kal kí hiăng môi tuăn ăm phep pơxiâm po hâi xông pơplâ khu xâ pro tơleăng le\m Sài Gòn, cho hneăng tơplâ ki dó inâi Hồ Chí Minh. Khu kăn xiâm ngăn ‘na lêng ki pơkuâ ngăn hneăng tơplâ roh mê nah ai 8 ngế, tung mê ai Trung tươ\ng, Kăn xiâm pho\ pơkuâ ngăn lêng, cho pôa Lê Đức Anh.

Khu xiâm ki veăng lăm plâ dêi pin tung mê ai 5 Kuân đoân, ai lối 15 sư đoân. Mâu Kuân đoân 1, 2, 3, 4 [ă Đoân 232 ai tu\m têk mâu khu lêng ki mơjiâng, rơtế [ă khu mô đo#i tơring, cheăm, mâu lêng kuăn pơlê a thôn pơlê, hmâ a kơpho# xuân môi tiah. Khu xiâm ngăn ‘na hneăng tơplâ inâi Hồ Chí Minh mơnhên tối athế plâ re\ng, kho\m mơ-eăm, ôh tá ăm khu xâ châ plâ hnó vêh a Sài Gòn; pa ro\ng mê, ôh tá ăm lêng ngu\i a Sài Gòn châ kơtâu hdâ troh peăng mâ hâi lu.

Mâu khu lêng athế tơku\m po mâu tíu ki blong plâ trâu rơdâ, plâ peăng pá kong xuân tơru\m [ă mâu khu mô đo#i, kuăn pơlê dêi Sài Gòn plâ xâ a hên tíu pơrá phá dêi pó, kho\m plâ ‘nhê, plâ hnâp xâ tá troh a hâi ki châ [lêi trâng. Trung tươ\ng Nguyễn Đức Hải, cho Kăn xiâm séa ngăn ‘na hneăng tơplâ dêi Khu xiâm ngăn lêng Việt Nam ai mơnhên tối:

‘’Mâu túa ki rơkê dêi nge# thuât lêng tơplâ, ki xua Đăi tươ\ng Lê Đức Anh mê cho mơni rah xo roh ki vâ tơplâ. Tung kơxop hlá mơ-éa chêh tối dêi pôa ai chêh tiah kố: {ai mơhriâm roh ton nah cho vâ vêh hdró hnoăng cheăng, tung mê cho kăch măng khế 8 hiăng [lêi chiâng, mê xuân cho tơdroăng tăng rah vâ mơnhên ngăn, [ă pơkâ tro tiô túa ki rơkê ple\ng kân khât dêi Đảng [ă Pôa Hồ Chí Minh, Kăn xiâm hnê ngăn tơnêi têa hneăng apoăng [ă ing [ai mơhriâm kố pôa hiăng xúa tung plâ hneăng pơkuâ cheăng lêng a tâi tâng mâu tíu ki tơplâ xâ’’.

Tung hneăng tơplâ inâi Hồ Chí Minh, pôa Lê Đức Anh ối châ pơcháu hnoăng cheăng kring vế [ă pơkuâ khu lêng pin blong plâ vêh peăng mâ hâi lu troh a peăng mâ hâi lu pá hdroh Sài Gòn, 1 tung 5 khu mô đo#i ki ai roh plâ xâ troh a hneăng má mơ’nui.

Pơla mê nah, Khu xiâm pơkuâ ngăn mô đo#i B2 hiăng pơkâ tối, peăng Mâ hâi lu troh peăng Mâ hâi lu pá hdroh cho tíu ki pá puât má môi, xua to long trâp, ‘djo\n, tơnêi trâp hliâk, kreăng drêng prôk pơtrui tơplâ, la mê cho troăng ki vâ blong plâ xâ ki kal, mê vâ mê ôh, pin athế châ re\ng châ tât xâ a drô troăng kơxo# 4 vâ khu lêng xâ a Sài Gòn ôh tá châ kơtâu prếo troh a Tây Đô, pơlê kong kân Cần Thơ nôkố.

Tâng lêng xâ châ tơku\m prếo vêh a tíu mê ah kô trâm pá, [ă hneăng tơplâ ki má mơ’nui dêi pin kô ôh tá xê tơ’lêi hlâu. Paro\ng mê nếo, tâng pin pro tơklâ troăng kân kơxo# 4, mê Kuân đoân 4 [ă khu lêng xâ a kơpong tơbăng kroăng Cửu Long kô ôh tá châ tơku\m vâ to\ng veăng dêi khu a Sài Gòn.

Đăi tươ\ng Phạm Văn Trà, Ngế xiâm ngăn ‘na lêng ai hơ’muăn tối tiah kố: Tung tíu tơplâ Kơpong 9 xua lối ai hên kroăng têa, kơdrum plâi tuâk hên, eâ rơtoh, rế kơ’neh [om, rơbo\ng, rơt^ng thăm rế huăn rơtoh hên, xua mê, sap ing k^ng têa kroăng troh a kơdrum loăng plâi tuâk ga tơ’lêi hlâu ăm mô đo#i pin iâ ngế châ kơtâu hmuâ vâ châ kơtâu troh plâ a đông lêng xâ. Mô đo#i hiăng pro đông a tíu mê, troh kong măng kô ăm yu k^t lo plâ.

Mâu roh ki pá puât má môi, ai tơdroăng tơplâ ki ó, pôa Võ Văn Kiệt prế pôa Lê Đức Anh xuân teăm ai mâ vâ re\ng mơhnhôk nho\ng o. ‘Ló hâk tơngăm ‘nâng 2 hdroh châ tơdah 2 ngế kăn troh tung pơla ai tơplâ kân ó:

‘’Drêng mê nah pin chiâng khoh ‘nâi, pôa Lê Đức Anh đi đo achê [ă nho\ng o veăng plâ khu lêng xâ a mâu đông, malối, Khu xiâm pơkuâ cheăng Đảng ai pơkâ thế vâi ngoh vêh ối pơkuâ a tíu ki tơniăn, la prế ngoh ối hlối [ă khu mô đo#i.

Xua ti mê, ngoh chiâng ‘nâi klê tơdroăng, châ ‘nâi kuăn pơlê, châ ‘nâi kơxo# mơngế mô đo#i [ă ai troăng hơlâ hnê pơkuâ tơtro tâ. Môi ngế kăn tiah mê, la xuân tơmâng rơkong tối tơbleăng dêi nho\ng o, hlo tro mê ngoh tối tro, ngăn mê cho túa ki pơkuâ ngăn tơtro [ă ki rơkê khât păng ‘nâng dêi mơngế ngoh’’.

Tiô mâu ngế ki hriăn ngăn ‘na tơdroăng roh ton nah, [ă kăn tươ\ng ki ngăn ‘na kơvâ lêng, Đăi tươ\ng Lê Đức Anh păng ‘nâng cho môi ngế kăn pơkuâ ngăn tơdroăng tơplâ, môi ngế djâ pơkuâ lêng ki rơkê khât. Đăi tươ\ng xuân cho môi tung preăng ai ngế hiăng tơkâ luâ mâu hneăng tơplâ sap ing hơnăm 1945-1989. Pôa đi đo ai mâ a mâu tíu ki tơplâ kân ó, [ă xuân đi đo châ prếo vêh tung hneăng tơplâ tơplong, hiăng hmâ lo lăm plâ drêng châ pơcháu hnoăng cheăng.

Đăi tươ\ng Ngô Xuân Lịch, Ngế xiâm pơkuâ ngăn lêng tối nhên: Tơbâ troh pôa Đăi tươ\ng Lê Đức Anh cho vâ tơbâ môi ngế kăn tươ\ng lêng ki veăng tơplâ xâ, rơtế [ă nho\ng o, [ă hnoăng cheăng ki xiâm dêi pôa mê cho hiăng mơhno djâ hnoăng cheăng ki kal kân khât tơdroăng roh ton nah.

Pôa Đỗ Mười, Kăn xiâm pơkuâ hnê ngăn tơnêi têa hneăng hdrối nah hiăng tối, pôa Lê Đức Anh cho môi tung mâu ngế cheăng kal kí ki kân dêi Khu xiâm hnê ngăn ‘na lêng dêi Đảng [ă Tơnêi têa pin, chôu ‘măn hên ăm pin [ai mơhriâm ki kơnía git ăm rơxông nếo nôkố:

‘’Krê ‘na kơvâ cheăng lêng, tiô á tơmiât pôa hiăng chôu ‘măn 3 [ai mơhriâm ki kân vâ mơhno tơdroăng ki hbeăng ngăn hơngế môi tiah túa ki rơkê ple\ng kân khât tung hnoăng pơkuâ ngăn [ă hnê tơdjâ tơdroăng tơplâ xâ ki châ tơ-[rê tung mơjiâng khu lêng mô đo#i krá tơniăn.

{ai hriâm ki má môi mê cho athế đi đo hriăn ple\ng tung dế tơná, séa mơnhên ngăn tro tơdroăng ‘na khu xâ ối, pro đông vâ ing mê, ai troăng hơlâ ki vâ ví [ă châ râ tâ tá, pơkuâ djâ khu mô đo#i pin lăm plâ xâ i tơtro tâ. {ai hriâm ki má 2, mê cho châ pơtối mơnhông ki ó rơdêi dêi ivá khu lêng cheăng kal kí, kuăn pơlê to\ng kum vâ veăng xông pơplâ xâ ki ó rơdêi, châ [lêi trâng. {ai hriâm ki má 3 cho mơjiâng khu lêng ki iâ mơngế krá rơdêi ki hbrâ tơplâ ‘nhê hnâp khu xâ i khên tơnôu’’.

Hneăng tơplâ inâi Hồ Chí Minh tung rơnó [lêi trâng hơnăm 1975 hiăng châ tơleăng le\m Sài Gòn, mơgêi tu\m têk hneăng tơplâ, mơjiâng tơnêi têa tơru\m chiâng môi, kroăng têa ngo ngối hiăng chiâng môi tơnêi têa. Rêm hdroh drêng troh hâi lơ 30/4 rêm hơnăm, lâp tơnêi têa pin pơrá po hâk krip tơngăm nếo hâi tơbâ tơnêi têa tơru\m chiâng môi.

Kố cho roh vâ pin rơtế tơbâ vế, koh nhuo#m mâu ngế ki khên tơnôu dêi chal hdrối nah, ing mâu ngế ki rơkê, khên tơnôu ó tiah mê, tung mê ai tá kăn Đăi tươ\ng Lê Đức Anh, ngế ki hiăng rơtế veăng chêh mơjiâng [ai mơhriâm ki kơnía git, châ ô eăng dêi chal hdrối nah dêi hdroâng mơngế.

Văn Hiếu chêh

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng