Rơpo\ng nâ Nguyễn Thị Nhật ối a thôn C1, cheăm Dliê Yang, tơring Ea H’Leo nếo hluăn ing inâi rơpo\ng kơtiê. Mâi nâ hiăng hlâ ton nah, chât hơnăm kố môi ngế nâ Nhật pêi cheăng păn roăng péa ngế kuăn trâm hên pá puât. Nâ Nhật hơ’muăn: Sap hơnăm 2010 nâ châ khu pơkuâ vâi kơdrâi cheăm kok tơmeăm mung liăn a Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla tơring ăm nâ mung 5 rơtuh liăn. Kơnôm kơxo# liăn kố, nâ păn chu, păn í, xua mê pêi lo tơ’nôm liăn, pái ngế kuăn nôu ôh tá kơklêa xếo.

Pôa Hà Văn Tài, Kăn hnê ngăn kuăn pơlê pêi chiâk deăng tơpui tơno [a\ nâ Nguyễn Thị Nhật, rơpo\ng nếo hluăn ing kơtiê

3 hơnăm kơ’nâi mê, drêng mơdrếo tâi tâng kơxo# liăn mung 5 rơtuh liăn, nâ Nhật pơtối châ mung 15 rơtuh liăn nếo vâ mơ’no tung pêi cheăng mơnhông mơdêk. Kơnôm kơxo# liăn kố, nâ mơ’no liăn pêt tơ’nôm 400 xiâm loăng kơphế. Rơnó kố nah pêi lo lối 1 ta#n pơ’leăng, tê châ 32 rơtuh liăn. Hơnăm 2016, kuăn hdrui dêi nâ plah đăi hok cheăng kâ pơlê kong kân Hồ Chí Minh. Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla tơring ăm mung 25 rơtuh liăn, kơxo# liăn mung [a\ xo liăn tơkâ iâ ăm sinh viên kơtiê… Xuân kơnôm kơxo# liăn mung dêi hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla rơpo\ng nâ Nhật hiăng ai liăn tơkâ hluâ kơklêa kơtiê.

‘’Hdrối nah, rơpo\ng á cho rơpo\ng kơtiê. Chiâk deăng iâ, bu ai 200 xiâm kơphế. Kơnôm liăn mung ing hngêi arak liăn mê pêt tơ’nôm châ 400 xiâm nếo xua mê ai 600 xiâm loăng kơphế. Nôkố hiăng hluăn ing rơpo\ng kơtiê’’.

Nâ Adrơng H’Bíu, ngế Rơđế ối a thôn 4, cheăm Dliê Yang rak ngăn kơdrum kơphế

Xuân môi tiah rơpo\ng nâ Nhật, nâ Adrơng H’Bíu, mơngế Rơđế ối a thôn 4, cheăm Dliê Yang bu kơnôm to kơxo# liăn ing lối 1 ha. Hdrối nah, xua ôh tá ‘nâi rak ngăn, xuân ôh tá ai liăn vâ mơ’no rôe phon, têa tôh xua mê kơdrum kơphế kố rêm rơnó bu pêi lo tá châ 1,5 ta#n pơ’leăng. Hơnăm 2016, nâ Adrơng H’Bíu châ Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla ăm mung 30 rơtuh liăn. Tâi tâng kơxo# liăn kố nâ H’Bíu xúa kơxo# liăn rôe phon, pong têa klôh [a\ krâ troăng klo\ng tung kơdrum kơphế vâ tơ’lêi hlâu tôh.

Dế rơnó tô, laga kơdrum kơphế pêt tơvât plâi sâu riêng, tiu xuân ngiât le\m xua châ rơvât phon [a\ tôh têa tu\m. Nâ H’Bíu tối ăm ‘nâi vâ mung tơ’nôm 30 rơtuh liăn nếo vâ mơ’no mơjiâng tíu hdoăng têa krúa [a\ hngêi mơdrah, hngêi hum ăm rơpo\ng.

‘’Troh nôkố tâi tâng kơxo# liăn châ mung cho 30 rơtuh liăn. Klêi kơ’nâi châ mung liăn dêi Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla, ai liăn mơ’no cheăng mê ngin rôe hdrê nếo [a\ rôe phon eâk ro mơ-u\m rơvât ăm kơphế mê pêi lo châ 3 ta#n’’.

Tiô pôa Hà Văn Tài, Kăn hnê ngăn Khu pơkuâ kuăn pơlê pêi chiâk deăng cheăm Dliê Yang tối nôkố lâp cheăm bu u ối 6% kơxo# rơpo\ng kơtiê [a\ vâ chê kơtiê. Châ tơ-[rê xăm kơklêa kơdroh kơtiê kố, môi iâ cho kơnôm ing kơxo# liăn mung dêi Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla. Xua mâu rơpo\ng kơtiê hmâ ôh tá châ vâ mung liăn a hngêi arak liăn tê mơdró ki ê, bu Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla cho ngế râng ko ăm mơngế kơtiê hluăn ing kơtiê.

‘’Troăng hơlâ dêi Đảng, Tơnêi têa cho pro tơ’lêi hlâu ăm mâu rơpo\ng kơtiê, vâ chê kơtiê châ mung liăn ing Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla. Kơnôm mê tơleăng hên tơdroăng pá puât ăm vâi krâ. Ki rơhêng vâ tối cho rơpo\ng kơtiê [a\ vâ chê kơtiê mê ôh tá ai kơxo# liăn dêi hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla mê vâi krâ thế lăm mung pakong, mê mung pakong liăn rơkê hên.

Hiăng kơtiê mê thăm kơtiê nếo. Kơnôm troăng hơlâ mê, mê vâi châ mung liăn [a\ liăn rơkê iâ, [a\ kơxo# liăn ăm sinh viên mê cho iâ, chêl tiô hneăng xua mê pro tơ’lêi ăm kuăn ‘ne\ng vâi hriâm. Ki rơhêng vâ tối vâi hiăng kơdroh tah ki kơtiê hiăng mơ-eăm troh rơpo\ng vâ chê kơtiê [a\ tung la ngiâ kô kâi hluăn ing rơpo\ng vâ chê kơtiê’’.

Tung tơring Ea H’Leo nôkố ai 10 rơpâu 530 rơpo\ng mung liăn mơnhông mơdêk mơjiâng pro kế tơmeăm a Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla tơring Ea H’Leo, tung mê ai troh 4 rơpâu 510 rơpo\ng cho mơngế hdroâng kuăn ngo. Pôa Nguyễn Minh Hùng, pho\ pơkuâ {ơrô tơpui kâ ‘na pro mơ-éa mung Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla tơring Ea H’Leo tối ăm ‘nâi: Lâp tơring ai 3 rơpâu 30 tôh mung. Kơnôm mâu tôh kố mê kơxo# liăn mung dêi hngêi arak liăn troh [a\ mâu ngế ki mung, châ tơ-[rê tung kơdroh kơtiê.

‘’Ki hên vâi krâ hdroâng kuăn ngo tung tơring mê vâi mung, má môi cho vâ păn ro, má péa cho rak ngăn kơphế, vâ mơdêk pêi lo liăn ăm vâi krâ. Tung kơxo# mơngế che\n liăn mơdrếo chêl hluâ hâi pơkâ a ngin, mê kơxo# rơpo\ng vâi krâ hdroâng kuăn ngo cho iâ’’.

Vâ châ tơ-[rê mê, pôa Nguyễn Tử Ân, Kăn pơkuâ Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla kong pơlê Dak Lak tối, rơtế [a\ tơdroăng po rơdâ mâu troăng hơlâ ăm mung tơtro mê tơdroăng pơtâng tối mơhnhôk xuân môi tiah tơdroăng tơru\m [a\ mâu ho#i, khu râ, khu râ Đảng [a\ khu râ kăn pơkuâ tơring hiăng kum mơdêk hlê ple\ng dêi vâi krâ ‘na xúa kơxo# liăn mung kố. Ki rơhêng vâ tối, a kơpong tơnêi ối trâm hên pá puât, kơdrâm vâi krâ hdroâng kuăn ngo môi tiah Ea H’Leo mê tơdroăng po rơdâ châ tơ-[rê ing mâu kơxo# liăn kơjo to\ng kum vâi krâ hiăng mơhnhôk, [a\ cho xiâm kối vâ vâi krâ ai liăn vâ mơnhông mơdêk tung păn mơnăn, hơ’leh tơdroăng cheăng kâ rơpo\ng, chôa ‘lâng kum mâu rơpo\ng mơ-eăm hluăn  ing kơtiê, tơniăn tơdroăng rêh ối.

Lê Xuân Lãm chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng