Pâ re\ng hlâ lêk, rơpo\ng bu ối to nôu krâ [ă mâu ngoh ki tro plo\ng mâ sâp ing tơx^n thăm nếo hmâ tro tamo đi đo, mê sap ing ối nếo, maluâ mâ ôh tá xáu hlo, pôa Y }ô` {krông, hdroâng kuăn ngo Rơđế a [uôn Kla, cheăm Dray Sap, tơring Krông Ana, kong pơlê Dak Lak hiăng chiâng ngế ki pêi cheăng xiâm tung rơpo\ng hngêi.

Kơnôm ai ivá hâk vâ [ă tơdrá hơdruê, châ ngế ki hơdruê hmâ ô eăng Y Moan Ê`uôl hnê ‘na tiê gam, mê Y }ô` {krông hiăng tí tăng ‘nâi túa ki rêi kơđôn, prôa, tiê organ, piano, accordion. Kuăn pơlê tung pơlê hâk vâ khât kơ pôa drêng pôa rêi kơđôn, hơdruê ho\ng mâu rôh pơkoăng, ai mơd^ng ôu kâ ki ê.

Pôa Y }ô` {krông rak ngăn dêi nôu hơnăm kố hiăng 97 hơnăm

Laga, pêi lo liăn sap ing tơdroăng cheăng ki hơdruê kố ôh tá kâi kum Y }ô` {krông păn roăng tá rơpo\ng hngêi. Xua mê, hơnăm 2014, pôa khên veăng tung Khu ngăn mâu ngế ki plo\ng mâ tơring Krông Ana [ă châ hriâm chư ki lú a ‘ngêi (ph^m), hriâm tiê châ vâi. Plo\ng mâ, ôh tá ai liăn vâ po tíu pêi cheăng, Y }ô` {krông lăm tiê châ vâi ukố umê vâ tăng liăn.

Tiô Y }ô` {krông tối, sap ing rôh ki veăng tung khu ngăn mâu ngế ki plôm mâ, tơdroăng rêh ối dêi pôa hiăng hơ’lêh hên. ‘Nâi chư kum pôa ‘nâi nhên tâ tơdroăng rêh ối dêi mâu ngế rơtế ai tơdroăng rêh ối môi tiah tơná [ă xo ki mê pro ivá vâ kơdo mơ-eăm hên tâ.

‘’Ai mâu tơdroăng ki hơ’lêh kân, môi tiah nôkố á châ veăng tung mâu rôh hôp a kong pơlê [ă á chiâng vâ chêh xêh hlá mơ-éa tơbleăng ‘na tơdroăng krê dêi tơná, chiâng vâ tí tăng liăn, ai hên pú hmâ [ă chiâng to\ng kum liăn ăm ngế nôu krâ. Drêng hiăng ai tơdroăng cheăng pêi tơniăn mê á chiâng pêi lo liăn’’.

Plo\ng mâ, ôh tá ai liăn vâ po tíu pêi cheăng mê pôa Y }ô` {krông hmâ lăm tiê châ vâi ukố umê vâ tăng tơ’nôm liăn

Maluâ tơdroăng rêh ối xơpá la Y }ô` {krông cho ngế ki rêh ối ai tuăn hiâm hơ-ui [ă mâu ngế kơtiê, hok tro lơ ngế ki hiăng krâ ki hmâ châi tamo, pôa pơrá tiê ăm vâi tê kơtê. Pôa Nguyễn Văn Sơn, kăn hnê ngăn mâu ngế ki plo\ng mâ tơring Krông Ana ăm ‘nâi, pôa Y }ô` {krông cho ngế ki ai hên ivá mơ-eăm, kơhnâ hriâm [ối [ă ai tuăn hiâm hơ-ui, châ hên kuăn pơlê tung pơlê loi nhuo#m, cho ngế ki djâ troăng ahdrối ăm hên ngế ki ê hriâm tâp.

‘’Môi tiah Y }ô` {krông cho ngế ki plo\ng mâ sap ing tơx^n la cho môi ngế ki djâ troăng ahdrối ‘na tơdroăng ki mơ-eăm hriâm. Châ ngin kum mê Y }ô` {krông hiăng khên hriâm chư. ‘Na tơdroăng ki tơpui, tơno [ă mâu ngế ki ê tung pơlê mê á hlo Y }ô` {krông ‘nâi hơ-ui kum mâu ngế ki xơpá.

Á hlo mâu ngế ki mâ ối hleăng tung pơlê vâi xuân ô eăng Y }ô` {krông, maluâ tơná gá tro plo\ng mâ la xuân ối kum hên ngế ki ê tung pơlê ‘na tuăn hiâm. Môi tiah pơla hdrối kố nah Y }ô` {krông hiăng hriâm cheăng tiê châ rak ngăn ivá ăm pơlê pơla, mê Y }ô` {krông xuân hiăng to\ng kum hên ngế [ă ôh tá ai tơdroăng ki tơpui ble\m, pơchông ‘na cheăng kâ liăn ngân’’.

Pôa Y }ô` {krông tung môi hdroh lăm mơđah hơdruê

Ai môi tơdroăng cheăng pêi lo liăn, ‘nâi pơchuât [ă ‘nâi chêh, tơdroăng ki sôk ro rế phiu ro tâ [ă Y }ô` {krông, drêng hơnăm hiăng luâ 50, pôa tăng châ ngế pú ki rêh ối, rơtế veăng tung tơdroăng cheăng rak ngăn ngế nôu krâ, ngoh rơmúa [ă hiăng chiâng tíu ki rêh ối păn roăng drêng hơnăm hiăng hên.

Jâ H’Bơk Hđơk, ngế kơdrâi ki ối rơtế tung pơlê, hâk vâ [ă tuăn hiâm tơdrăng dêi pôa Y }ô` {krông hiăng xo pôa rêh ối [ă pôa vâ rơtế rak ngăn rơpo\ng hngêi. Jâ H’Bơk tối, hmâ pôa Y }ô` {krông sap ing hdrối nah troh mơ’nui hơnăm nah, mê prế jâ nếo xo dêi rơpó.

‘’Hdrối nah, á hiăng hlo ga cho môi ngế ki rơkê [ă ‘nâi to\ng kum ngế ki ê. Klêi kơ’nâi ngoh châ hriâm chư, hriâm cheăng [ă ‘nâi tiê châ ăm vâi mê á hâk vâ [ă ngoh xuân ai tuăn hiâm hâk vâ kơ á. Sap ing nôkố troh xo ah hmôi on veăng má xuân rơhêng vâ ai môi tíu ối tơniăn tâ [ă xuân rơhêng vâ kơnốu á kâi chiâng vâ to\ng kum nho\ng o, pú hmâ troh rơtế hriâm cheăng. Châ môi tiah kố á xuân sôk ro khât [ă sôk ro rơtế [ă ngoh’’.

Châ tơru\m dêi Khu ngăn mâu ngế ki plo\ng mâ hơnăm 2018, Y }ô` {krông veăng tung tơdroăng tơ’noăng ‘’Thần tài gõ cửa’’ dêi Rơ’jiu Um tơvi Vĩnh Long [ă châ xo kơxo# liăn to\ng kum ai 43 rơtuh. Pôa hiăng xúa kơxo# liăn ki kố roê mâu kế tơmeăm ki tiê [ă mung tíu ki vâ tiê, a chê hngêi, rế pêi cheăng rế rak ngăn nôu krâ [ă ngế ngoh rơmúa.

Tối ‘na mâu tơdroăng ki rơhêng vâ [ă tơdroăng ki tơmiât tung la ngiâ, pôa Y }ô` {krông ăm ‘nâi, tơdroăng ki pôa rơhêng vâ má môi nôkố mê cho ai tu\m liăn vâ pro môi tíu ki tiê a chê hngêi vâ ai tíu ki pêi cheăng tơniăn, rế roê xúa mâu kế tơmeăm kum ăm hnoăng cheăng hơdruê mê nếo hnê ăm mâu ngế ki ai tơdjuôm tơdroăng ki hâk vâ kơ tơdrá hơdruê.

‘’Nôkố á bu rơhêng vâ tiah lâi kâi châ vâ mung liăn lơ châ to\ng kum vâ mơjiâng pro môi toăng hngêi ku\n ối tơniăn vâ to\ng kum mâu ngế vâi pú hơnăm ối nếo lăm hriâm cheăng la tá hâi rơkê khât vâ á hnê tơ’nôm ăm vâi mơdêk ki rơkê, vâ vâi xuân chiâng pêi môi tiah á. Ki khât gá, xuân ai hên ngế êng rơhêng vâ hriâm la xua tơdroăng ki ối xơpá tung rơpo\ng hngêi mê á tá hâi hnê kơ vâi’’.

Maluâ tơdroăng rêh ối xơpá, tơná pôa tro plo\ng mâ la Y }ô` {krông a [uôn Kla, cheăm Dray Sap, tơring Krông Ana, kong pơlê Dak Lak tá hâi la lâi hlo tơbrêi tơbrêh [ă tơdroăng cheăng dêi tơná lơ rơhêng vâ pơtê lôi tơdroăng cheăng kố. Amê pôa đi đo mơ-eăm vâ rêm hâi tơkâ luâ, pôa rế rêh ối, pêi cheăng tro tâ, ai pơxúa tâ. Rêm rôh toh chôu, pôa hơdruê, vâ hlo tơdroăng rêh ối kố rế hía rế ai pơxúa.

H’Xíu Hmok chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng